AYM, İlk Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin bazı maddelerini iptal etti

Mahkemenin kararı 13 üyenin imzasıyla yayınlandı

Gündem

Yayınlama: 28.02.2024

A⁺

A^-

Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2018 tarihinde AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yayımlanan 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin çeşitli hususlarını iptal ettiği kararı, 30 Aralık 2023 tarihinde resmi olarak duyurdu.

Fişleme Maddesi

Anayasa Mahkemesi’nin kararı, bilhassa fişlemeye fırsat tanıyan 8’inci madde ve belediyelerin yetkilerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na anayasaya aykırı bir şekilde devredilmesini içeren hususların iptalini kapsıyor. Bu iptaller, özel inşt ve müteahhitlik şirketlerine kamu topraklarının zamanının önüne geçiyor ve yetki dönemlerinin yalnızca kanunla yapılabileceğini vurguluyor.

Sağlık gerekçesiyle toplanan ferdî dataların sürece açılması

Anayasa Mahkemesi, sağlık hizmetleri alınırken kamu ve özel sağlık kurumlarına verilen şahsî bilgilerin işlenmesi ve bu bilgilerin Cumhurbaşkanlığı’na bildirilmesine fırsat tanıyan 378. maddeyi iptal etti. Bianet‘in haberine göre, bu iptal, şahsî bilgilerin toplanması, işlenmesi, aktarılması ve bu verilere erişim sisteminin güvenliğinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenemeyeceğini ifade ederek, yasak alan içinde kalındığını gerekçesiyle yapıldı.

Bakanlığa geniş yetkiler veren düzenleme de iptal edildi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na, kamu yerleri üzerinde geniş yetkiler tanıyan düzenleme ile Bakanlık, aşağıdaki yetkilere sahip olmuştu:

• Kamu mülkiyetindeki yerler üzerine inşa edilecek yapılar, ulusal güvenlikle ilgili tesisler, askeri yasak alanlar, sivil savunma bölgeleri, özel güvenlik alanları, enerji ve telekomünikasyon tesisleri hakkında, müracaat tarihinden itibaren iki ay içinde ilgili kurumlarca lisans verilmemesi durumunda, direkt inşt lisansı ve kullanım müsaadesi verme yetkisi.

• Orman ve mera alanları dışındaki kentsel ve kırsal alanlarda yapılacak iyileştirme, yenileme ve dönüşüm çalışmaları için kurallar ve teknikler belirleme yetkisi.

• Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen projeler dahilinde, kamuya ait kayıtlı ve kayıtsız yerlerin yanı sıra, istekleri alınarak özel mülkiyetteki toprakların yeniden fonksiyon kazandırılması ve geliştirilmesi için çeşitli ölçeklerde araştırma, haritalama, planlama, parselasyon planı, kamulaştırma, arazi ve arsa düzenlemesi yapma ya da yaptırma ve onaylama yetkisi.

Ancak, Anayasa Mahkemesi, mülkiyet haklarına ilişkin bu düzenlemelerin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılamayacağına karar verdi.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın meslek odaları üzerindeki kontrol yetkisi iptal edildi

Anayasa Mahkemesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na, 1 Sayılı Kararname ile verilen “mimarlık ve mühendislik meslek kuruluşlarına ilişkin mevzuatı hazırlama ve bunları denetleme” yetkisini iptal etti.

Kararda, meslek odalarının kanunla kurulan, hukukî kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları olduğu vurgulandı. Anayasa’nın 135. unsuruna atıfta bulunularak, meslek kuruluşlarının karar ve yönetim organlarının seçimle göreve gelmesi gerektiği ve sorumlu organlarının lakin yargı kararıyla görevden alınabileceği belirtilerek, bu kuruluşların özerkliğine işaret edildi.

Bu nedenle, söylediği söz edilen yetkilerin kanunla düzenlenmesi gerektiğine ve kararnamenin ilgili kararının iptaline karar verildi.