10 soruda teğmenlerin yemin krizi

Alican Uludağ

Kara Harp Okulu’ndaki mezuniyet merasiminde subay kılıçlarını çatarak 2016’da kaldırılan subaylık yemini okuyan teğmenlerin TSK’dan ihraç edilmesi isteniyor. Pekala, teğmenlerin yemin krizinde bugüne nasıl gelindi?

30 Ağustos’ta Kara Harp Okulu’nun mezuniyet törenindeki kılıçlı yemin nedeniyle başlatılan soruşturma, teğmenlere Türk Silahlı Kuvvetleri’nden (TSK) ihraç istemli tebligatların gönderilmesi yeni boyut kazandı. Kara Harp Okulu birincisi Teğmen Ebru Eroğlu’nun arasında yer aldığı beş teğmen ile alay komutanı A.T., tabur komutanı H.T. ve bölük komutanı M.Ö. ihraç istemiyle Kara Kuvvetleri Yüksek Disiplin Şurası’na sevk edildi. Hakkında soruşturma açılan teğmenlerin sayısının artması bekleniyor.

Peki, teğmenlerin yemin krizinde bugüne nasıl gelindi? Kara Harp Okulu’ndaki yemin krizini 10 soruda derledik.

Kara Harp Okulu’ndaki yemin merasimi ne zaman yapıldı?

Millî Savunma Üniversitesi Kara Harp Okulu Diploma Alma ve Sancak Evre Teslim Merasimi, 30 Ağustos 2024’te Ankara’da yapıldı. Merasime katılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir konuşma yaptı. Merasimle, 5 yıllık eğitimlerini tamamlayan 989 öğrenci mezun oldu. Okul birincisi Ebru Eroğlu, diplomasını Erdoğan’ın elinden aldı.

Törende, Eroğlu tarafından TSK İç Hizmet Kanunu’nda da yer alan şu “askerlik yemini” teğmenlere ettirildi:

“Barışta ve savaşta, karada, denizde ve havada çoğu zaman ve her yerde milletime ve cumhuriyetime doğruluk ve muhabbetle hizmet ve kanunlara ve nizamlara ve amirlerime itt edeceğime ve askerliğin namusunu, Türk Sancağının şanını canımdan aziz bilip icabında vatan, cumhuriyet ve görev uğrunda seve seve hayatımı feda eyleyeceğime namusum üzerine ant içerim.”

Törenin kriz yaratan boyutunda ne oldu?

Resmî merasimin akabinde Ebru Eroğlu liderliğindeki yaklaşık 400 teğmen, bir araya gelerek kılıç çattı. “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” sloganı atan teğmenler, daha sonra Ebru Eroğlu’nun okuduğu “subaylık yemini”ni tekrarladı. O yemin, şöyleydi:

“Ant içeriz ki laik, demokratik Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığına, ülkenin ayrılamaz bütünlüğüne, şanlı Türk ulusunun namus ve onuruna, aziz vatanın bir karış toprağına uzanacak eller karşısında bizi bulacak ve kılıçlarımız ebediyen keskin ve hazır olacaktır. Bizler Türk istikbalinin evlatlarıyız. Gururumuzla doğduk, onurumuzla yaşayacağız. Ne mutlu Türküm diyene!”

Kara, Deniz ve Hava Harp Okullarında daha önce “subaylık andı” mezuniyet merasimlerinin resmi kısmında okutuluyordu. 1995’ten bu yana okutulan yemin, 15 Temmuz darbe teşebbüsünün akabinde 2016’da kaldırıldı.

İktidarın tepkisi ne oldu?

Millî Savunma Bakanlığı (MSB), olayın ardından önce inceleme başlatıldığı haberlerini yalanladı. Fakat Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın olayı eleştirmesinin akabinde yeni açıklama yapan MSB, inceleme başlattı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 5 Eylül’deki açıklamasında, olayı “Birkaç kendini bilmezin ortaya koyduğu bir karmaşa” olarak nitelendirdi: “Bu işin içerisindekiler kimlerse bunların hak ettikleri cezayı almasını temin edeceğiz. Burası kendini bilmezlerin at oynattığı bir meydan değil” sözünü kullandı. Erdoğan, 7 Eylül’de ise “Kılıçları kime çekiyorsunuz? Bunlarla ilgili olarak da gerekli bütün araştırmalar yapılıyor. Oradaki birkaç tane kendini bilmez de temizlenecek… Biz buralara durup dururken gelmedik; 30 kişi olsun, 50 kişi olsun bunların ordumuzun içinde bulunması mümkün değil…” diyerek tepkisini sürdürdü.

Muhalefet ne dedi?

Muhalefet partileri ise teğmenlere destekleyici açıklamalar yaptı. CHP lideri Özgür Özel, 7 Eylül’de X hesabından Erdoğan’ı “8 gün durup düşünüp sonra bu yansıyı vermek çok manidar. Ebedi başkomutanları Mustafa Kemal Atatürk’e sahip çıkan Harbiye’den yeni mezun teğmenlerin siyasi hesaplara alet edilmesini kınıyorum (…) Bu atak siyasaldır ama yersiz ve haksızdır. Bunu milletimiz unutmaz ve affetmez. Vazgeçin!!!” mesajını yazdı.

Soruşturma raporunda hangi tespitler yapıldı?

Ankara’da Topçu ve Füze Okulu Komutanlığı’nda görev yapan Topçu Teğmen Ebru Eroğlu’na yapılan tebligatta, Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın soruşturma raporunun detaylarına yer verildi. Mezun teğmenlerin, merasim provalarının başladığı 13 Ağustos 2024 tarihinden itibaren çeşitli vakitlerde MSÜ KHO Öğrenci Alay Komutanlığı ile MSÜ KHO Dekanlığına müracaatta bulunarak programda bulunmayan ve mevzuattan kaldırılan andı merasim esnasında okumak için devre birincisi tarafından yapılması planlanan merasim konuşmasında değişiklik yapılmasını talep ettikleri belirtildi. Teğmen Ebru Eroğlu’nun ilk olarak 19 Ağustos’ta Bölük Komutanlığı’na başvurduğu, daha sonra farklı makamlara üç müracaatta daha bulunduğu anlatılan yazıda, bu ortada “Geçici Görevli Harbiyeli Alay Komutanı” vazifesindeki teğmen tarafından da aynı bahiste sıralı amirlerine başvurduğu kaydedildi.

Komutanlar ne cevap verdi?

Yazıda, teğmenlerin Tabur Kumandanı’nın söylediği söz edilen andın mevzuattan kaldırılması nedeniyle okunmasının uygun olmadığını başvuran çalışana ifade ettiği aktarıldı. Ayrıyeten 20 Ağustos’ta merasim provaları nedeniyle yapılan tabur içtimasında tüm işçinin yönergeye uyması gerektiği, yönergede belirtilen metnin dışına çıkılmasının mümkün olmadığı ve farklı yemin metninin okunamayacağı konusunu topluca ses yayın sisteminde teğmenlere bildiri ettiği savunuldu.

Törenden bir gün önce ne oldu?

Savunma tebligat yazısında, mezuniyetten bir gün önce 29 Ağustos tarihi akşamında her yıl yapılan klasik tabur cümbüşü sırasında Harbiyelilerin topluca birçok marş ve türkü okuduğu, bu esnada Albay Celal Dora Alanı Atatürk Büstü önünde rastgele toplanıldığı anlatıldı. Devre ikincisi arkadaşlarının ısrarı üzerine Ebru Eroğlu’nun söylediği söz edilen andı plansız şekilde okuduğu ifade edilen yazıda, Eroğlu’nun aynı gün gecesinde “Geçici Görevli Alay Komutanı” ile irtibata geçerek devre birincisi olduğu için bu andı kendisinin okuması gerektiğini ifade ettiği kaydedildi. Ayrıyeten, Ebru Eroğlu’nun 30 Ağustos’ta teğmenlerin klâsik kılıç çatma fliyetinde bu andın kendisi tarafından okunması için yardım istediği savunuldu.

O andın okunmasına kim karar verdi?

Yazıda, Süreksiz Görevli Harbiyeli Alay Kumandanı’nın, WhatsApp duyuru grubuna merasimin resmi kısmından sonra kılıç çatma fliyetinin icra edilmesi ve mevzuattan kaldırılan andın okunması gayesiyle tüm devrenin sahada toplanması istikametinden atılan iletiyle teğmenlerin merasimden sonra okunmasına yönelik planlamanın bir gün önce yapıldığı anlatıldı.

30 Ağustos’ta neler yaşandı?

Savunma tebligat yazısında, Kara Harp Okulu’ndaki resmî merasiminin akabinde yaşananlar da anlatıldı. Buna göre, merasim geçişinin st 18.30’da tamamlanmasının akabinde teğmenler onur tribününün karşı istikametindeki paravanın gerisine alındı. Emniyet önlemleri kapsamında teğmenler, paravanın arkasında bekletildi. Bir süre sonra buradan çıkan birtakım teğmenler, saha içerisine girerek yay şekilde toplandı. Toplanan kümenin “Geçici Görevli Harbiyeli Alay Komutanı” teğmen tarafından yönetim edildiği kaydedildi. Bu sırada koşar adımlarla kürsüye gelen Teğmen Ebru Eroğlu, ses yayın nizamından tüm arkadaşlarının toplanmasına yönelik “175 devresi sahaya, 175 devresi sahaya, 175 devresi sahaya.

Sayın yetkililerimiz 175’inci dönem mezunları olarak son kere subay andını okumak istiyoruz. Lütfen sahayı boşaltınız. Lütfen sahayı boşaltınız. Arkadaşlar sahaya. Malazgirt sahaya” şeklinde davet yaptı. Yazıda, bu sırada toplanan teğmenler tarafından subay kılıçları çatılarak “toplu söylemlerde” bulunduğu, daha sonra kümenin ortasına giren Ebru Eroğlu’nun kılıcı havada olacak şekilde mevzuattan kaldırılan ve programda olmayan andı okuttuğu belirtildi.

Teğmenler neyle suçlanıyor?

Yazıda, bu aksiyonların 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 20’nci Unsurunun birinci fıkrasının C bendinde belirtilen “Hizmete mahzur davranışlarda bulunmak” disiplinsizliğini işledikleri savunuldu. Teğmenlerden, üç iş günü yazılı savunmalarını yapmaları, talep etmeleri halinde beş gün ek süre verileceği kaydedildi. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, teğmenlerle ilgili soruşturmada Yüksek Disiplin Şurası’nın 25 Kasım’da karar verileceğini açıklamıştı. 20’nci Madde, “Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler” başlığını taşıyor.

C bendinde ise “Hizmete pürüz davranışlarda bulunmak: Devletin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin prestijine zarar verecek nitelikte tavır ve davranışlarda ya da ağır suç ya da disiplinsizlik teşkil eden fiillerde bulunmaktır” kararı yer alıyor. Bu fiili işleyenlere Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası verileceği belirtiliyor. Milli Savunma Bakanlığı da meselenin okunan metin değil, “emre uyulmaması” olduğunu vurguladı.