Dünyanın en düşük doğum oranına sahip Güney Kore’de kadınlar neden çocuk sahibi olmuyor?

Yağmurlu bir Salı gününde Yejin, yalnız yaşadığı evinde arkadaşlarına öğlen yemeği hazırlıyor.

Yemek yerken bayanlardan bir tanesi telefonunda “Dikkat edin. Bizim benzeri soyunuzun tükenmesine izin vermeyin” diyen bir dinozorun görselini gösteriyor.

Kadınlar gülüyor.

Televizyon imalcisi olan 30 yaşındaki Yejin, “Bu hem komik hem de çok trajik. Yok oluşumuza yol açabileceğimizin farkındayız” diyor.

Ne kendisi ne de arkadaşlarından herhangi biri çocuk sahibi olmayı planlamıyor.

Onlar çocuksuz ömrü seçen, giderek büyüyen bir bayan topluluğunun kesimi.

Güney Kore, dünyadaki en düşük doğum oranına sahip ve her yıl kendi rekorunu kırmaya devam ediyor.

Son nüfus bilgilerinde doğum oranının 2023 yılında yüzde 8 daha düşerek 0,7’ye gerilediği görüldü.

Bu bilgi bir bayanın ömrü boyunca sahip olması beklenen çocuk sayısı.

Nüfusun sabit kalması için bu sayının 2,1 olması gerekiyor.

Eğer bu şekilde devam ederse Güney Kore nüfusunun 2100 yılına kadar yarıya düşmesi bekleniyor.

‘Ulusal acil durum’

Dünyadaki birçok gelişmiş ülkede doğum oranları düşüyor.

Ancak hiçbirindeki düşüş Güney Kore kadar süratli değil.

50 yıl içinde ülkede çalışma çağındaki insanların sayısının yarıya düşmesi, mecburî askerlik hizmetine katılmaya uygun kişi sayısının yüzde 58 oranında azalması ve nüfusun neredeyse yarısının 65 yaşın üzerinde olması bekleniyor.

Bu durum ülkenin ekonomisi, emeklilik fonları ve güvenliği için o kadar kötü ki siyasetçiler ‘ulusal acil durum’ ilan etti.

Birbirini izleyen hükümetler yaklaşık 20 yıl boyunca sorunu harcama yaparak çözmeye çalıştı.

Şimdiye kadar yaklaşık 379,8 trilyon KRW (286 milyar dolar) bedelinde yatırım yapıldı.

Çocuk sahibi olan çiftlere aylık ödemeler, sübvanse edilmiş konutlar ve bedelsiz ulaşım benzeri yardımlar yapılıyor.

Hükümet çocuk yapmak isteyen evli çiftlerin hastane masraflarını ve tüp bebek tedavilerini bile karşılıyor.

Ancak buna benzer teşviklerin işe yaramaması nedeniyle siyasetçiler daha yaratıcı tahliller bulmaya yöneliyor.

Örneğin Güneydoğu Asya’dan çocuk bakıcıları getiriliyor ve minimum fiyatın altında çalıştırılıyor ya da 30 yaşından önce üç çocuk sahibi olan erkekler askerlik hizmetinden muaf tutuluyor.

Ancak gençler ve bilhassa de bayanlar, siyasetçilerin kendilerine kulak vermediğini söylüyor.

BBC, geçen yıl ülkeyi dolaşarak çocuk sahibi olmamaya karar veren bayanlarla konuştu ve bu kararın gerisindeki nedenleri anlamaya çalıştı.

Jean Chung Yeijin “sürekli bir çalışma döngüsü” içinde sıkışıp kaldığını söylüyor

Yejin şimdi 20’li yaşlarındayken tek başına yaşamaya karar verdiğinde sosyal normlara meydan okudu.

Güney Kore’de yalnız yaşamak büyük ölçüde kişinin hayatında süreksiz bir aşama olarak görülüyor.

Yejin beş yıl önce de evlenmemeye ve çocuk yapmamaya karar verdi.

Yejin, “Kore’de ev işlerini ve çocuk bakımını paylaşacak bir erkek bulmak zor. Tek başına çocuk sahibi olan bayanlar hakkında da kötü düşünülüyor” diyor.

2022 yılında Güney Kore’deki doğumların sırf yüzde 2’si evliliklerin dışında gerçekleşti.

‘Sürekli bir çalışma döngüsü’

Kariyerine odaklanmayı tercih ettiğini söyleyen Yejin, televizyon imalcisi olarak çalıştığı işinin ona çocuk sahibi olma fırsatı vermediğini belirtiyor.

Güney Kore’de çalışma stleri hayli uzun.

“İşimi çok seviyorum ve beni tatmin ediyor” diyen Yejin, “Ama Kore’de çalışmak zor. Daima bir çalışma döngüsü içindesiniz” diye devam ediyor.

Yejin, işinde daha iyi olmak için boş vakitlerinde ders çalışması yönünde de baskı olduğunu söylüyor:

“Koreliler, daima kendilerini geliştirmeye çalışmazlarsa geride kalacaklarını ve başarısız olacaklarını düşünüyorlar. Bu dehşet bizi iki kat daha fazla çalışmaya itiyor.”

“Hafta sonu geldiğinde, Pazartesi günü işe dönecek enerjiyi toplamak için bazen serum taktırdığını” söyleyen Yejin, aynı vakitte çocuk sahibi olmak için izin alması durumunda işine geri dönemeyeceğinden endişeleniyor.

Bu Kore’de hayli yaygın bir dehşet.

Ücret eşitliği, işsizlik ve ev fiyatları

İnsan kaynakları alanında çalışan 28 yaşındaki bir öteki kadın, doğum müsaadesine ayrıldıktan sonra işten ayrılmak zorunda kalan yahut promosyon alamayan insanlar gördüğünü ve bu durumun kendisini asla bebek sahibi olmamaya ikna etmeye yettiğini söylüyor.

Güney Kore’de hem erkekler hem de bayanlar, çocuklarının ilk sekiz yılında bir yıllık izin hakkına sahip.

Ancak 2022 yılında, yeni babaların yalnızca yüzde 7’si müsaadelerinin bir kısmını kullanırken, bu oran yeni annelerde yüzde 70’ti.

Jean Chung Stella, hayat stilinin çocuk sahibi olmasına izin vermediğini söylüyor

Çalışma, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) göstergelerine göre dünyada en yüksek eğitim düzeyine sahip bayanlar Güney Kore’de yaşıyor.

Buna karşın Güney Kore, ücret eşitliği ve işsiz bayan oranında en berbat ülkeler arasında.

Araştırmacılara göre bayanlar meslek yapmak yahut aile kurmak arasında bir seçim yapmaya zorlanıyor.

Giderek daha fazla bayan ise mesleğini seçiyor.

5 yaşındaki çocuklara İngilizce öğreten Stella Shin 39 yaşında ve kendi çocuğu yok.

Stella bunun kendi tercihi olmadığını söylüyor.

6 yıldır evli ve çocuk istemesine karşın çalışmak ve hayatını yaşamakla meşgul olduğunu söyleyen Stella, vaktin nasıl geçtiğini anlamadığını ve artık ömür üslubunun çocuk yapmayı “imkansız” hale getirdiğini anlatıyor.

“Annelerin ilk iki yıl boyunca çocuklarına bakmak için işi bırakması gerekiyor, bu da beni çok mutsuz eder” diyen Stella, “Kariyerimi ve kendime bakmayı çok seviyorum” diye devam ediyor.

Çocuk sahibi olunca işten 2-3 yıl izin alma beklentisi bayanlar arasında yaygın.

Çocuk bakımını erkeklerle paylaşmak ise çok sık görülen bir şey değil.

İşinden vazgeçmek istese ya da bir şekilde yönetim etmeye çalışsa bile Stella, ev fiyatlarının çok yüksek olması nedeniyle bunu göze alamayacağını belirtiyor.

Jean Chung Ev fiyatları pek çok kişi için çocuk sahibi olmayı imkansız hale getirdi

Seul’da doğum oranı yüzde 0,59

Güney Kore nüfusunun yarısından fazlası başkent Seul’da ve etrafında yaşıyor.

Bu da konut talebi ve diğer hizmetler üzerinde önemli bir baskı yaratıyor.

Seul’de doğum oranı 0,59’a düşerek ülkedeki en düşük oran oldu.

Barınmanın yanı sıra özel eğitim maliyetleri de bayanların çocuk yapmama tercihinde çok önemli bir etken.

Çocuklar 4 yaşından itibaren matematik, İngilizce, müzik ve tekvando benzeri bir dizi pahalı, müfredat dışı kursa gönderiliyor.

Bu o kadar yaygın bir alışkanlık ki, vazgeçmek çocuğunuzu başarısızlığa sürüklemek olarak görülüyor.

Bu da aşırı rekabetçi bir ülke olan Güney Kore’de akıl almaz bir fikir.

Güney Kore bu yüzden çocuk yetiştirmek için dünyanın en pahalı ülkesi haline geldi.

2022’de yapılan bir çalışmaya göre ülkedeki ailelerin yüzde 94’ü özel eğitimin ekonomik bir yük olduğunu, lakin yalnızca yüzde 2’sinin özel eğitimi tercih etmediğini tespit etti.

‘Kore, çocukların mutlu yaşayabileceği bir yer değil’

Minji (gerçek ismi değil) de kıssasını paylaşmak istiyor ama ailesine çocuk sahibi olmayacağını şimdi söylemedi.

Kocasıyla birlikte kıyı kenti Busan’da yaşayan Minji, “Çok şaşıracaklar ve hayal kırıklığına uğrayacaklar” diyor.

Minji 20’li yaşlarının zor geçtiğini ve sanatçı olmak istemesine karşın hayatını ders çalışarak geçirdiğini söylüyor:

“Hayallerime ulaşmak için değil, yalnızca vasat bir hayat yaşamak için durmadan rekabet etmek zorunda kaldım. Bu çok yorucuydu.”

Şimdi 32 yaşında olan Minji, sonunda kendisini özgür hissettiğini ve hayatın tadını çıkarabildiğini anlatıyor.

Çocuğunu kendisine benzer, rekabetçi bir mutsuzluğun içine sürüklemek istemeyen Minji, “Kore, çocukların mutlu yaşayabileceği bir yer değil” diyor.

İç karartıcı bir sosyal olgu

Daejeon kentinde yaşayan Jungyeon Chun, kendi tabiriyle “tek ebeveynli bir evlilik” sürdürüyor.

7 yaşındaki kızını ve 4 yaşındaki oğlunu okuldan aldıktan sonra yakındaki oyun parklarını geziyor ve kocası işten dönene kadar vakit geçiriyor.

Jungyeon, “Çocuk sahibi olurken çok büyük bir tercih yaptığımı düşünmüyordum, epey süratli bir şekilde işime dönebileceğimi sandım” diyor.

Ancak Jungyeon kısa süre sonra sosyal ve ekonomik baskıların devreye girdiğini ve kendini tek başına ebeveynlik yaparken bulduğunu söylüyor.

Jean Chung Jungyeon, içinde bulundukları ‘trajik durum’ nedeniyle bayanların annelik mucizesinden yoksun bırakılmalarına üzüldüğünü söylüyor

Son 50 yılda Kore ekonomisi baş döndürücü bir süratle gelişerek bayanları yüksek tahsile ve iş gücüne itti.

Ancak eş ve anne rolleri aynı süratte gelişmedi.

Hayal kırıklığına uğrayan Jungyeon, diğer anneleri gözlemlemeye başladı:

“Çocuk yetiştiren arkadaşım da depresyonda, karşı sokakta oturan arkadaşım da depresyonda. Bu bir sosyal olgu.”

Jean Chung Jungyeon Chun ve çocukları

Jungyeon, bayanların içinde bulundukları “trajik durum” nedeniyle annelik mucizesinden yoksun bırakıldığı için üzüldüğünü söylüyor.

‘Elimde olsa 10 çocuk yapardım’

Yejin’in evine dönelim. Öğlen yemeğinden sonra arkadaşları kitapları ve diğer eşyalarını karıştırıyor ve onunla pazarlık yapıyor.

Kore’deki hayatından sıkılan Yejin, Yeni Zelanda’ya taşınmaya karar verdi.

Bir sabah uyandığında kimsenin onu burada yaşamaya zorlamadığını fark ettiğini söylüyor.

Yejin hangi ülkelerin cinsiyet eşitliği konusunda üst sıralarda yer aldığını araştırdı ve Yeni Zelanda’nın açık ortayla birinci sırada olduğunu gördü.

Yejin ve arkadaşlarına fikirlerini değiştirmeleri için onları ikna edebilecek bir şey olup olmadığını soruyorum.

Minsung’un karşılığı beni şaşırtıyor:

“Çocuk sahibi olmayı çok isterim. Elimde olsa 10 çocuk yapardım.”

Onu durduran ne diye sorduğumda 27 yaşındaki bayan bana biseksüel olduğunu ve aynı cinsiyetten bir partneri olduğunu söylüyor.

Jean Chung Minsung’un (sağda) aynı cinsiyetten bir partneri var ve çocuk sahibi olmayı çok istese de gebe kalmak için sperm donörü kullanamıyor.

Güney Kore’de eşcinsel evlilik yasal değil ve evli olmayan bayanların gebe kalmak için sperm donörlerini kullanmalarına ekseriyetle izin verilmiyor.

Minsung, “Umarım bu bir gün değişir ve ben sevdiğim şahısla evlenip çocuk sahibi olabilirim” diyor.

Minsung’un arkadaşları, Güney Kore’deki duruma bakıldığında anne olmak isteyen birtakım şahıslara izin verilmemesinin ironik olduğuna dikkat çekiyor.

Ancak görünen o ki siyasetçiler krizin derinliğini ve karmaşıklığını yavaş yavaş kabulleniyor.

Bu ay Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, şimdiye kadar yapılanların “işe yaramadığını” ve Güney Kore’nin “aşırı ve gereksiz seviyede rekabetçi” bir ülke olduğunu kabul etti.

Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol, hükümetinin artık düşük doğum oranını “yapısal bir sorun” olarak ele alacağını söyledi.

Ancak bunun ülkenin siyasetlerine nasıl yansıyacağı şimdi belli değil.

Geçtiğimiz haftalarda Yeni Zelanda’da üç aydır yaşayan Yejin ile tekrar görüştüm.

Yeni hayatı, arkadaşları ve bir barın mutfağında çalıştığı işi hakkında çok heyecanlıydı:

“İş-yaşam istikrarım çok daha iyi. Hafta içinde arkadaşlarımla buluşabiliyorum. İş yerinde çok daha fazla hürmet gördüğümü hissediyorum ve insanlar önyargılı değil. Bu da eve dönmek istemememe neden oluyor.”

Bu haber, Leehyun Choi ve Güzeli Lee’in katkılarıyla hazırlandı.

• Nüfusları yaşlanan ülkeler doğum oranını artırmak için neler yapıyor?
• Küresel doğum oranı düşüyor: Dünya, yaşlanan ve küçülen bir nüfusa hazır mı?