Mısır Dışişleri Bakanı 10 yıl sonra Türkiye’de: Olağanlaşma süreci hızlanacak mı?

Türkiye’de 6 Şubat’ta yaşanan ve 44 binden fazla insanın vefatına neden olan zelzele felaketi, diplomatik alanda çok önemli bir hareketliliğe yol açtı. Dayanışma ve destek sağlayan ülkeler arasında Türkiye’nin son periyotta münasebetlerini düzeltmeye çalıştığı …

Gündem

Yayınlama: 28.02.2023

A⁺

A^-

Türkiye’de 6 Şubat’ta yaşanan ve 44 binden fazla insanın vefatına neden olan sarsıntı felaketi, diplomatik alanda çok önemli bir hareketliliğe yol açtı. Dayanışma ve destek sağlayan ülkeler arasında Türkiye’nin son devirde bağlantılarını düzeltmeye çalıştığı İsrail, Ermenistan, Yunanistan ve Mısır da yer aldı.

Mısır Dışişleri Bakanı Sami Şükrü, bağlantıların bozulduğu 2013 yazından bu yana Türkiye’ye giden ilk üst seviye yetkili oldu.

Mısırlı Bakan, Şam’a yaptığı ziyaretin akabinde Adana’ya gitti; Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ile önce sarsıntının etkilediği bölgeyi havadan inceledi ve sonra Mısır’dan gelen insani yardım gemisini karşılamak üzere Mersin’e geçti.

Çavuşoğlu ve Şükrü, ikili görüşmelerini Adana Havalimanı’nda yaparken, basın açıklaması ise Mersin Uluslararası Limanı’nda gerçekleştirildi.

“Havaalanında yaptığımız görüşmelerde bağlantılarımızı daha geliştirmek için hangi adımları atabileceğimizi, görüşmeleri gerçekleştirebileceğimizi görüştük” bilgisini veren Çavuşoğlu, sarsıntıların derhal akabinde Türk halkının yardımına koşan Mısır ile ilgilerde “yeni sayfalar” açıldığını kaydetti.

Ancak her iki bakan da ziyaret takvimine ilişkin somut bir bilgi vermedi.

Bakan yardımcıları görüşecek

Çavuşoğlu’nun açıklamaları, Ankara-Kahire görüşmelerinin ilk etapta dışişleri bakan yardımcıları seviyesinde olacağını gösteriyor.

2021’de önce Kahire’de sonra Ankara’da dışişleri bakan yardımcıları görüşmüş lakin somut bir ilerleme gerçekleştirememişlerdi.

Üçüncü görüşmenin ev sahibinin Mısır olması ve tarihin de Mısır Dışişleri Bakanlığı’nca Türk tarafına önerilmesi bekleniyor.

Bu görüşmenin Türkiye’de yaklaşan seçimlerin öncesinde olup olmayacağı ilerki haftalarda belli olacak.

Türkiye’nin beklentisi Mısır’la yapılan görüşmelerden somut bir ilerlemenin çıkması.

Çavuşoğlu bu istikametteki beklentisini, “Bu hususta yardımcılarımız daha önce 2 defa bir araya gelmişti. Tekrar bir araya gelmelerinde yarar var. Yalnızca fotoğraf vermek için bir araya gelmenin bir manası yok, bu yetmez” diyerek ifade etti.

Ankara, Kahire ile sürecin daha süratli ilerlemesi, bağlantının daha faal olması için diplomatik bağ seviyesinin bir an önce maslahatgüzardan büyükelçiye seviyesine çıkmasını istiyor.

Bu istikametteki çok önemli mesajını da 2022’de Kahire’ye büyükelçi seviyesindeki Salih Mutlu Şen’i atayarak vermişti.

Mısır’dan meselelerin tahlili için güçlü temel vurgusu

Mısır Dışişleri Bakanı da basına yapılan açıklamalarda Türkiye ile ilişkiler açısından olumlu bildiriler verdi. Ortak tarih vurgusu yapan Şükrü, sarsıntının yaralarının sarılması sürecinde çoğu zaman Türkiye ve Türk halkının yanında olacaklarını kaydetti.

“İkili bağlara gelince, münasebetlerimizi iyi seviyede ve daha iyi olma yolunda olduğunu belirtmek isterim” diyen Şükrü, Çavuşoğlu ile görüşmesinde bundan sonraki süreci ve olağanlaşmanın nasıl bir çerçeveye oturacağı konusunu ele aldıklarını söyledi.

Mısırlı Bakan, “Burada tekrar en çok önemli hususlardan biri siyasi iradeye uygun şekilde çok güçlü bir temel oluşturmak. Bu temel sayesinde iki ülke halklarını beklentilerine cevap vermek. Şu Anda çok önemli olan alakalıları eski seviyesine ve buradan da daha iyi bir düzeye getirmektir” tabirlerini kullandı.

Karşılıklı hürmet ve çıkara dayalı bir siyasi çerçevenin belirlenmesi gerektiğini, her iki ülkenin de bu yönde siyasi irade taşıdığını kaydeden Şükrü, var olan meselelerin tahlili için bu temele muhtaçlık olduğunu kaydetti. Mısırlı Bakan, bu mevzularda bağlantıya şeffaf bir şekilde devam edeceklerini de söyledi.

Libya en çok önemli sorun olarak görülüyor

Basına yapılan açıklamalarda gündeme gelmemesine rağmen Ankara-Kahire hattında olağanlaşma sürecini yavaşlatan ögelerin başında Libya konusu geliyor.

Mısır, General Halife Hafter güçlerini desteklerken, Türkiye Trablus’ta konuşlu ve BM tarafından tanınan Ulusal Uzlaşı Hükümeti’ni siyasi ve askeri olarak destekliyor.

Türkiye ve Mısır’ı son periyotta karşı karşıya getiren gelişme ise Ankara ve Trablus’un 3 Ekim 2022’de imzaladıkları hidrokarbon mutabakatı oldu.

Mutabakat uyarınca TPAO’nun, Libya deniz yetki alanlarında ve karada petrol ve doğalgaz sondaj yetkisi aldığı, ayrıyetenTürkiye ve Libya’nın enerji alanında daha geniş işbirliği yapabileceği basında yer aldı.

Mısır, Trablus hükümetinin bu türlü bir anlaşma yapma yetkisi olmadığını açıkladı fakat Türkiye’yi açıkça karşısına almamaya da dikkat etti.

Türkiye ile Libya’nın 2019’da imzaladıkları deniz yetkilendirme muahedesinin devamı olarak görülen bu adım, aynı mevzuda daha da önemli telaşları olan Atina ve Kahire’nin ortak konumlarını daha da güçlendirdi.

Mısır, Türkiye ile bu mevzuyu daha yakından diyalogla çözmek istediğini kaydetse de Libya’daki yabancı güçlerin çekilmesi davetine Türkiye’yi de eklemiş olması müzakerelerin ilerlemesine mani oluşturuyor.

Türkiye ise Mısır-Kıbrıs-Yunanistan eksenine dikkat çekiyor

Ankara’nın Kahire’den en çok önemli beklentisi ise Doğu Akdeniz’de Türkiye’yi dışlayan denklemin yeniden oluşturulması sürecine destek vermesi ve bilhassa Yunanistan ve Kıbrıs ile geliştirdiği işbirliğinin Türkiye aleyhine sonuçlar vermemesi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu mevzudaki beklentisini Sisi ile görüşmesinde, “Bizim tabi kendilerinden tek isteğimiz; bu görüşmelerle birlikte, bize karşı Akdeniz’de tutum içinde olanlara yönelik burada biz barışı ikame edelim, onunla birlikte yolumuza inşallah devam edelim” sözleriyle ifade ettiğini kaydetmişti.

Ancak diplomatik kaynaklar, ne Türkiye’nin Libya siyasetinde ne de Mısır’ın Yunanistan ve Kıbrıs ile oluşturduğu işbirliğinde kısa vadede geri adım atacak bir pozisyonda olmadıklarını, olağanlaşma sürecinin öncelikle ikili siyasi münasebetlere odaklanması gerektiğini kaydediyorlar.

Bu sürecin uzun vadede nasıl gelişeceği ise Türkiye’de yapılacak seçimlerin sonrasında ortaya çıkacak.