Türkiye-ABD Stratejik Mekanizma toplanıyor, gündemde hangi konular ve beklentiler var?

Stratejik Sistem toplantılarına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken başkanlık edecek.

Fidan, Washington’da Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ile de görüşecek. Fidan’dan temaslarının Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın CIA Başkanı William Burns ile yaptığı görüşmelerin çabucak akabinde gerçekleşmesi Ankara-Washington hattında son devirde artan diyaloğa işaret ediyor.

Toplantılar öncesinde Türk basınına konuşan bir Amerikalı hükümet yetkilisi, Türkiye ile bir arada pozitif ve ileri görüşlü stratejik bir gündem yaratmak istediklerini, son devirde siyasi alanda yaşanan gelişmelerin bunun için çok önemli bir taban yarattığını kaydetti.

“Bu ilişkileri yeniden canlandırmak ve hangi alanlarda ileriye dönük işbirliği yapabileceğimizi tanımlamak için uygun bir zaman,” değerlendirmesini yapan yetkili, ticaret ve yatırımlar, enerji, ulaştırma benzeri başlıkların iki dışişleri bakanının gündeminde olacağını belirtti.

Ekonomik işbirliğinin Türk-Amerikan ikili münasebetlerinin çoğu zaman çok önemli bir ögesi olduğunu kaydeden yetkili, Stratejik Sistem kapsamında bu bahsin ele alınmasının ehemmiyetine işaret etti.

İki ülke arasında son periyotta enerji alanında giderek artan bir işbirliği olduğunu hem Ankara hem Washington teyit ediyor. Türkiye, ABD’nin en çok önemli LNG alıcısı pozisyonunda ve ölçünün artırılması söz konusu.

Nükleer güçte işbirliği

ABD’li yetkili, nükleer enerji konusunda da işbirliği içinde olduklarını, Türkiye’ye küçük modüler reaktör tedarikinin gündemde olduğunu belirtti.

Aynı yetkili, Türkiye ile Avrupa pazarına Rus doğalgazı yerine alternatif kaynakların taşınması konusunda da iletişim içinde olduklarını söyledi.

Yetkili, Stratejik Sistem kapsamında başka bir “enerji ve iklim” toplantısı yapılacağını, bu bahisteki potansiyelin kıymetlendirilmesi için görüş alışverişinde bulunulacağını kaydetti.

ABD ile ticaretin artırılması ve mevcut 30 milyar dolarlık hacmin 100 milyara çıkarılması Türkiye’nin de en çok önemli gayeleri arasında. Ticaret ve Yatırım Çerçeve Muahedesi (TIFA) kapsamında bahar aylarında Türkiye’de çok önemli bir toplantının yapılacak olması ticaret hacminin artırılması için açısından her iki başkent açısından da bir imkan olarak görülüyor.

Getty Images

Afrika’da Çin ve Rus tesirine karşı, Türkiye ile işbirliği

Stratejik Sistem toplantılarında ABD’nin gündeme getirmesi beklenen mevzular arasında Türkiye ile Afrika ve Orta Asya benzeri bölgelerde çeşitli alanlarda işbirliği yapılması bulunuyor.

Washington, her iki bölgede Çin ve Rusya tesirini kırmak için Türkiye’nin Afrika ve Orta Asya ülkeleriyle son devirde geliştirdiği iyi ilişkileri ikili bir işbirliğine çevirmek istiyor. Önde gelen bahis başlıkları ise ekonomi, ticaret ve yatırımlar olduğu kadar terörle mücadelede ve güvenlik olarak belirleniyor.

Türkiye’nin Afrika’nın hem Batı hem Doğu kıyılarındaki ülkelerle hem de Sahel bölgesindeki ülkelerle güvenlik ilişkileri kurmuş olması, birçok Afrika ülkesine askeri eğitim sağlaması ABD’nin terörle mücadele konusunda işbirliği yapmak istemesinin en çok önemli nedeni.

Türkiye’nin Afrika’da ekonomik olarak da aktifliğini gören ABD, bunun bilhassa Çin ve Rusya tesirine karşı kullanılabilecek bir durum oluşturduğunu görüyor. ABD’li yetkili, “Türkiye ile Afrika ve Orta Asya benzeri bölgelerde hem gerekli kalkınmanın sağlanması hem de Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya tesirine karşı birlikte çalışmak için çok imkanlar olduğunu düşünüyoruz,” diyerek Washington’un yaklaşımını ifade etti.

Türkiye, YPG’ye takviyenin sonlanmasını istiyor

Terörle mücadele konusunda Türkiye’nin dikkati daha çok kuzey Suriye ve Kuzey Irak’a çevrilmiş durumda. Türk diplomatik kaynaklar, Fidan’ın Blinken ile görüşmesinde terörle mücadele konusunda ABD’den beklentileri dile getireceğini kaydettiler.

Türkiye’nin ABD’den de en çok önemli beklentisi, yüklü olarak YPG ögelerinden oluşan Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDF) olan siyasi ve askeri yardımını kesmesi. Türkiye, YPG’yi terör örgütü olarak tanımlıyor. ABD ise YPG ile IŞİD ile mücadele kapsamında taktiksel bir işbirliği içinde olduğunu kaydediyor.

IŞİD’in hem Türkiye hem de ABD için tehdit oluşturmaya sürdüğünü kaydeden Washington, bu siyasetinin değişmediğini kaydediyor. Bu görüş ayrılığına karşın, hususun Stratejik Sistem toplantılarında gündeme geleceğini kaydeden ABD’li yetkili, “Her hususta aynı düşünmüyoruz. Bu görüşmelerde görüş farklılıklarımızı da yönetiyoruz,” dedi.

Yetkili, son altı ayda gerçekleştirilen diplomatik görüşmeler sayesinde taraflar arasında daha iyi bir anlayışın oluştuğunu da belirtti.

Getty Images

Savunma endüstrinde işbirliği vurgusu

Fidan’ın görüşmelerde vurgulayacağı diğer bir mevzu F-16 savaş uçaklarının satış onayı verilmesinin akabinde savunma sanayi konusunda ABD ile işbirliğinin artırılması olacak.

Türk diplomatik kaynaklar, Fidan’ın gündeme getireceği bahis başlıkları arasında F-16 programına ilişkin sürecin sağlıklı bir şekilde ilerletilmesi; F-35 programında ilgili prosedürlerin tamamlanması; CTSA (ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası) yaptırımlarından çıkarılma talebi ve ortak savunma sanayii projelerinde ilerleme sağlanması için kısıtlamaların kaldırılması yer alıyor.

Kaynaklar, “NATO Vilnius Zirvesi’nde alınan kararlar gereği, müttefikler arasındaki savunma sanayii kısıtlamalarının tüm ülkeler arasında kaldırılması gerekiyor. NATO’nun güney hudutlarının güvenliği açısından bu konu değer teşkil ediyor,” diyerek Ankara’nın yaklaşımını kayda geçirdiler.

Fidan’ın görüşmelerde Gazze’deki durumu da ayrıyeten gündeme getireceği, acil ve tam bir ateşkesin sağlanması için ABD’nin de tesirini kullanması davetinde bulunacağı kaydedildi.