İSTANBUL-“BİLİNÇSİZ UYGULAMA KARBON FİBERİN FAAL YARAR SAĞLAMAMASINA SEBEBİYET VERECEKTİR”

Kahramanmaraş merkezli yaşanan sarsıntılar sonrası binaların güçlendirilmesinde kullanılan karbon fiber uygulaması yeniden gündeme geldi. Uzmanlar doğru teknikle uygulanmayan karbon fiberin tesirinin zayıf olacağı yönünde uyarıyor. Karbon fiberin mucizevi bir gereç olmadığını ve tek başına kurtarıcı olmadığını söyleyen Mimarlık Fakültesi’nden Öğr. Gör. Kıvanç İlhan, ‘Karbon fiber doğru eğitimi almış şahısların hesaplamaları sonucunda, doğru teknik çalışanla uygulanmak kuralıyla kullanılmalı. Bilinçsiz yaklaşımlar, ezbere yahut yanlış uygulamalar karbon fiberin beklenen ortaya koyduğu performans vermemesine sebep olacaktır.’ dedi.

Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin akabinde vatandaşlar binalarını güçlü bir hale getirmek için güçlendirme yollarına yöneldi. Son vakitlerde sık konuşulan karbon fiber uygulaması klasik sistemlere göre daha hafif ve pratik uygulanabilir olması açısından daha çok tercih ediliyor. İstanbul Rumeli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden Öğretim Vazifelisi Kıvanç İlhan, karbon fiberi yapının mevcut durumundan bağımsız olarak tek başına kurtarıcı ve mucizevi bir materyal olarak düşünmenin doğru olmayacağını söyledi. Güçlendirilmiş binaların zelzelede can kaybını minimize edeceğini fakat bu işi uzman bireylerin yapması gerektiğini de ifade eden İlhan, ‘Karbon fiber başta olmak üzere tüm yapısal güçlendirme sistemleri, ön inceleme ve projelendirme ile kusursuz bir şekilde uygulanmalıdır’ diye konuştu.

‘TEKSTİL BİR MALZEME’

Karbon fiberin bir dokumacılık materyal olduğunu söyleyen Kıvanç İlhan, ‘Karbon fiberi, epoksi reçineyle bir araya gelmediği durumda yalnızca yumuşak bir kumaş olarak elinize alabilirsiniz. Binalarda uygulanması epoksi reçinelerle bir araya gelmesi ve bir dayanım kazanmasıyla mümkün oluyor. Kolonların sargılamasında yahut plaka olarak farklı yapısal elemanlarda güçlendirme gereci olarak karbon fiberi kullanıyoruz’ dedi.

‘YAKLAŞIK METREKARE ÜZERİNDEN SÜRATLİCE BİR FİYAT VERMENİN İMKANI YOK’

Karbon fiberin beton ve çelik benzeri klasik gereçlere göre hafif olduğunu belirten İlhan, ‘Bu sebepten ötürü ve uygulama kolaylığı sebebiyle daha avantajlı bir hale geliyor. Klasik betonarme güçlendirme formüllerinden daha süratli ve daha pratik olduğu için süre itibariyle de daha avantajlı olacağını söyleyebiliriz. Karbon fiber uygulamalarında maliyet çok fazla sorulan ve internette araştırılan mevzuların başında gelmeye başladı. Bilhassa trend bir bahis olduğu için de insanların genel ilgisi de bu yönde. Fakat kamuoyunu şu yönde bilgilendirmek gerekiyor; Karbon fiber uygulamalarında yapının durumu incelenmeden metrekare üzerinden süratlice bir fiyat vermenin yahut ortalama bir mertebe vermenin çok imkanı yok. Yapıların mevcut durumu incelenerek buna bağlı bir etüt yapılmalı. Bu etüt sonucunda çıkacak gereç ölçüleri ve uygulama ayrıntıları teknik insanlar tarafından karar verildikten sonra bir bütçe oluşturulmalı ve bunun üzerinden ilerlenmeli’ tabirlerini kullandı.

“SADECE KARBON FİBER UYGULAMASININ YETERSİZ OLABİLECEĞİ DURUMLAR OLABİLİR”

Her binaya karbon fiber uygulamanın mümkün olmayabileceğini ifade eden İlhan, ‘Farklı güçlendirme materyalleriyle de destek edilmesi gereken katlar, durumlar yahut özel ayrıntılar olabiliyor. Yalnızca karbon fiber uygulamasının yetersiz olabileceği durumlar tabi ki olabilir. Teknik çalışanların, bilhassa inşaat mühendislerinin bu hususta gerekli etütleri yapıp, sonrasında buna karar vermesi gerekiyor. Tabi bununla birlikte daha çok önemli bir husus, yapının yalnızca taşıyıcı sistemi değil yapıyı bütünleyen diğer elemanların ve yapının bulunduğu etrafın de büyük değeri var. Yerden yapının taşıyıcı sistemi ve sonrasındaki diğer tüm ayrıntıları bu noktada çok önemli bir parametre olarak düşünebiliriz’ sözünü kullandı..

‘TEKİL SONUÇLAR BÜTÜNCÜL SAĞLAMLIĞA ZARAR VERECEKTİR’

Bu sürecin ezbere yapılacak bir şey olmadığını ifade eden İlhan, şunları kaydetti:

“Mevcut yapının ortaya koyduğu performansnı gözlemsel, bilimsel ve deneysel tekniklerle tespit ettikten sonra buna karar vermek gerekir. Yalnızca tek başına tüm kolonların sarılması, yapının temelinde de güçlendirmeye ihtiyaç olduğu halde bu süreçlerin yapılmaması bütünde kötü sonuçlar verecektir. Bu mevzuda kamuoyunu uyarmak gerekiyor. Karbon fiber doğru eğitimi almış şahısların hesaplamaları sonucunda doğru teknik çalışanla uygulanmak kuralıyla kullanılmalı. İş gücünün de bu manada kâfi eğitime sahip olması uygulayan kişinin materyalin uygulama şartlarına ve uygulama kurallarına bilhassa dikkat etmesi gerekiyor.”

‘DOĞRU UYGULANMADIĞI ZAMAN AKTİF BİR PERFORMANS GÖSTERMESİ BEKLENEMEZ’

Olası bir İstanbul sarsıntısında güçlendirilmiş binaların süratli bir tahlil getirmesi nedeniyle kayıpların minimize edileceğini düşündüğünü söyleyen İlhan, ‘Halkımızın çok dikkat etmesi gereken şeylerin başında gelen mevzu şu; bilinçsiz kararları bilinçsiz uygulayıcılara vermeden, bilhassa meslek beşerlerine yani bu işi işin ehline vermeliler. Uygulamada doğru bireylerle ve uzman firmalarla çalışmalılar. Bilinçsiz uygulama karbon fiber uygulamalarında yahut gördüğümüz benzeri tüm klâsik inşaat uygulamalarında olması gereken koşulların, olması gereken tekniklerin uygulanmaması yahut maalesef yanlış uygulaması şeklinde karşımıza çıkıyor. Bu da belirtilen ayrıntıların dışına çıkan imalat metotlarında bilhassa yapılarda, taşıyıcı sistemlerde yahut diğer bileşenlerde yapının beklenen ortaya koyduğu performans gerçekleştirmemesine sebep oluyor. Bu nedenle yapı zelzelede aktif bir performans gerçekleştiremez. Bu betonda da bu türlü, çelikte de bu türlü. Gereç her ne kadar iyi bir gereç olursa olsun doğru kurallarda doğru uygulanmadığı zaman aktif bir performans göstermesi beklenemez’ dedi.

‘DAYANIMININ NE KADAR OLDUĞU ÖNEMLİ’

Karbon fiberin çelikten 15 kat kuvvetli 5 kat hafif olduğu yönünde birtakım bilgiler olduğunu söyleyen Kıvanç İlhan, ‘Aslında karbon fiberin dayanımının ne kadar olduğu önemli. Çelikle karşılaştırılması bir yana genel formatta bu materyalin yapılardaki etkinliği üzerine ağırlaşmak doğru olacaktır. Karbon fiberin yetersiz olduğu durumlar ise binaların tahlilleriyle ortaya çıkar. Tabi ki binanın mevcut durumu karbon fiber uygulamasına müsait değilse bu noktada karbon fiber yetersiz kalacaktır. Karbon fiberi yapının mevcut durumundan bağımsız olarak tek başına bir kurtarıcı olarak bir mucizevi materyal olarak düşünmek çok doğru olmayacaktır’ tabirlerini kullandı.

‘KAMUOYUNUN KARBON FİBERE TEK KURTARICI GÖZÜYLE BAKMASI BİZİ YANLIŞ YERLERE GÖTÜRECEKTİR’

Karbon fiberin her kaygıya deva bir materyal olmadığını söyleyen İlhan, ‘Karbon fiber, belli koşullar ve belli durumlar dahilinde yapıların genel ortaya koyduğu performansyla bağlantılı olarak kullanacağımız bir gereç. Sıklıkla medyada karbon fiberi güya tek bir güçlendirme materyali olarak duymaya başladık. Aslında karbonla birlikte çelik, betonarme benzeri klâsik materyallerin de güçlendirmede kullanıldığını söyleyebiliriz. Çok Önemli olan ayrıntı teknik insanların mevcut yapılardaki tespitleri sonrasında hangi gerecin kullanılacağına karar vererek ona uygun prosedür ve tekniklerle doğru bir şekilde materyalleri uygulamasıdır. Yalnızca kamuoyunun, karbon fibere bu kurtarıcı gözüyle bakması bizi yanlış yerlere götürecektir. Bahse bütünsel bir çerçevede bakmakta yarar olduğunu düşünüyorum’ dedi.

‘GÜVENİLİR FİRMALARA BU İŞİ TESLİM ETMELİLER’

Piyasanın bu materyale doğru yönelmesiyle ortaya diğer bir sorun çıkabileceğini söyleyen Kıvanç İlhan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Burada bilhassa işin ehli olmayan, malzemeyi tam manasıyla tanımayan ve hatta daha ileri gidecek olursak yanlış materyallerle karbon fiber olmayan yahut yanlış reçine gereçlerle bu uygulamaları yapmak isteyen şahıslar olacaktır. Bu sebepten ötürü nitekim sağlam firmalara bu işi teslim etmeleri hem binaları hem de toplumun geneli açısından büyük kıymet arz ediyor.”