EŞİK’ten 6 Şubat depremleri raporu: Bilime kulak asmamak, kâr ve rant hırsı, eşitsizlik ve ayrımcılık öldürdü

Eşitlik İçin Kadın Platformu 6 Şubat zelzelelerinin akabinde hazırladığı raporda, “6 Şubat sarsıntıları topluma bir sefer daha ayna tuttu. Tabiat, görebilen gözlere bir defa daha insan eliyle yapılanların ve yapılmayanların zelzelesi nasıl afete dönüştürdüğünü gösterdi. 1999 Marmara zelzelesinde “Deprem değil, binalar öldürür” en çok tekrarlanan cümlelerdendi. 6 Şubat sarsıntılarının akabinde, buna ek, daha can yakıcı cümleler kurmak zorunda kaldık. Zelzele değil; ayrımcılık, bilime kulak asmamak, rant, liyakatsizlik öldürür benzeri cümleler kurduk.” değerlendirmesini yaptı.

Raporda, “Benzerlerini Soma faciası sonrası “Grizu değil ihmal öldürür” diyerek, her sel faciasından sonra ise; “sel değil dere yatağını imara açmak öldürür” diyerek uyarmıştık.Dere yataklarının imara açılmasının nedenini çok iyi biliyoruz: ömür hakkını hiçe sayan, kar ve rant odaklı siyasetler. Lakin dere yatağına sarsıntı çadırı kurmanın izahı nedir diye düşünürken, bunu da baht olarak açıklayan olur mu? diye merak ederken, daha dikkat cazibeli bir yanıt geldi. “Musibet yağıyor… Kadın cinayetlerini artıran, boşanma oranlarını patlatan kanun hususlarına KIRMIZI ÇİZGİ dersek daha çok belaya müstahak oluruz”dendi. Bu niyet sahibinindir deyip geçebilirdik. Lakin milyonlarca bayanın hayatını ilgilendiren bu niyetin benzerleri iktidar pazarlığı masasında konuşuluyor ve bayanları şiddetten koruyan 6284 sayılı yasa tartışmaya açılıyor ise, bu büyük bir meseledir. Sarsıntının afete dönüşmesindeki zincirleme insan ve sistem yol açtığı kayıplara baht demekle; İklim krizi sebebiyle istikrarsızlaşan yağışın, ormansızlaşma ve betonlaşma sebebiyle sele dönüşmesini, bayana karşı şiddeti tedbire hedefli maddelere bağlamak arasında bir farkı yoktur.” ifadesi kullanıldı.

Raporda şu tespitler yapıldı:

“Daha berbatı; bayanlar ve çocukların hayatlarını tehdit eden bu tartışmanın, sıradan bir seçim pazarlığıymış benzeri konuşulması, en geniş iştirakle gereken reaksiyonun verilmemesidir. Daha da vahimi tepki verenlerin linç kültürüne maruz bırakılmasıdır.

İstanbul Sözleşmesi’nin eşcinselliği teşvik ettiği ve aileyi tehdit ettiği söylemi, sel felaketinden bayanları koruyan maddeleri sorumlu tutmak kadar akıl dışı bir itham. İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmeye destek verenlerin yahut gereğince ses çıkarmayanların, sıranın 6284’e geleceğini bilmeleri gerekirdi. Asıl gayenin, kadın-erkek eşitliğinin önünü kesmek, her çeşit erkek ittifakını sağlamlaştırmak, bayanların toplumsal pozisyonunu asker ve ucuz iş gücü doğuran kuluçka makineleri ve erkeklerin itaatkar hizmetçileri olarak sınırlamak olduğu açık.

Kaynağını laik hukuk sisteminden alan nafaka hakkı, uygar kanun, çocukları istismardan koruyan yasa ve mukaveleler ile Anayasa’nın hedef alınması bu emellere türel yer arayışıdır. Halbuki ki, laiklik istisnasız tüm bayanların özgürce yaşamasının teminatıdır.

Türkiye’de yaşadığımız 7.7 büyüklüğündeki ilk zelzele ve ardışık zelzelelerde resmi olarak 50 bine yakın can kaybı açıklanmaktadır. Gerçekte sayı bilinmiyor. Buna rağmen, Şili’de 8 büyüklüğünde bir sarsıntıda sırf 500 can kaybı olmuşsa afet siyasi bir problemdir. Siyasetçilerin kararıyla Amik Gölünü kurutup tarıma açmak, sonra tekrar siyasetçilerin kararı ile sulak tarım yerini imara açmak ve Hatay’daki büyük can kaybına sebep olmak, sarsıntının değil siyasi tercihlerin yıkıma yol açtığını gösteriyor. Hatta siyasetçiler öncelikle ekolojik istikrara, bilime, haklara ve eşitliğe dayanan siyasetleri hayata geçirerek afet risklerini azaltmayı konuşmuyorlarsa siyaseti bırakmalıdır. 

Evlere kapanmak zorunda kaldığımız Covid 19 salgını da bir afetti. Salgında pek çok ülke salgın sebebiyle yoksulluğa düşen yurttaşlarına manalı takviyeler sunarken bu ülkenin ‘sosyal devleti’ fakirleştirdiği halkını sembolik sayılar için kuyruklarda bekletmişti. Aynı süreçte sağlıkta özelleştirmenin acı sonuçları ortaya çıkmıştı. Yüzlerce yıldır, bedelsiz yahut düşük ve garantisiz fiyatla bayanlara yüklenen bakım yükünün boyutları ortaya serilmişti.

Ne toplum ne de siyaset tüm bunları konuşmamışken, eve kapandığımız ilk aylarda, toplumun önüne, önce TCK 103 çocuk istismarcılarının affı, sonra İstanbul Mukavelesinden çekilme konulmuştu. Halkın ağır bedeller ödediği felaketi imkan bilip kendi faydasına döndürme siyaseti şu anda de ülke ekonomik kriz ve afetin sonuçlarıyla sarsılmışken, 6284 sayılı bayana karşı şiddetle mücadele kanunu ve 6251 sayılı İstanbul Kontratı onay kanununu hedefe koydu.

Çok yaralıyız ve çok öfkeliyiz.

6284’e şu anda afet şartlarında, bayana karşı şiddet artmışken daha çok gereksinimimiz var. 6284’ün aktif uygulanmamasının kaç bayanın canına mal olduğunu bilen, dayanışmaya koşan her kısımdan bayanlar olarak ayrımcılığın nasıl öldürücü olabildiğini biliyorduk, bir kere daha gördük. Ana lisanlarında konuşurlarsa enkazdan kurtarılmayacaklarını düşünerek ses çıkarmayanlar, enkaz altında günlerce kurtarılmayı beklerken ses vere vere can verenler, bu ülkeye ve dünyaya herkesin fakat herkesin duyması gereken ‘sesler’ bıraktılar. Bu sesler, istismara ses çıkaramayan çocukların, Emine Bulut’un kızının “anne ölme” feryadının, karanlık dehlizlerden imdadını duy(a)madığımız Konca Kuriş’in sesleri ile buluştu öfkemize karıştı.”

Raporun tamamı için