AFAD 2022 yılı raporunda Antakya için uyarmış: “Mevcut yerleşme ile taban özellikleri arasındaki bağ, can ve mal kayıpları konusundaki kaygıyı artırmakta”

AFAD’ın Mart 2022’de yayınladığı Antakya raporunda; “Son 35 yıldan beri bölgede tansiyonu boşaltacak bir zelzelenin olmayışı, gelecekte zelzele olma riskini her geçen gün artırmaktadır. Çok uzun süren sakinlik periyodundan ötürü, halk mümkün bir sarsıntı tehlikesinden habersizdir. Bu durum tehlikenin boyutunu daha da artırmaktadır. Antakya ve yakın etrafında görülen ağır tektonik rejim, kısa arada farklı taban özelliklerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur” denildi. Raporda ayrıyeten; “Antakya’da mevcut yerleşme ile yer özellikleri arasındaki bağ, mümkün bir zelzelede ortaya çıkacak can ve mal kayıpları konusundaki kaygıyı artırmaktadır” değerlendirmesi yapıldı.

Hatay Valiliği Kent Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ve AFAD’ın, 31 Mart 2022 yayınlanan Kent Afet Riski Azaltma Planı’nda; mümkün bir sarsıntıda meydana geleceklerin sıralandığı görüldü. Raporda şu değerlendirmeler yaptı:

“Çok uzun süren sakinlik periyodundan ötürü halk muhtemel bir sarsıntı tehlikesinden habersiz”

“Antakya ve yakın etrafının de içinde yer aldığı Antakya-Kahramanmaraş grabeni, farklı tektonik yapıların bir ortada bulunduğu ve tektonik aktifliğin çok ağır yaşandığı alanlardan biridir. Graben alanı, aktivitesini devam ettiren Can Kaybı Deniz ve Doğu Anadolu Fayları ile Kıbrıs Yayı’nın tesirindedir. Antakya kenti ise grabenin güneyini şekillendiren Can Kaybı Deniz Fayı’nın tesiri altındadır. Bu nedenle il hayli yüksek bir sismik riske sahiptir. Tarihi ve aletsel devirde meydana gelen sarsıntılar bu sismik riski ispat etmektedir. Tarihi devirde, Antakya ve etrafında yıkıcı tesir yapan birçok sarsıntı meydana gelmiştir. Lakin son 35 yıldan beri bölgede tansiyonu boşaltacak bir zelzelenin olmayışı, gelecekte zelzele olma riskini her geçen gün artırmaktadır. Çok uzun süren sakinlik periyodundan ötürü, halk mümkün bir zelzele tehlikesinden habersizdir. Bu durum tehlikenin boyutunu daha da artırmaktadır. Antakya ve yakın etrafında görülen ağır tektonik rejim, kısa arada farklı yer özelliklerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

“Mevcut yerleşme ile taban özellikleri arasındaki bağlantı, muhtemel bir sarsıntıda ortaya çıkacak can ve mal kayıpları konusundaki kaygıyı artırmakta”

Antakya’da mevcut yerleşme ile yer özellikleri arasındaki ilgi, muhtemel bir sarsıntıda ortaya çıkacak can ve mal kayıpları konusundaki tasayı artırmaktadır. Muhtemel bir sarsıntıda can ve mal kayıplarının en az seviyede gerçekleşebilmesi için yerleşmeler öncelikle sağlam ve orta derecede sağlam yerlerin topografik olarak yerleşmeye elverişli kısımlarına inşa edilmelidir. Lakin sağlam yerlerin yerleşmeye elverişli alanlarının az olması, ileride kentin gelişimini karşılayamaz. Bu nedenle kentin gelişimi Asi ırmağının batısında topografik olarak yerleşmeye daha elverişli ve geniş alana sahip az sağlam yerlere yönlendirilmelidir.”

Raporda vilayetteki yapılaşmaya ilişkin “… Günümüzde denetimsiz yapılaşmalar, bu alanlarda yapılan denetimsiz hafriyatlar, aşırı yağışlar sebebi ile oluşan sellenmelerin yamaçların topuk kısmında neden olduğu şevlendirmeler benzeri nedenler sebebi ile tehlikeli durum arz edebilecek alanlar bulunmaktadır” denildi.

“İmar affından yararlanan binaların durumu bilinmiyor”

Raporda, ilde afete karşı zayıf taraflar ise şöyle sıralandı:

“İlimizde sıvılaşma riski yüksek olan alüviyal yerde yapılaşmanın bulunması, kentsel dönüşümün parsel bazında yapılıyor olması, yapı stoğu bilgisini yetersiz olması, vatandaşların zarurî zelzele sigortasını (ZDS) yaptırmaması, ruhsatsız yapıların bulunması ve yapılaşmada kontrol eksikliği, yapı üretim sektöründe çalışan tüm işçinin sarsıntıya sağlam imal prensipleri konusunda eğitim alma zorunluluğunun bulunmaması, halkın kentsel dönüşüme iştirakte isteksiz olması, yapıların zelzele dayanıklılık testlerinin fiyata tabi olması ve yaptırılmasının vatandaşın isteğine bırakılması, vilayetimizde ulaşım mastır planının olmaması, vilayetimizin kimi bölgelerinde niteliksiz yapılaşmanın sit alanları ile iç içe olması, imar barışı sonucu oturum müsaadesi alan binaların tam olarak sarsıntıya dayanım şartlarının sağlayıp sağlamadığının bilinmemesi, yer etüt laboratuvar sayısının yetersiz olması, kentsel dönüşüm çalışmalarında yer seçim alanlarının kısıtlı olması, yerleşim alan etrafının ekseriyetle verimli tarım yerleri, orman, sanayi kuruluşlarıyla çevrili olması, zayıf istikametler olarak belirlenmiştir.”

Rapora göre ilde daha önce birçok zelzele yaşandı ve kent yeniden kuruldu. Raporda geçmişteki sarsıntıların sonuncusuna ilişkin “526 yılında meydana gelen IX şiddetindeki zelzelede ise can kaybı başkalarına göre çok fazla olmuştur. Sarsıntının olduğu günün ‘Meryem Ana Yortusu” arifesi olması sebebiyle şenlik için şehirde büyük bir nüfus toplanmıştır. Sarsıntı, bu nüfusun kapalı yerlerde olduğu akşam saatlerinde gerçekleşmiştir. Bundan ötürü 250 bin -300 bin dolayında can kaybı olmuştur Antakya kenti bu zelzeleden sonra bir daha eski parlak günlerine dönememiştir. 2 Nisan 1872 yılında meydana gelen IX şiddetindeki sarsıntıdan sonra bölgede şiddetli bir sarsıntı olmamıştır. Tarihî devirde Antakya’yı etkileyen zelzelelerin, Can Kaybı Deniz Fayı’nın Gharb ve Karasu segmentlerinde ağırlaştığı dikkati çekmektedir” (ANKA)