Trump bugün hakim karşısına çıkacak: 5 soruda “2020 seçim sonuçlarına müdahale” davası

Dünya

Yayınlama: 03.08.2023

A⁺

A^-

Eski ABD Başkanı Donald Trump, 2020’de kaybettiği başkanlık seçimlerinin sonucuna müdahale etmekle suçlandığı davanın ilk duruşması için bugün hakim karşısına çıkacak.

Dava, Trump hakkında açılan üçüncü ve en önemli dava. 6 Ocak 2021’de Trump taraftarlarının Amerikan Kongresi’ni basması ve onu çevreleyen olaylara odaklanıyor.

İddianamede Trump’a “ABD’yi dolandırmaya yönelik komplo” ve üç diğer suçlama daha yöneltiliyor.

Trump ise “saçmalık” olarak nitelediği suçlamaları reddediyor.

2024’teki başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti’den yeniden aday olması ihtimali bulunan Trump hakkındaki bu davayla ilgili bilinenleri ve olasılıkları beş başlıkta topladık.

Trump’a hangi suçlamalar yöneltiliyor?

Trump 2020’de Demokrat Parti’nin adayı Joe Biden’a karşı kaybettiği seçimin sonucunu kendi lehine çevirmeye çalışmakla suçlanıyor.

Özel savcı Jack Smith ve ekibinin hazırladığı 45 sayfalık iddianamede Trump’a şu dört suçlama yöneltiliyor;

ABD’yi dolandırmaya yönelik komplo
Resmi süreci engellemeye yönelik komplo
Resmi süreci engelleme
ABD vatandaşlarının haklarına karşı komplo

Bu suçlamalar Trump’a, 3 Kasım 2020’deki başkanlık seçimleri ile Beyaz Saray’dan ayrıldığı 20 Ocak 2021 arasındaki süreçte yaşananlara dayanarak yöneltildi.

İlk suçlama oyların toplanması, sayılması ve kayda alınması süreçlerini engellemeye yönelik teşebbüs tezlerini kapsıyor.

İkinci ve üçüncü suçlamalar, oyların onaylanması sürecini engelleme teşebbüsüne yönelik iddiaları ele alıyor. Bununla, 6 Ocak 2021’de yani Biden’ın başkanlığının ABD Kongresi’nde resmen onaylanacağı gün, Trump taraftarlarının Kongre’yi basması kast ediliyor.

Son suçlama ise vatandaşların oy kullanma hakkına müdahale savlarını kapsıyor.

Bu dava, hakkındaki diğer davalara kıyasla ne kadar önemli?

Bu Trump hakkında hazırlanan üçüncü iddianame.

Trump hakkında hali hazırda açılmış iki dava daha var; biri bâtın evrakları yanlış yönetmek, oburu de porno yıldızı Stormy Daniels’a yapılan sus hissesi ödemesini örtmek için iş kayıtlarında sahtecilik yapmak.

Bazı hukuk uzmanlarına göre, bu son dava, adli olarak en güçlü ve en ağır türel sonuçları olacak dava olmayabilir.

Ancak BBC Kuzey Amerika editörü Sarah Smith, bu davanın vahamet olarak Trump için “en önemli ve sonuçları çok önemli olabilecek” dava olduğunu belirtiyor.

Trump ilk defa Başkanlık sürecinde yapmış olduğu eylemler sebebiyle suçlanıyor. Smith bu davanın, başkalarına kıyasla daha “gerçek dünya” tesiri olduğunu yani kamuoyundaki karşılığının daha fazla olabileceğini de ekliyor.

Bundan sonra ne olacak?

Trump’ın bugün Washington DC’deki mahkemede hakim karşısına çıkması bekleniyor. Şahsen mahkemeye mi gideceği yoksa duruşmaya uzaktan mı katılacağı şimdi bilinmiyor.

Özel Savcı Jack Smith, yargı sürecinin süratli olması talebinde bulunmuştu, fakat bunun gerçekleşmesi birkaç sebepten dolayı pek mümkün görünmüyor.

Öncelikle, bu dava, Trump hakkındaki diğer davalarla tamamen aynı vakitlerde yürütülemeyeceği için, zaman bulma konusunda problemler yaşanabilir.

Ayrıca seçim sürecine girecek olan ülkede, bu süreçteki çok önemli tarihlere – örneğin partilerin başkan adaylarını resmen seçeceği toplantılar benzeri – duruşma koyulmasına ihtimal verilmiyor.

Yani dava hala sürerken Trump’ın yeniden başkan seçilmesi bile mümkün.

Trump mahpusa girebilir mi, girse de başkan adayı olabilir mi?

77 yaşındaki eski liderin, suçlu bulunması halinde hapis cezası alması mümkün.

Davayı gören yargıç Tanya Chutkan, eski Demokrat Partili ABD Başkanı Barack Obama tarafından atanmıştı ve 6 Ocak baskınıyla ilgili diğer davalarda sert cezalar verdiği biliniyor.

Trump ayrıyeten, zımnî evrakları yanlış yönetme davasında da 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir.

ABD maddelerine göre, hakkında cezai sürecin işliyor olması, hatta cezaevinde bile olmak, bir kişinin başkan adayı olmasına pürüz oluşturmuyor.

Bu mümkün durumun seçmen davranışlarını nasıl etkileyeceği tabi ki bilinmiyor.

Daha önce karar giymiş en az iki kişinin ABD başkanlığına adaylığını koyduğu biliniyor;

– 1918 yılında savaş aykırısı konuşması sebebiyle karar giymiş Eugene Debs, 1920 seçimlerine sosyalist aday olarak katılmıştı

– Dolandırıcılıktan karar giymiş olan, komplo teoricisi Lyndon LaRouche da 1992 seçimlerine, tutuklu bulunduğu Minnesota hapishanesinden aday oldu.

Trump başkan seçilirse, kendisini ‘affedebilir mi?’

Bazı uzmanlar Trump’ın 2024 seçimlerinde başkan seçilmesi halinde, karar giymiş olsa bile kendisi hakkında af çıkarabileceğini iddia ediyor.

Ancak ABD hukukunda buna emsal oluşturabilecek bir durum bulunmuyor. Bu da, bu muhtemel durumda, ABD Yüksek Mahkemesi’nin sürece dahil olabileceği manasına geliyor.

Başkan seçilirse Trump davanın düşürülmesini talep etmeye de çalışabilir.

Cumhuriyetçi Partili Arkansas Valisi ve başkan aday adayı Asa Hutchinson Amerikan NBC televizyonuna yaptığı açıklamada, iki senaryonun da mümkün olduğunu fakat “kendini affetmenin, ABD anayasasının amaçladığı bir şey olmadığını” söyledi.

Hutchinson, bu türlü bir şey yapmanın “uygunsuz ve nahoş” olacağını da ekledi.

Trump’ın başkan adaylığı için parti içindeki en güçlü rakibi Ron DeSantis de, Trump’ın mahpusa girmesinin “ülke için iyi olmayacağını” söyledi.