PROF.DR. ÇELİK: İSTANBUL’DAKİ YAPI STOKUNDA ÖNEMLİ BİR MESELEMİZ VAR

İSTANBUL Teknik Üniversitesi (İTÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Cem Çelik, ” İstanbul‘daki yapı stokunda önemli bir problemimiz var. Yapıların yüzde 80’i betonarme yapılardan oluşuyor, çok önemli bir kısmı de eski yönetmeliklere göre tasarlanmış ve inşa edilmiş yapılar. Diğer kalan yüzde 20’lik kısmı yığma binalar ve bunların bir kısmı tarihi binalar. Prefabrike, çelik ve ahşap binalar benzeri binalar var. Her yapı grubu için farklı güçlendirme prosedürü seçilebilir. İstanbul’da en çok önemli sorun, insanların bilhassa konut olarak kullandığı betonarme ve yaşlı binalar. Bunların bir kısmının elenip yenilenmesi gerekir” dedi.

İTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Cem Çelik, beklenen Marmara sarsıntısından etkilenecek İstanbul’daki yapı stokunun durumuyla ilgili değerlendirme yaptı. Çelik, “Yapıların güçlendirilmesi konusunda pek çok çalışma yapıldı. Deneysel çalışmalarla da daima geliştiriliyor. Örneğin İTÜ yapı ve zelzele mühendisliği laboratuvarında da, değişik güçlendirme tiplerinin yapılara olan tesiri deneysel olarak inceleniyor. Bundan Ötürü yapıların, sarsıntılara maruz kalmadan yapılan güçlendirmenin tesirli olup olmadığını biliyoruz. İstanbul’daki yapı stokunda önemli bir sıkıntımız var. Yapıların yüzde 80’i betonarme yapılardan oluşuyor, çok önemli bir kısmı de eski yönetmeliklere göre tasarlanmış ve inşa edilmiş yapılar. Diğer kalan yüzde 20’lik kısmı yığma binalar ve bunların bir kısmı tarihi binalar. Prefabrike, çelik ve ahşap binalar benzeri binalar var. Her yapı grubu için farklı güçlendirme tekniği seçilebilir. İstanbul’da en çok önemli sorun, insanların bilhassa konut olarak kullandığı betonarme ve yaşlı binalar. Bunların bir kısmının elenip yenilenmesi gerekir. Kentsel dönüşüm ve yenilenme olabilir. Bir kısmı da süratli şekilde güçlendirilebilir” diye konuştu.

‘KARBON FİBER UYGULAMASI NİTELİKLİ YAPILARDA KULLANILMALI’Yapı güçlendirme tekniklerinden biri olan karbon fiber uygulamasına değinen Çelik, ” İstanbul Teknik Üniversitesi‘nde de bu yapılıyor, yalnızca kolonlar değil, bölme duvarları da bu işin içine katarak karbon fiber uygulamanın testleri bilhassa yapıldı. Zelzele bölgesinde de bu türlü uygulamaların olduğunu biliyoruz ve onların sarsıntı sonrasında ayakta kaldığını sevinerek öğreniyoruz. Karbon fiber uygulamasının yapılabilmesi için bilhassa kolonun belli bir kalitede olması gerekiyor. Karbon fiberin daha nitelikli yapılarda kullanılması gerektiğini düşünüyorum. 1999 zelzelesinden sonra Türkiye’de kullanılmaya başlandı ve her türlü binada kullanılıyor. Uygulayıcıların başarılı olduğunu düşünüyorum. Böylelikle binaları biraz daha süratli bir şekilde yapma imkanı da var. Kesinlikle mühendislik projesi hazırlanmalı ve daha sonra uygulanmalı. Her binanın kendine özel güçlendirme formülleri olabilir. Bu karbon fiber uygulaması onlardan biridir. Birtakım binalara da sismik izolatör yerleştirerek güçlendirmek mümkün olabilir. Benim ön plana çıkarmaya çalıştığım, yapıları sönümleyicilerle (yapılara mekanik titreşimi azaltmak için konulan bir aygıt) güçlendirme imkanı var. İleri teknolojilerin kullanılacağı yapıların niteliğinin biraz daha iyi olması gerekiyor ki, bu teknolojilerin etkinliği biraz daha fazla olsun. Her yapı kendi içerisinde değerlendirilmeli ve düzgün bir projelendirmenin akabinde güçlendirilmelidir” tabirini kullandı..”GÜÇLENDİRME İÇİN PROJE MÜHLETİ TANINMALI”Prof. Dr. Oğuz Cem Çelik, Milli Eğitim Bakanlığı’nın binin üzerinde yapıyı güçlendirdiğini belirterek, “Valiliğin açıkladığı 100’ün üzerinde devam eden çalışma var. Özel sektörte de çok sayıda konut güçlendirildi. Onlar tabi ki, biraz daha rahat ediyorlar. Bu türlü bir sarsıntıdan sonra Türkiye’deki her yerde olduğu gibi, bilhassa nüfusun da fazla olduğu İstanbul’da insanlar ayağa kalktılar ve kendi binalarının durumunu merak eder hale geldiler. Bu güçlendirmenin biraz süratli metotlarla olmasını ben de tercih ediyorum ama, kesinlikle bir projelendirme mühleti tanınması lazım. Aksi halde doğru bir şey yapayım derken yanlış bir şey de yapılabilir” sözlerini kullandı.

“GÜÇLENDİRME ÇALIŞMALARI YAPAN FİRMALARA TALEP ARTTI”Depremlerden sonra performans tahlili yapan, proje hazırlayan ve güçlendirme çalışmaları yapan firmalara talebin arttığını ifade eden İnşaat Mühendisi İsa Akdemir ise, “Binamıza performans tahlili yaptırmak için bu bahiste uzman ve ehil firmalar, teknik üniversitelere başvurmak gerekiyor. Müracaattan sonra ekipler gelerek, sarsıntı yönetmeliğinde bina tahlili için gerekli bilgiler var. Bunların nasıl alınacağı sarsıntı yönetmeliğinde geçmektedir. Buna göre donatı tespiti, karot numunesi alınması, projesi varsa yerine uyguluğunun denetimi, yoksa yerinde statik rölöve çıkarılması, temel sisteminin denetim edilmesi ve en son kapsamlı yer etüt çalışması yapılarak, bina 3 boyutlu modelleniyor ve zelzele güçlerine maruz bırakılıyor. Bu sistemle binanın performans tahlili ortaya çıkmış oluyor. Çıkan rapordan sonra kat malikleri için birkaç seçenek var. Binayı, yıkıp yeniden yapmak bir seçenek ve maliyetli bir usuldür. Güçlendirme yapmak isterlerse yeniden imal maliyetinin yüzde 25, yüzde 30’u benzeri bir maliyeti var. Güçlendirmeye karar verdikten sonra belediyelerden güçlendirme ruhsatı alabiliyorlar” dedi.

“BİNA İLERİ DÜZEYDE YETERSİZSE EN TESİRLİ PROSEDÜR BETONARME”İsa Akdemir, binada yetersizlik ileri düzeydeyse en tesirli formülün betonarme olduğunu ifade ederek, “Bu betonarme sistemde binamıza x ve y yönünde perde beton eği yaparak, temelden en üst kata kadar devam ettiriyoruz ve gelen zelzele kuvvetini bu perdeler karşılıyor. Binada perde atmak imkanı yoksa, diğer bir yol, betonarme manto dediğimiz betonu 10 – 15 santimetre kalınlaştırmaktır. Bir diğer formül son teknoloji eseri olan ‘karbon fiber’ uygulamasıdır. Binada kapsamlı tahlil yapılmadan karbon fiberin tek başına bir binayı güçlendirip, güçlendiremeyeceği söylenemez. Gerekli laboratuvar sonuçlarını alıp bir performansa tabi tutuyoruz ve bir teşhis koyuyoruz. O teşhis üzerinden teşhis koyuyoruz ve binada uygulanacak teknikleri, aktüel zelzele yönetmeliğine göre projelendiriyoruz. Uygulama yapılırken kesinlikle binanın boş olması gerekiyor” tabirlerini kullandı.

“DEPREM YÖNETMELİĞİNE UYGUN BİNALARDA SİSMİK İZOLATÖR UYGULANABİLİR” Mevcut binalara sismik izolatör yerleştirilmesi için üst yapının da sarsıntı yönetmeliğine uygun olması gerektiğini belirten İsa Akdemir, “Mevcut binalarda sismik izolatör yapılabilir. Bina 2000 yılı öncesi sarsıntı yönetmeliğini karşılamıyor ise, sismik izolatörle kurtulması söylediği söz edilen değil. Binanızın üst yapısını da belli bir kaliteye getirmeniz lazım. Bitişik nizam olan yapılarda sismik izolatör uygulanması sakıncalıdır” tabirini kullandı..

Görüntü dökümü———————— -Prof. Dr. Oğuz Cem Çelik röportaj -İsa Akdemir röportaj -Karbon fiber Uygulanmış kolon -Deprem perdesi uygulanmış kolon sistemi

-Genel ayrıntı ve görüntüler