1999 Gölcük sarsıntısından kurtulan İrem Aydemir: Enkazdan çıkan kişi, bilhassa çocuk imajını paylaşmaya, yaygınlaştırmaya son verin

1999 Gölcük zelzelesinden kurtulan İrem Aydemir, “Enkazdan çıkış anı ve sonra gelen yardımları kabul etme anı ömürlük bir travma.Onyıllar geçse de yatağa girerken üstünüze bakmanıza yol açar. Ben anksiyete krizi yaşadığımda etkin zelzele olduğunu, sallandığımı zannediyorum.Bunu lakin denetim altına alabilirim, tamamen kurtulamam. Ben şanslı olanlardandım, başımda annem babam, sırtımda el vardı. Bu zelzelede binlerce çocuk ebeveynlerini kaybediyor, kaybedecek. Ne kadar rica edebilirim bilmiyorum yazarken zorlanıyorum: Enkazdan çıkan kişi, bilhassa çocuk manzarasını paylaşmaya, yaygınlaştırmaya son verin” davetini yaptı. 

Aydemir, Kahramanmaraş merkezli 10 ilde yıkıma neden olan, 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki sarsıntının akabinde bir depremzede olarak yaşadıklarını, zelzelenin tesirlerini bir flooda topladı ve davette bulundu.

99 zelzelesinden kurtulmuş 99’da çocuk, şu anda yetişkin olarak yazıyorum. her krizde olduğu benzeri yaptığımız yanlışlar bir depremzede olarak nefes almamı zorlaştırıyor. 24 yıldır atlatamadığımız travma bu sefer daha insani atlatılsın diye birkaç şey söyleyeceğim, lütfen kulak verin.

Bunu yazmamın sebebi enkazdan çıkarılan insanların lafını kesen, gözlerinin içine flaş sokan, ağızlarına mikrofon dayayıp onlara içerik makinası muamelesi yapan muhabirler; görüntülerini artta dramatik müzikle paylaşanlar, bölgeye bilinçsizce yığılıp destek yerine köstek olanlar.

“Bir şeyler yapmak istiyorsunuz, zamanla yarışıyoruz fakat bu insanların ihtiyacı olan şey acıma değil”

Biliyorum yerinizde duramıyorsunuz, bir şeyler yapmak istiyorsunuz, zamanla yarışıyoruz fakat bu insanların ihtiyacı olan şey acıma değil. Yıllarca hatta bir ömür sürecek bir tamirat bu, iki günlük mesele değil. Bu yüzden lütfen içerik rüzgarına ara verin ve yazdıklarımı okuyun.

Kendi tecrübemi kısaca söyleyeyim. Bu tecrübeleri yazmak benim için zor ve birilerini tetikleyebilir, fakat bu bizim toplumsal gerçekliğimiz. Acıma hissiyle değil şuurla hareket etmemiz için paylaşıyorum. Bunlar yalnızca şahsî tecrübeler değil, politik ve toplumsal tecrübeler.

“3 ay çadırda yaşadım, zelzele bizim miladımız oldu”

Çekirdek ailemden kaybım olmadı, akrabalarımı ve arkadaşlarımı kaybettim. 3 ay çadırda yaşadım, çadırda okula gittim. Unicef’ten yardım aldım. Zelzele bizim miladımız oldu. Hâlâ her sözümüzde “depremden önce, zelzeleden sonra” var. Şu anda tüm bunları bugün olmuş benzeri yaşıyorum.

“Enkazda o denli uzun kaldılar ki, akrabalarımızın cesetlerinin kimlikleri zor tespit edildi”

Ailem haftalarca enkazlarda çalıştı. Enkazda o denli uzun kaldılar ki, akrabalarımızın cesetlerinin kimlikleri zor tespit edildi. Kasabamız Değirmendere neredeyse yok oldu, hiçbirimiz eskisi benzeri oraya ait hissetmiyoruz. Hafıza kayıpları var. Çocuk olarak bunları anlayamadım sandım. Çocuk olarak büyüklerin hareketlerindeki çaresizlikten, yaşadıkları sağlık sıkıntılarından mana çıkarmaya çalışıyorsunuz; kavramsal ve fizikî olarak pek çok şeyi anlamasanız da hissediyorsunuz. Elbette bu tecrübenin konutun içinde, dışarda, okulda farklı tezahürleri oluyor.

Buz pateni yapmak istiyordum, sezon açıldığında başlayacaktım fakat olmadı zira buz pateni kompleksini morga dönüştürdüler. Hastaneler doldu, morglar doldu, mezarlar doldu. İnsanları topluca kepçelerle gömdüler, çocuk ben patene üzüldüm. Daha doğrusu en çok ona üzülmek kolaydı.

“Annem 15 yıl boyunca bir anda bayılma sorunu yaşadı zelzeleden sonra”

Annem 15 yıl boyunca bir anda bayılma sorunu yaşadı sarsıntıdan sonra. Düşünsenize çocuksunuz, durup dururken meskenlerinde anneniz bayılıyor. Ne yapacaksınız, kimi arayacaksınız?Karne günlerinde yıllarca sınıfça ağladık, velisi orada olmayan arkadaşlarımız için ve ölen arkadaşlarımız için.

“Deprem anı bulanık oluyor fakat artçılarla ilgili tecrübeler akla kazınıyor”

Aklımdan silemediğim anlık görüntüler var, bunları yazmayacağım. Büyükler bizi bundan ne kadar müdafaaya çalışsa da aklımızda çektiğimiz birtakım fotoğraflar ömür uzunluğu bizimle kalacak.Deprem anı bulanık oluyor fakat artçılarla ilgili tecrübeler akla kazınıyor, kaç yaşında olursanız olun

“Artçı zelzelede koşarken ayağımdan kaydığı için hâlâ plastik saba terlik giyemem”

Artçılar olurken halihazırda hayatta kalma vaziyetindesiniz, çok ağır hissediliyor. Teyakkuzdasınız, dehşet ve dehşet dolusunuz esasen. Artçı sarsıntıda koşarken ayağımdan kaydığı için hâlâ plastik saba terlik giyemem ben mesela. Ne kadar rastgele ve kıymetsiz aslında değil mi?

“Enkaz altından çıkarılan akranlarım, akrabalarım ve sonrasında bizim o çadırlarda insani yardım alırken fotoğraflarımız çekilse paylaşılsa ben bu yaşımda bunu atlatamam”

Ben şu anda 30 yaşındayım. Enkaz altından çıkarılan akranlarım, akrabalarım ve sonrasında bizim o çadırlarda insani yardım alırken fotoğraflarımız çekilse paylaşılsa ben bu yaşımda bunu atlatamam ve bu beni daima olarak travmatize eder. Bakın daima travma halinden bahsediyorum.

“Çok kenti etkileyeni onbinlerce insanın öldüğü sarsıntıdan 24 yılda ders çıkarmamız gerek”

Kimsenin ismine konuşamayacağım için kendi adıma konuşuyorum fakat tekrar ediyorum, bu yüzbinlerce insanın tecrübesi. Enkazdan çıkan yakınlarımın hâlâ yaşadığı sağlık sıkıntılarına girmiyorum bile. Çok kenti etkileyeni onbinlerce insanın öldüğü sarsıntıdan 24 yılda ders çıkarmamız gerek.

Şimdi fakat bugüne. Hâlâ insanlar enkaz altında ve herkes bir şekilde o enkazlardan çıkacak. Birtakımı cansız çıkacak, birtakımı haftalarca hastanede kalacak, birtakımı burnu kanamadan çıkacak. Birtakımı anında depresyona girecek, birtakımı “ben düzgünüm siz başkalarına yardım edin” diyecek.

“Sesler, kokular, görüntüler ömür uzunluğu damgalanıyor”

Sesler, kokular, görüntüler ömür uzunluğu damgalanıyor. Şu Anda üstüne soğuk hava eklendi. Karşılaştırmak için değil fakat çok önemli bulduğum için söylüyorum, biz hava soğuyana kadar ilk şoku atlatmıştık, bu sefer insanların o denli bir şansı yok ve hasar daha ağır. Uzun dönem tesiri de o denli.

Herkes fakat herkes bunu kendine has bir şekilde atlatacak. Şu Anda enkazdan çıkarılanların burnunun tabanına kamera sokarak, herkes heyecanla ekran karşısındayken kriz anında bu elzem ya da olağan görülüyor fakat değil. Bu enkazlardan herkes çıkarıldıktan sonra da geçerli.

“Depremzedelerin haysiyetinin, onurunun, geleceğinin olduğunu herkes hatırlasın”

1- Lütfen fakat lütfen hem şu anda hem de önümüzdeki aylarda depremzedelerin haysiyetinin, onurunun, geleceğinin olduğunu herkes hatırlasın. Biz “iç çamaşırınla ahenge, duş alırken kıyafetleri havlunun yanına as” laflarıyla büyüdük. Canımız kadar ayıplanmamak, acınmamak değerliydi.

“Enkazdan çıkış anı ve sonra gelen yardımları kabul etme anı ömürlük bir travma”

Enkazdan çıkış anı ve sonra gelen yardımları kabul etme anı ömürlük bir travma.Onyıllar geçse de yatağa girerken üstünüze bakmanıza yol açar. Ben anksiyete krizi yaşadığımda faal sarsıntı olduğunu, sallandığımı zannediyorum.Bunu lakin denetim altına alabilirim, tamamen kurtulamam.

“Enkazdan çıkan kişi, bilhassa çocuk imajını paylaşmaya, yaygınlaştırmaya son verin”

Ben şanslı olanlardandım, başımda annem babam, sırtımda el vardı. Bu zelzelede binlerce çocuk ebeveynlerini kaybediyor, kaybedecek. Ne kadar rica edebilirim bilmiyorum yazarken zorlanıyorum: Enkazdan çıkan kişi, bilhassa çocuk imajını paylaşmaya, yaygınlaştırmaya son verin”

Acı sömürüsünü lütfen bırakın”

Yazılı içeriklerin de haber bedeli eşit, video paylaşınca daha inandırıcı olmuyor. Acı sömürüsünü lütfen bırakın. Paylaşmak elzemse lütfen insanların yüzlerini buzlayın. Enkazdan çıkıp ailesini bulamayan çocukların fotoğraflarını inançlı ağlarda paylaşın. Bilgi için DM’m açık.

“Depremzedelere soru soruyorsanız karşılığını dinleyin, sözünü kesmeyin, konuşmuyorlarsa zorlamayın”

Depremzedelere soru soruyorsanız yanıtını dinleyin, sözünü kesmeyin, konuşmuyorlarsa zorlamayın. Ben kimi yakınlarımla hâlâ sarsıntı konuşamıyorum. İmajımın sonra önüme düşmesini hayal edemiyorum ve şu anda maalesef yüzlerce insan bunu yaşayacak fakat hala geç değil.

“Bu toplumsal bir travma ve hepimiz birincil, ikincil travmasını yaşayacağız bunun”

Bununla ilgili söylenecek çok şey var fakat enkazlar boşaltılırken ve sonrasında bunları aklımızda tutalım diye paylaşmak istedim. Bu yaşananları o insanlar ömürleri boyunca yaşayacak. Bu toplumsal bir travma ve hepimiz birincil, ikincil travmasını yaşayacağız bunun. Hep birlikte.

“Asıl hatalılar belli fakat coğrafyamızda mağdur kendini suçlamaya programlıdır”

Depremzedelere yardım ederken lütfen bunu hatırlayın. Acımayın. Kötü bir olaydan sağ çıktılar ve onların yerinde çarçabuk siz olabilirdiniz. Sağ çıkanlar ömürleri boyunca kendilerini suçlayacaklar. Asıl hatalılar belli fakat coğrafyamızda mağdur kendini suçlamaya programlıdır.

“Bu yapacağım şey depremzedelere yardımcı olacak mı, bu hareket herhangi bir şekilde herhangi birini incitir mi” diye düşünün her seferinde. Sürat ve nicelikten daha çok nitelik çok önemli zira görüyorsunuz bir sürü gönüllümüz var fakat hala ihtiyaç sahiplerine yardım ulaşmıyor.

Felaketler toplumdaki hastalıkları daha da ortaya çıkarır. Zelzelede çocuk kaçıranlar, insanların ölüsü soğumadan evine girip değerli eşyasını çalanlar oldu. O denli ihtiyaç sahibi de değillerdi. Şu Anda sosyal medya çağında yaşıyoruz, bu duruma karşın bu felaketle başa çıkamayışımız ortada

“Depremden farklı kimlikteki insanlar farklı etkilenirler”

Depremden farklı kimlikteki insanlar farklı etkilenirler. Bayanlar öbür etkilenir; çocuklar öteki etkilenir; yaşlılar diğer etkilenir; LGBTİ+lar öbür etkilenir; emekçi sınıfı, azınlıklar, mülteciler, engelliler öteki etkilenir. Kentli öteki, köylü öbür etkilenir.

Halihazırda zamanla ve soğukla müsabakaya ek açgözlülükle, kendini bilmemezlikle, insanlıktan nasibini alamamışlıkla mücadele ediyoruz bu yüzden sağduyumuzu muhafazamız çok önemli. O yardım elinin iki tarafındaki de eşit insan. Ne eksik, ne fazla. Lütfen bunu hep hatırlayın.

“Böylesine bir zelzele yalnızca depremzedeleri değil tüm toplumu etkileyecek, 99 gibi”

Böylesine bir zelzele yalnızca depremzedeleri değil tüm toplumu etkileyecek, 99 gibi. Çabadaki davranışlarımız insanlara zarar verirse yaptığımız şey yardım değil vicdan rahatlatmak olur. Bilgi akışını, süratli aktif yardımı kimseyi incitmeden yapabiliriz bence ben hâlâumutluyum.

Bu yazdıklarım eminim birçok kişiyi rahatsız edecek. bu rahatsızlık çok insani bir şey fakat enkazdan çıkan çocuk fotoğrafının uyandırdığı ağır üstünlük, acıma ve sorumluluk hissinin herkese destek değil köstek olmasından daha kötü olmasa gerek. kurtarıcı değil yoldaş olun.

“Kedi koltuğa dokunsa avizeye bakıyorum.”

Rüzgarlı günlerde zelzele TSSB’si yaşamak nedir kesin bilenler vardır aranızda. Bu esasen çok fazla, lütfen üstüne internette bir yerlerde insanın o manzaraların önüne gelmesinin verdiği travmayı yeniden üretmeyin.

Gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim. Açıkçası paylaşmadan önce çok çekinmiştim, bu kadar kucaklayıcı bir tepki beklemiyordum beni mahçup ettiniz. Madem bu kadar yayıldı, çocuk müdafaa ile ilgili çok yararlı bilgileri de burada paylaşıyor olacağım.”