Ankara, Azerbaycan ve Ermenistan’ın barış anlaşması görüşmelerine nasıl bakıyor?

Türkiye açısından Azerbaycan’ın Ermenistan ile barış antlaşması imzalamasının iki açıdan ehemmiyeti bulunuyor.

Türkiye, Ermenistan ile başlattığı olağanlaşma sürecinin Bakü-Erivan arasında kalıcı barış muahedesi olmadan tamamlanmayacağını kayda geçirdi. Türkiye ve Ermenistan, 2009 yılında diplomatik bağların tesis edilmesi, hudutların açılması ve siyasi ve ekonomik ilişkileri canlandırılması gayesiyle iki protokol imzalamışlardı.

Ancak Bakü’nün Ankara’ya sert tepkisi ve Ermenistan’daki iç siyaset muhalefeti sebebiyle protokoller onaylanıp yaşama geçememişti. Türkiye bu nedenle Ermenistan ile ikili adım için bu muahedeyi bekliyor.

Zengezur en çok önemli başlık

Azerbaycan-Ermenistan muahedesinin içeriğinde Türkiye’yi en çok ilgilendiren başlık Zengezur Koridoru’nun açılması. Azerbaycan ile Özerk Nahçıvan Cumhuriyeti’ni Ermenistan toprakları üzerinden buluşturması öngörülen Zengezur Koridoru, Türkiye’nin Orta Koridor ismini verdiği Orta Asya’dan Azerbaycan’a ve oradan Türkiye üzerinden Avrupa’ya açılacak irtibat oluşturması sebebiyle ehemmiyet taşıyor.

Azerbaycan ile Ermenistan arasında imzalanan ateşkes mutabakatında Nahçıvan ile Azerbaycan arasında ulaştırma sınırlarının sağlanması ögesi yer almıştı. Bundan Ötürü hem Türkiye hem de Azerbaycan, bu mevzuda Ermenistan’a davette bulunuyorlar ve adım atmasını istiyorlar.

Ermenistan açısından Zengezur Koridoru ile ilgili en çok önemli mevzu egemenlik ile ilgili. Erivan, kendi topraklarından geçecek olan bu koridorun denetiminin kendisinde olmasını, güvenliğinin de kendisi tarafından sağlanmasında ısrarlı.

Paşinyan 26 Ekim’de Tiflis’te yaptığı konuşmada, ülkesinin hazırladığı “Barış Kavşağı” projesiyle ilgili bilgi verirken, emellerinin Ermenistan, Türkiye, Azerbaycan, İran ve Gürcistan arasında tüm ulaşım ve iletim sınırlarının faaliyete geçirilmesi olduğunu kaydetti.

Bu projenin unsurları arasında her ülkenin kendi topraklarında sınır ve gümrük denetimini yapması ve inançlı geçiş sağlamak için altyapı oluşturması olduğunu kaydeden Paşinyan, Erivan’ın bu unsur doğrultusunda yeni bir kolluk gücü oluşturacağını ve uluslararası geçiş noktalarında görevlendirileceğini söyledi. Ermenistan Başbakanı, Zengezur Koridoru’nun açılmasını içeren bu projeyi yakında bölge ülkelerinin bilgisine sunacaklarını da kaydetti.

Bu ögenin Azerbaycan’ın beklentilerine karşılık vermesi Ankara açısından da kâfi bir gelişme olarak görülecek.

Rus barış gücü kalacak mı?

Azerbaycan-Ermenistan arasındaki savaşı sona erdiren ve ateşkesin imzalanmasında devrede olan kişi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin olmuştu.

Rusya, ateşkesin denetlenmesi için bölgeye 2 bine yakın asker konuşlandırmıştı. Türkiye de ateşkesin denetlenmesi sürecine katılmış ve Rusya ile birlikte kurulan Türk-Rus Ortak Merkezi’ne askeri gözlemci atamıştı.

Ateşkes mutabakatına göre Rus askeri varlığı 2025 yılına kadar bölgede kalacak ve tarafların istemesi durumunda 5’er yıl uzatılacak. Azerbaycan-Ermenistan barış muahedesinde Rusya’nın askeri varlığının geleceğinin nasıl formüle edileceği bilinmiyor.

Paşinyan, bu hafta yaptığı açıklamalarda, Ermenistan topraklarında bulunan Rus askeri varlığının bir faydası olmadığını kaydetmiş ve son periyotta Erivan-Moskova arasındaki tansiyona bir öge daha katmıştı.