Hava trafik kontrolörlerine yeni düzenleme: SHY ATCO Yönetmeliği yayımlandı

Hava trafik denetim hizmetlerinde görev alan işçinin lisans, sertifika ve derecelendirme süreçlerini düzenleyen Hava Trafik Kontrolörü Lisans ve Derecelendirme Yönetmeliği (SHY ATCO) Resmi Gazete’de yayımlandı.

Yeni yönetmelik, hava trafiğinin emniyetli, düzenli ve süratli akışını sağlamak gayesiyle hava trafik kontrolörlerinin sağlık, eğitim ve uzmanlık kurallarını belirliyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM)’nün yetkili olduğu düzenleme, hava trafik kontrolörlüğü için gerekli lisans ve sertifikaları alacak ya da yenileyecek şahısları, eğitim veren kurumları ve hava trafik denetim hizmetleri sunan kamu ve özel kuruluşları kapsıyor.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), hava trafik kontrolörlerinin seçim, eğitim, lisans imtihanları, sağlık şartları ve mesleksel yeterlilik kontrollerini gerçekleştirecek. Ayrıyeten, lisans, sertifika ve derecelerin verilmesi, koruması, yenilenmesi ya da iptali benzeri süreçlerde de yetkili olacak.

Sağlık ve fiziki yeterlilik kuralları belli oldu

Yönetmeliğe göre hava trafik kontrolörleri, ICAO Ek-1 Sınıf 3 standartlarına uygun sağlık raporuna sahip olmak zorunda. Ayrıyeten, alkol ve psikoaktif madde kullanımı konusunda sıkı kontroller getirildi. Bu koşulları sağlayamayanların lisansları askıya alınabilecek ya da iptal edilebilecek.

SHGM, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcılarının fliyetlerini denetleyerek, hava trafik denetim hizmetlerinin emniyet standartlarına uygunluğunu daima denetim edecek.

Kontrolörlerin mesleksel yeterliliği garanti altına alınıyor

Mesleki yeterliliğin sürdürülebilmesi ismine hava trafik kontrolörleri, belli dönemlerle teorik ve uygulamalı değerlendirmelerden geçecek. Ayrıyeten, tazeleme ve acil durum eğitimleri ile mesleksel bilgi ve marifetlerinin aktüel tutulması sağlanacak. Uzun süre görevden uzak kalan kontrolörler için de özel eğitim programları uygulanacak.

Sağlık kuralları ve kontroller artırıldı

Hava trafik denetim çalışanı, ICAO Ek-1 Sınıf 3 standartlarına uygun sağlık raporuna sahip olmalı. Sağlık raporlarıyla ilgili herhangi bir itiraz durumunda, SHGM’ye başvurularak yeniden değerlendirme talep edilebilecek. Ayrıyeten, hava trafik kontrolörleri için alkol ve psikoaktif madde kullanımı konusunda sıkı kontroller getirildi. Bu kapsamda, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları belirlenen yöntemler doğrultusunda işçinin düzenli denetimini yapacak.

Görevden el çektirme ve lisans iptali

Yönetmelik, hava trafik kontrolörlerinin mesleksel yetersizlik, alkol ya da madde bağımlılığı, uçuş emniyetini tehlikeye atacak davranışlar ve önemli hava olaylarına sebebiyet verme benzeri durumlarda görevden el çektirilmesine yönelik kararlar içeriyor. SHGM’nin belirlediği kuralları ihlal eden kontrolörler için en az 3 ay, en fazla 12 ay mühletle lisans ya da derecelerinin askıya alınması ya da tamamen iptal edilmesi mümkün olacak. Tekrar eden ihlallerde ise kontrolörün tamamen meslekten men edilmesi gündeme gelecek.

Yeni müracaat ve eğitim şartları

Hava trafik kontrolörlüğüne aday olmak isteyenlerin sağlaması gereken kaideler ayrıntılandırıldı. Buna göre, adayların 27 yaşından gün almamış, en az dört yıllık bir yükseköğretim kurumundan mezun olması gerekiyor. Ayrıyeten genel yetenek testleri, kişilik değerlendirmesi ve İngilizce lisan yeterliliği benzeri kriterlerde belli standartlara ulaşmaları koşul koşuluyor.

Lisans sahibi kontrolörler için yeni kurallar

Hava trafik kontrolörü lisansı almak isteyenler için yaş hududu 30 yaşından gün almamış olmak şeklinde belirlenirken, lisans imtihanından en az 70 puan alma koşulu getirildi. Kontrolörlerin ayrıyeten ICAO Düzey 4 seviyesinde İngilizce lisan bilgisine sahip olmaları ve belli eğitimleri tamamlamaları mecburî hale getirildi.

Yetkilendirme ve meslek ilerleme kriterleri

Deneyimli hava trafik kontrolörleri için Değerlendirme Uzmanı, Operasyonel Uzman, HTY Uzmanı, Süpervizör ve Başkontrolör unvanları için yeni kriterler belli oldu. Bu unvanları almak isteyenlerin muhakkak hizmet müddeti, imtihan puanı ve lisan yeterliliği benzeri koşulları sağlaması gerekecek.

Avrupa standartlarına uyum

Yönetmelik, EUROCONTROL’ün ESARR-5 düzenlemelerine ahenk sağlamak maksadıyla hazırlandı. Teknik düzenlemelerin uluslararası standartlardaki gelişmelere göre Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından güncelleneceği ifade edildi.

Geçiş süreci ve kazanılmış haklar

Yeni yönetmelik yürürlüğe girmeden önce hava trafik denetim kursunu tamamlamış olan adaylar için özel düzenlemeler getirildi. Sağlık raporu, sabıka kaydı ve şahsi müracaat koşullarını sağlayanlar, bir yıl içinde başvurarak üç imtihan hakkından yararlanabilecek. Ayrıyeten mevcut hava trafik kontrolörlerinin kazanılmış hakları korunacak ve birtakım yetkilendirme süreçlerinde kolaylıklar sağlanacak.

Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik yayım tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenlemeyi uygulamak ve yürütmekle Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü yetkili olacak. (ANKA)