Dünya Ticaret Örgütü: Küresel ticarette ciddi riskler oluştu

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ekonomistleri global ticaretin bu yıl yavaş toparlanma göstererek yüzde 2,6 büyüyeceğini öngörürken, bölgesel çatışmalar, jeopolitik tansiyonlar ve ekonomi siyasetlerine ilişkin belirsizliklerin ticaretteki büyüme öngörüsünde aşağı taraflı önemli riskler oluşturduğu ihtarında bulundu.

DTÖ ekonomistlerinin hazırladığı “Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler” raporu yayımlandı. Buna göre, 2023’te yüksek enerji fiyatları ve enflasyonun tesiriyle yüzde 1,2 daraldı.

Dünyada geçen yıl mal ticaretinin ekonomik bedeli yüzde 5 düşüşle 24,01 trilyon dolara gerilerken, ticari hizmet ihracatı yüzde 9 artışla 7,54 trilyon dolara ulaşarak mal ticaretindeki düşüşü kısmen telafi etti. Ticari hizmet ticaretindeki büyüme, uluslararası seyahatlerdeki toparlanma ve dijital olarak sunulan hizmetlerdeki artıştan kaynaklandı.

Tüketim yeniden artabilir

Geçen yılki küçülmenin akabinde global ticaretin bu yıl yavaş bir toparlanma göstererek yüzde 2,6 ve 2025’te yüzde 3,3 büyüyeceği öngörülüyor. Enflasyonist baskıların bu yıl azalması ve bilhassa gelişmiş ekonomilerde gerçek gelirin yeniden artmasıyla tüketimi artırması bekleniyor.

Söz konusu öngörüler kapsamında, Afrika’nın ihracatının bu yıl yüzde 5,3 ile diğer tüm bölgelerden daha fazla artacağı tahmin ediliyor. Kuzey Amerika’da ihracatın yüzde 3,6, Orta Doğu’da yüzde 3,5 ve Asya’da yüzde 3,4 ile ölçülü büyüme göstereceği öngörülürken, Güney Afrika’nın ihracatına ilişkin artış beklentisi yüzde 2,6.

Avrupa’nın ihracatının ise yüzde 1,7 artışla diğer bölgelerin gerisinde kalacağı hesaplanıyor.

İthalatın Asya’da yüzde 5,6 ve Afrika’da 4,4 büyüyerek global talebi destekleyeceği öngörülüyor. Lakin tüm diğer bölgelerde ithalatın ortalamanın altında artış göstereceği tahmin ediliyor.

Gıda ve enerji fiyatları artabilir

Jeopolitik tansiyonlar ve ekonomi siyasetlerine ilişkin belirsizliklerin ticaretteki toparlanmayı kısıtlama riski söz konusu. Besin ve enerji fiyatları jeopolitik gelişmeler nedeniyle yeniden fiyat artışlarına maruz kalabilir.

Süveyş Kanalı’ndaki aksaklıkların ekonomik tesiri şu ana kadar nispeten sınırlı kalırken, otomotiv ürünler, gübre ve perakende benzeri birtakım kesimler gecikmeler ve navlun maliyetlerindeki artışlardan etkileniyor.

“Ticaretin dayanıklılığı, iki ana nakliye rotasındaki aksaklıklarla sınanıyor”

DTÖ Genel Yöneticisi Ngozi Okonjo Iweala, rapora ilişkin değerlendirmesinde, geçim kaynakları ve refahın güzelleştirilmesi için hayati ehemmiyet taşıyan esnek tedarik zincirleri ve çok taraflı ticaret çerçevesi sayesinde global ticaretin toparlanma yönünde ilerlediğini ifade etti. Iweala, “Ekonomik büyüme ve istikrarın sürdürülebilmesi için jeopolitik tansiyonlar ve ticaretin parçalanması benzeri riskleri azaltmamız kural.” ihtarında bulundu.

DTÖ Başekonomisti Ralph Ossa ise birtakım hükümetlerin üretimi yeniden şekillendirmeyi ve ticareti dost ülkelere kaydırmaya amaçlayan adımlar attığını ifade ederek, şunları kaydetti:

“Ticaretin dayanıklılığı, dünyanın iki ana nakliye rotasında yaşanan aksaklıklarla da sınanıyor, tatlı su zahmetinden etkilenen Panama Kanalı ve trafiğin Kızıldeniz’den uzaklaştırılması. Kesintilerin, jeopolitik tansiyonların ve siyaset belirsizliğinin devam ettiği bu şartlar altında, ticaret görünümüne ilişkin riskler aşağı taraflı.”