İran’da idam sayısı son 7 yılın en yüksek seviyesine ulaştı

Norveç merkezli İran İnsan Hakları’yla (IHR) Fransa merkezli İdam Cezasına Karşı Birlikte (ECPM) adlı hak gruplarının ortak çalışmasında, İran’da geçen yıl en az 582 kişinin idam edildiği bildirildi. Kümelerin perşembe günü yayımladığı raporda, bunun 2015’ten beri görülen en yüksek sayı olduğuna dikkat çekildi. 

Independent Türkçe’nin aktardığına göre 2021 yılında idam edilen kişi sayısı 333 olduğu, 2022’deki sayının da buna kıyasla yaklaşık yüzde 75’lik bir artışa denk geldiği ifade edildi. Raporda, geçen yıl ülkeyi ayağa kaldıran Mahsa Amini protestolarıyla bağlantılı olarak 4 kişinin idam cezasının infaz edildiği bildirildi.

Ayrıca hakkında idam cezası verilen yahut vefat cezası talebiyle türel işlem yürütülen en az 100 kişi bulunduğu ifade edildi.  IHR başkanı Mahmud Amiri Moghaddam, uluslararası toplumun idam cezalarına gösterdiği reaksiyonun Tahran idaresinin işini zorlaştırdığına dikkat çekerek, şu değerlendirmeleri yaptı: 

“Protestoculara verilen idam cezalarına yönelik uluslararası yansılar, İran’ın infazları gerçekleştirmesini zorlaştırdı. Bunu telafi etmek ve halk arasında kaygı yaymak için yetkililer, siyasi olmayan suçlara verilen idam cezalarının infazlarını artırdı. Bu bireyler, İran’ın idam makinesinin düşük maliyetli kurbanlarıdır.”

Raporda, geçen yıl idam edilen 582 bireyden yüzde 44’ünün uyuşturucuyla ilgili suçlar sebebiyle vefat cezası aldığı belirtildi. Uyuşturucuyla ilgili hatalardan idam edilen şahısların sayısı, 2022’dekine kıyasla iki kattan daha fazla arttı. Ayrıyetenbu sayı, 2020’dekine kıyasla yaklaşık 10 kat artışa denk geliyor.

Geçen yılki idamların yüzde 49’uysa (288 kişi) cinayetle ilgili cürümlerden dolayı infaz edildi. Çalışmada, bu sayının da son 15 yıldaki en yüksek düzeyde olduğuna dikkat çekildi.

Mahsa Amini protestoları

Başkent Tahran’da 13 Eylül’de “ahlak polisi” olarak bilinen İrşad devriyeleri tarafından gözaltına alındıktan sonra rahatsızlanarak hastaneye kaldırılan 22 yaşındaki Amini’nin 16 Eylül’de hayatını yitirmesi, ülkede idareye karşı büyük protestolara yol açmıştı.

Polis, Amini’nin sorgu sırasında sağlık problemleri sebebiyle kötüleştiğini iddia etmiş, muhaliflerse genç bayanın işkence görerek öldüğünü savunmuştu.

Protestolar ilk dönemki kadar ağır olmasa da yer yer devam ediyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı, son datalarını 20 Şubat’ta yayımladı. Buna göre şovlarda 530 kişi ömrünü yitirirken, 19 bin 763 kişi de gözaltına alındı. Bunlardan 181’i 18 yaş altında. 105 bireyse idam cezası tehlikesiyle karşı karşıya. 

Birleşik Krallık merkezli Af Örgütü de gözaltındaki çocukların işkence gördüğünü iddia etmişti.