Almanya’da obeziteye karşı reklam diyeti!

Almanya’da her altı çocuktan biri aşırı kilolu. Federal Besin ve Tarım Bakanı Cem Özdemir, sıhhatsiz besin reklamlarını yasaklamak istiyor. Fakat şekerleme sanayisi buna karşı çıkıyor.

Almanya Besin ve Tarım Bakanı Cem Özdemir, saat 6 ile 23 arasında televizyon, radyo yahut internette çocuklara yönelik sıhhatsiz besin reklamlarının yasaklanmasını istiyor. Bakan’a göre söylediği söz edilen yasak, sosyal medya fenomenleri için de geçerli olmalı. Ayrıyetenokullar, anaokulları ve oyun alanları etrafında göz alıcı ambalajlarla tatlı, yağlı ya da tuzlu yiyeceklerin reklamını yapan afişlere de izin verilmemeli.

Özdemir geçtiğimiz hafta Berlin’de bu mevzu ile ilgili planlarını tanıtırken, “Çocukların daha sağlıklı büyümelerini sağlamalıyız. Bu, obezite ve beslenmeye bağlı diğer hastalıklarla mücadelede çok önemli. Sıhhatsiz besin reklamlarının, çocukların beslenme davranışları üzerinde kanıtlanmış bir tesiri olduğu tartışılmaz” tabirini kullandı..

“Reklam, iktisadın olmazsa olmazıdır!”

Ancak Almanya’daki besin sanayisi temsilcileri bunu reddediyor. Alman Şekerleme Sanayisi Federal Birliği (BDSI) İcra Kurulu Başkanı Carsten Bernoth, reklam yasağının çocukların daha az abur cubur yemesine yol açmayacağını savunuyor: “Reklam, piyasa iktisadının olmazsa olmazıdır. Diğer rakiplerinizden pazar hissesi kapabilmenizi sağlayan bir fonksiyonu vardır.” Alman şekerleme üreticileri, geçen yıl 14 milyar euroluk satış gerçekleştirdi. Reklamlara ise yaklaşık bir milyar euro harcadılar.”

Bernoth, Özdemir’in planlarının, şekerleme sektörü için neredeyse tamamen reklam yasağına yol açacağından korkuyor. Zira yetişkinlere yönelik olan fakat çocuklar tarafından görülme ihtimali bulunan reklamlar dahi, planlanan yasağın kapsamına girecek. Bernoth, “Biz, tüketicinin özgürce ve şuurlu bir seçim yapabilmesini savunuyoruz. Bilgi ve eğitim bunun anahtarıdır. Burada herhangi bir kaide koşmak, herhangi bir yasak koymak devletin görevi değildir.”

Olumlu örnek: Şili

Peki, Özdemir’in öngördüğü formuyla bir reklam yasağı, çocukları sıhhatsiz besinlerden sahiden koruyabilir mi? Paderborn Üniversitesi Halk Sağlığı Beslenme Profesörü Anette Buyken, DW’ye verdiği demeçte, bu bahse ilişkin bilgilerin yetersiz olduğunu söylüyor: “Asıl sorun, bu tedbirleri uygulayan ve bununla ilgili kapsamlı ve düzenli bir etkinlik araştırması yapan çok az ülke olması.”

Buyken, az sayıdaki olumlu örneklerden biri olarak ise Şili’yi gösteriyor. Şili’de 2016’dan bu yana çocuklara yönelik şekerli ürün reklamları hakkında dünyanın en katı kuralları uygulanıyor. Reklam yasağının yanı sıra, sıhhatsiz besinlerin da sigaradakine benzeyen ikazlarla etiketlenmesi öngörülüyor. Buyken bu bu bahis ile ilgili olarak, “Bu uygulama sayesinde, besin tercihlerinin de değiştiğini somut olarak gözlemleyip tahlil etmemiz de mümkün hale geldi” tabirlerini kullanıyor.

Birçok ülkede aşırı kilolu çocuk ve ergenlerin sayısı son yıllarda süratle arttı. Robert Koch Enstitüsü’ne göre Almanya’da yaklaşık her altı çocuktan biri aşırı kilolu yahut obez. 11 ila 13 yaşındakiler arasında bu oran yüzde 20’lere kadar çıkıyor.

Pandemi sürecinde beslenme alışkanlıkları değişti

Almanya’da sıhhatsiz besin reklamlarının hakikaten de yasaklanmasını uman ve Korona salgınından bu yana birtakım çocukların kısa sürede süratli bir şekilde kilo aldığını söylüyen beslenme uzmanı Andrea Gerschlauer, “Bu süreçte çocukların daha fazla televizyon izlemesiyle aşırı kilolar arasında bir temas olduğu kanısındayım. İnsanlar televizyon izlerken sık sık bir şeyler atıştırıyor. Daima şekerli atıştırmalıkların reklamlarını izledikleri için de çocukların tatlı bir şeyler yeme niyetinden kurtulması çok zor oluyor. Sosyal açıdan dezavantajlı ailelerin çocukları bu durumdan bilhassa etkileniyor” tabirlerini kullanıyor.

Gerschlauer, reklam yasağının akabinde öbür adımların da atılmasını talep ediyor. Örneğin, sigarada olduğu benzeri sıhhatsiz besinlerden daha yüksek vergi alınmasını yahut zerzevat, meyve, tahıl ve bakliyat benzeri sıhhate yararlı besinler için katma değer vergisinde indirim yapılmasını önererek, sözlerine şöyle devam ediyor: “Aksi takdirde 30 yıl içinde büyük bir problemle karşı karşıya kalacağız. Aşırı kilolu bu kadar çocuk büyüdüğünde, kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon ve beslenmeye bağlı diğer hastalıklar açısından risk altında olacak. Yani çok fazla acı ve yüksek maliyet söylediği söz edilen olacak.”

Koalisyon ortağı liberallerden tepki

Özdemir’in reklam yasağı teklifine koalisyondan da tepki geldi. Liberal çizgideki Hür Demokratların (FDP) tarım siyaseti sözcüsü Gero Hocker, yaptığı Twitter paylaşımında, “Daha fazla bürokrasi ve daha fazla yasak, daha az yenilik ve daha az hayat kalitesi demektir” diye yazdı.

Peki Almanya’daki çocuklar ve gençler, planlanan reklam yasağı hakkında ne düşünüyor? Bonn’un güney bölgesinde (Südstadt) lise öğrencileri, güneşli bir Mart gününde öğlen tatilinin tadını çıkarıyor. Kalabalık bir öğrenci grubu, okulun derhal karşısındaki süpermarkete gidiyor. Biraz sonra gençler ellerinde çikolatalı bisküviler, gazlı içecekler, cipsler ve kurabiyelerle okula geri dönüyor.

18 yaşındaki Noah ise kümeden başka takılıyor. Elinde ne şekerleme var ne de gazlı içecek: “Bence sıhhatsiz şeylerin reklamı yasaklanmalı. Aşırı kilolu olanların sayısı daima artıyor. Bunu okulda her gün görüyorum.” Siyah ceketli gencin ivedisi var, çünkü dersi başlamak üzere. Okul binasına girmeden önce şu cümleleri duyuyoruz: “Ben bir sporcuyum. Şekerli besinlerden uzak durmaya çalışıyorum.”

Oysa reklamlarda en çok da çikolatalı ve tatlı abur cuburların reklamı yapılıyor. Yemesi tahminen lezzetli ve keyifli olabilir fakat buna benzeyen besinler ortalama yüzde 52 oranında şeker içeriyor.