Sembol kent Dera HTŞ’nin kontrolüne geçti, DSG petrol bölgesi Deyrizor’da kontrolü sağladı; SMO, Münbiç’e saldırı başlattı

Suriye ordu güçleri Humus’tan çekildi, HTŞ grupları kente yöneldi; Esad’ın ailesi Şam’dan ayrıldı iddiası

Dünya

Yayınlama: 07.12.2024

A⁺

A^-

HTŞ ilişkili silahlı güçler, Suriye’nin doğusu, batısı, kuzeyi ve güneyinde Suriye ordusuna yönelik hücumlarını arttırarak başkent Şam’a doğru ilerlerken 2011 yılında idareye karşı ayaklanmanın başladığı yer olması nedeniyle “sembol kent” olarak bilinen Suriye’nin güneybatısındaki Ürdün sınırında bulunan Dera, HTŞ ve yerel isyancı kümelerin denetimine geçti. Kent merkezi ve etrafından çıkamayan Suriye ordusu askerleri, gruplar halinde isyancı silahlı gruplara teslim oluyor. Hama’dan Humus’a ilerleyen HTŞ grupları, kente girmeye hazırlanırken, ordu güçleri kenti terk etti.

Suriye’nin doğusunda bulunan Deyrizor kent merkezi, Irak’a açılan Ebu Kemal Sınır Kapısı ve bölgedeki enerji kaynakları ise Suriye ordu güçleri ile İran milislerinin çekilmesi sonrası PYD/DSG’nin denetimine geçti.

Suriye Milli Ordusu (SMO) ise kuzeyde DSG denetimindeki Münbiç’e yönelik operasyon başlattığını duyurdu. Bölgedeki köyler, SMO grupları tarafından bombalanıyor.

Dera da HTŞ’nin kontrolünde

Humus’un yanısıra Dera ve Kuneytra kentlerine kentlerine bir çok cepheden ilerleyen HTŞ kontaklı silahlı gruplar, dün akşam stlerinde Suriye ordusunun kenti terketmesi akabinde Dera’nın merkezine giriş yaptı. Suriye’de Şam hükümetine karşı 2011 yılından bugüne isyancı silahlı gruplar ilk defa il merkezine girmiş oldu. Silahlı kümelerin Dera’ya girmesi sonrası bölgeden çıkamayan yüzlerce Suriye askeri silahlı gruplara teslim oldu. Kent merkezinde bulunan hapishanelerin kapıları muhalifler tarafından açıldı ve yüzlerce mahkum serbest kaldı.

İran milislerinin güney Suriye’deki en büyük kalesi olan 12. Tugay’ın denetimi ise tamamen HTŞ ilişkili silahlı gruplara geçti. Silahlı gruplar kontrolü sağladıktan sonra kentte sokağa çıkma yasağı ilan etti. Halka, kentte güvenlik tamamen sağlanana kadar evde kalmaları istendi.

Süveyda da düşmek üzere

Dera ile eş vakitli Süveyda kentine silahlı gruplar tarafından başlatılan kapsamlı saldırı ise sürüyor. Süveyda’nın da kısa sürede HTŞ ilişkili silahlı kümelerin denetimine girmesi bekleniyor. Süveyde’de rejim güçlerinin karargâhına yönelik hücumlarını sürdüren silahlı gruplar, kentin güneyindeki Salhad kenti ve ona bağlı tüm güvenlik merkezlerinin denetimini ele geçirdi.

Silah depoları da ele geçirildi

Suriye ordu güçleri, çok önemli ölçüde mühimmat ve silahı da bırakarak geri çekiliyor. Güney Suriye’deki en büyük silah ve mühimmat depolarından biri olan el-Kem’deki Dokuzuncu Depo da, HTŞ kontaklı silahlı gruplar tarafından denetim altına alındı. Çatışmaların yaşandığı Kuneytra bölgesinden de Rus güçlerinin çekilmeye başladığı bildirildi.

HTŞ Humus’un önlerinde

Hama’dan hareket eden HTŞ ilişkili silahlı gruplar dün gece Humus kentinin dış mahallelerine ulaştı. Humus’un kuzeyindeki El-Dar el-Kabira kasabayı alarak kentin eteklerindeki son köye ulaşan silahlı gruplar, merkeze girmeye hazırlanıyor.

Londra merkezli muhalif Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) ise, Suriye ordusu ve İran milis gruplarının Humus kentini tamamen boşalttığı ve Humus-Lazkiye yolu üzerinde konuşlandığını öne sürdü.

DSG, petrol bölgesi Deyrizor’da denetimi sağladı

Suriye ordu güçleri ile İran irtibatlı silahlı milis grupları Fırat’ın batı yakasındaki Deyrizor bölgesinden de tamamen çekildi. Dün sabah stlerinde başlayan çekilme akşam stlerinde tamamlandı. Suriye silahlı güçlerinin çekilmesi sonrası Deyrizor kent merkezinin yanı sıra Irak sınır sınırındaki Ebu Kemal Sınır Kapısı PYD/DSG kümelerini denetimine geçti. Bölge, hem stratejik pozisyonu hem de güçlü enerji ve petrol kaynaklarıyla dikkat çekiyor.

SMO: Münbiç’e operasyon başlattık

PYD/DSG kaynakları ise, Türkiye dayanaklı kümelerin Münbiç’e bağlı bağlı köylerin ağır silahlarla bombaldığı belirtildi. Ataklar kapsamında Kawklî köyüne 37, El Seyada köyüne 2, Ewn El Dadat köyüne 6, El Hesen köyüne 1, El-Hoşeriye köyüne 2 ve El Cat köyüne 8 obüs ve havan topu isabet etti. Ebû Kehf, Muqbla, Ebû Mendil El Tayha ve Um Temax köyleri ne ise 40 havan mermisi düştü.

Minbic, DSG’nin Fırat Irmağı’nın batı yakasındaki son kalesi olarak kabul ediliyor Ankara, bu güçlerin buradan çıkarılmasını istiyor. Heyet Tahrir el-Şam’ın (HTŞ) Halep ve etrafındaki bölgelere düzenlediği hücumlarla paralel olarak, Türkiye takviyeli SMO grupları 2 Aralık 2024’te ‘Özgürlük Şafağı Operasyonu’ ismi altında DSG gruplarının denetimindeki Tel Rıfat’a yönelik saldırı başlatmıştı. Tel Rıfat’ı ele geçiren SMO grupları Münbiç’e yakın vakitte harekat yapılacağı mesajı vermişti.

Arap kaynaklarının iddiası

Öte yandan Batılı basın kaynakları, Suriyeli ve Arap güvenlik yetkililerinden, Suriye Devlet Lideri’nin eşi ve çocuklarının Rusya’ya, kayınpederinin ise Birleşik Arap Emirlikleri’ne kaçtığını, Esad’ın akıbetinin ise şimdi bilinmediğini ileri sürdü.

Arap yetkililer Esad’a Suriye’yi terk etmesi davetinde bulundu

Wall Street Journal, Mısırlı ve Ürdünlü yetkililerin Beşar Esad’a ülkeyi terk etmesi ve sürgünde bir hükümet kurması yönünde davette bulunduğunu bildirdi.

Suriye’de savaş alevlendi; HTŞ liderliğindeki gruplar ilerliyor

Mart 2020’de Rusya ve Türkiye, İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi’nde ateşkes ilan etmiş; iki ülke ordularının bölgede ortak devriyeler gerçekleştireceği açıklanmıştı. Şu anda bölgede Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) ait çok sayıda müşahede noktası bulunuyor.

Türkiye ve Rusya’dan ilk açıklamalar

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın, silahlı kümelerin saldırısını “Suriye’nin egemenliğinin ihlali” olarak gördüğünü açıkladı. Peskov, “Biz Suriyeli yetkililerin bölgeye bir an önce düzen getirmesinden ve anayasal nizamı yeniden tesis etmesinden yanayız” dedi.

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Halep’te yaşanan çatışmalarla ilgili açıklamasında “İdlib’e yönelik son devirdeki saldırıların” altını çizdi ve “son günlerde yaşanan çatışmaların bölgedeki gerginliği istenmeyen şekilde artırdığına” dikkat çekti. “Yeni ve daha büyük istikrarsızlıklara yol açılmaması ve sivil halkın zarar görmemesi, Türkiye bakımından büyük kıymet teşkil etmektedir” diyen Keçeli, “Gelişmeleri, Suriye’nin birliği ve toprak bütünlüğüne atfettiğimiz değer ve terörle mücadeleye verdiğimiz öncelik çerçevesinde çok dikkatle takip ediyoruz” sözlerini kullandı.

Halep’in akabinde Hama’ya girildi; gözler Humus’ta

Bölgedeki kaynaklara göre, HTŞ grupları, Humus kent merkezine 10 kilometre kadar yaklaştı. Suriye ordusunun direniş göstermemesi halinde HTŞ güçlerinin kent merkezine ulaşabileceği belirtiliyor. HTŞ’nin Humus’a yaklaşması sonrası harekete geçen Suriye hükümetine muhalif yerel silahlı gruplar, ordu güçlerinin denetim noktalarına taarruzlar başlattı

“Astana’nın yarattığı sessizlik ortamı iyi kullanılamadı” vurgusu

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İranlı Bakan’ın Suriye’deki çatışmaların alevlenmesinden çabucak sonra yaptığı Türkiye ziyareti sırasında gerçekleştirdiği birlikte basın toplantısında konuştu. İran Dışişleri Bakanı, “Biz inanıyoruz ki siyonist rejiminin bu tansiyonun çıkması konusundaki rolünü göz arkası etmek büyük yanılgı olur” derken Bakan Fidan da “Suriye’deki olayları herhangi bir dış müdahale ile açıklamaya çalışmak bu basamakta yanlış olacaktır. Bu, Suriye ile ilgili gerçekleri anlamak istemeyenlerin sığındığı bir sığınaktır” sözlerini kullandı.

Fidan ayrıyeten bölgedeki tansiyonun artmasında Astana sürecinin yarattığı sessizliğin doğru değerlendirilememesinin tesirli olduğunu şu sözlerle aktardı:

“Suriye’deki iç savaşın Astana süreciyle belli bir noktada durdurulması ve tarafların belli bir statüko içerisinde ateşkes halinde olması çok çok önemli bir başarıydı. Bu muvaffakiyetin hayata geçmesinde bilhassa Türkiye, Rusya ve İran’ın çok büyük bir hissesi var. Diğer taraftan taraflar hem muhalefet hem rejim, bu üç ülkenin ortaya koyduğu çerçeveyi de büyük ölçüde takip ettiler. Fakat geçtiğimiz yıllar içerisinde biz bu sürecin, bu sessizlik sürecinin hakikaten büyük bir siyasi tahlile ulaşmada bir imkan teşkil etmesini çok istedik”

Fidan ayrıyeten, Türkiye’nin “rejim değişikliği benzeri bir derdinin” olmadığını söyledi.

ABD, Britanya, Fransa ve Almanya’dan ortak açıklama

ABD, Britanya, Fransa ve Almanya; Suriye’deki çatışmalarla ilgili olarak yayımladıkları ortak deklarasyonda şu tabirler kullanıldı:

“Suriye’deki gelişmeleri dikkatle takip ediyor; daha fazla yerinden edilmenin ve insani yardım erişiminin engellenmesinin önlenmesi için tüm taraflara tansiyonu azaltma ve siviller ile altyapının korunması davetinde bulunuyoruz. Mevcut tırmanış, çatışmaya BM Güvenlik Kurulu’nun 2254 sayılı kararı doğrultusunda Suriye’nin öncülüğünde siyasi bir tahlil bulunmasına duyulan acil muhtaçlığın altını çizmektedir”

Bölgede hangi güçler bulunuyor?

Suriye, Rusya ve İran; yeni saldırı dalgasının HTŞ takviyeli silahlı kümelerin Halep’in denetimini tamamen ele geçirmesine yol açabileceğinden tasa ediyor.

İran İhtilal Muhafızları’nın çok önemli kumandanlarından Kioumar Pourashemi’nin Halep’teki çatışmaların ilk stlerinde öldürüldüğü bildirilirken, Rus hava atakları bilhassa Suriye ordusunun çok önemli bir akaryakıt üssünün bulunduğu Han Al-Asal’da ağırlaştı.

Şam yönetimi, Rusya tarafından eğitilen ve evvelden “Kaplan Kuvvetleri” olarak bilinen 25. Özel Kuvvetler Tümeni’ni bölgeye konuşlandırdı. Şam tarafından konuşlandırılan birlikler arasında Filistin Kudüs Tugayı ve Rus üretimi çağdaş T-90 tankları ve T-72’nin geliştirilmiş versiyonlarıyla donanmış 4. Suriye Tümeni yer alıyor.

Yıllardır İdlib’i denetim eden ve eski ismi El-Nusra Cephesi olan, kendilerini cihatçı olarak tanımlayan HTŞ, Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun “terör organizasyonları” listesinde bulunuyor. Türkiye de HTŞ’yi “terör örgütü” olarak kabul ediyor.

Türkiye-Suriye olağanlaşma çabaları

Saldırılar, Türkiye ile Suriye arasında olağanlaşma uğraşlarının hızlandığı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ile görüşme isteğinin dile getirildiği bir devirde gerçekleşiyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan son olarak Suudi Arabistan ve Azerbaycan’a yaptığı ziyaretlerin akabinde uçakta gazetecilere yaptığı açıklamada “Hâlâ Esad ile görüşmeyi umuyorum. Zira Suriye ile Türkiye arasındaki terör yapılarını yok etmemiz gerekiyor. Suriye’de adil ve kalıcı bir barışın temeli var. Bunu sağlamak için atılacak adımlar net ve açıktır. Olağanlaşma için Suriye tarafına elimizi uzattık. Bu olağanlaşmanın Suriye topraklarında barış ve huzurun kapılarını açacağına inanıyoruz” demişti.

NAMIK DURUKAN YAZDI

Suriye ordusu tüm savaş cephelerinden Şam’a çekiliyor: HTŞ, Humus’a girmek üzere

Münbiç’e büyük saldırı için hazırlık yapılıyor, SMO güçleri Münbiç’e büyük sevkiyat yaptı: Sabah harekat beklentisi

HTŞ, Hama’ya 5 kilometre yaklaştı; birçok ilçe, köy ve askerî tesis HTŞ’nin denetimine geçti: Amaçtaki Humus alınırsa Şam’ın önü açılacak

PYD/YPG, Fırat’ın batısını boşaltıyor: Tel Rıfat’tan sonra Menbiç’ten de çekiliyorlar

Kuzeybatı Suriye’de şiddetli çatışmalar: Harita değiştiren operasyonda Batı Halep’e ağır bombardıman

HTŞ liderliğindeki gruplar bir defa daha kentin kapılarına dayandı; Halep’e 5 kilometre yaklaştılar

HTŞ liderliğindeki gruplar Halep’in dış mahallelerine girdi, merkeze ilerliyor: Şam-Halep karayolu da denetimlerine girdi

Rus savaş uçakları Halep’i vurdu: HTŞ takviyeli gruplar, YPG’nin denetimindeki havlanına saldırı hazırlığı yapıyor

İdlib tamamen HTŞ liderliğindeki silahlı kümelerin denetimine girdi, istikamet Hama: Gruplar kente girmeye başladı

SMO, Tel Rıfat ve Afrin bölgesinde hücuma geçti; PYD/DSG cepheleri ateş altına alınıyor

Suriye Milli Ordusu, Tel Rıfat’a girdi: ‘Sırada Münbiç var’ iddiası

Fırat’ın batısını boşaltıyorlar: ABD dayanaklı PYD/DSG, Deyrizor’da İran milislerine sınırlı harekât başlatacak iddiası

Münbiç’e büyük saldırı için hazırlık yapılıyor, SMO güçleri Münbiç’e büyük sevkiyat yaptı

SMO ilerlemesi yavaşladı, Suriye’de Şam güçlerinden sınırlı karşı koyma: ABD güçleri Deyrizor’da alan genişletmek için İranlı gruplara yeni operasyon hazırlığında

Suriye ordusu iki gün sonra geri çekildi; HTŞ liderliğindeki silahlı gruplar, Hama’ya girdi