Asgari ücretliye ev hayal oldu: 17 yıl bütün ücretiyle ödeme yapması gerekiyor

TODAM tarafından yapılan araştırmada, minimum fiyatla çalışan bir kişinin ev alabilmesi için 17 yıl boyunca bütün fiyatıyla ödeme yapması gerektiği hesaplandı. Rapord,a konuta erişimin geniş toplum kısımları için zorlaştığı vurgulanırken yaşanılan konutun büyüklüğünün ise ortalama 112,6 metrekare olduğu belirtildi. 

Toplumsal Niyet ve Araştırmalar Merkezi (TODAM) tarafından kent ve konut sorununa ilişkin Toplumun Görünümü 2023 raporu paylaşıldı. TODAM’ın yayımladığı rapora göre, konut maliyetlerindeki artış ve konuta yönelik talebin yükselmesiyle konut piyasasında bir şişkinlik olduğunun altı çizildi.

2023 Aralık ayında ortalama bir konut fiyatının 3 milyonun üzerinde olduğu ve minimum fiyatla çalışan bir kişinin ortalama bir konuta sahip olması için 17 yıl boyunca bütün fiyatıyla ödeme yapması gerektiği belirtildi. Konut fiyatlarındaki artışa bağlı olarak minimum fiyatla geçinenlerin ev sahibi olması imkansız olarak değerlendirildi.

Toplumun Görünümü 2023 raporunda, 81 ilin iktisattan eğitime, sağlıktan hukuka sosyo-ekonomik görünümü ele alınıyor. Ayrıyeten rapor, inşt sektörü, konut piyasası ve konut mülkiyeti benzeri mevzularda data ve tahlilleri ilgilisine sunuyor.

Alan İzleme Raporları kapsamındaki “Toplumun Görünümü 2023: Kent ve Konut” raporu Dr. Elyesa Koytak editörlüğünde hazırlandı.

Rapor 13 Şubat 2024 tarihinde İstanbul’da düzenlenen aktiflikle kamuoyuna tanıtıldı. Raporda, kent ömrüyle bir arada konutta hayatın nasıl bir görünüme sahip olduğu inceleniyor.

Ortalama konut fiyatı minimum fiyatın 200 katı 

Raporda konuta erişimin geniş toplum kısımları için önemli düzeyde zorlaştığı vurgulandı. Konut maliyetlerindeki artış ve konuta yönelik talebin yükselmesiyle konut piyasasında bir şişkinlik olduğunun altı çizildi.

Bu duruma bağlı olarak taban fiyatla geçinenlerin ev sahibi olması imkansız olarak bedellendiriliyor. 2023 Aralık ayında ortalama bir konut fiyatının 3 milyonun üzerinde olduğu ve taban fiyatla çalışan bir kişinin ortalama bir konuta sahip olması için 17 yıl boyunca bütün fiyatıyla ödeme yapması gerektiği değerlendirildi. 

Ayrıca konut krizinin esas nedeni artan inşt maliyetleri olduğunun altı çizildi. Rapora göre, maliyetlerindeki yükseliş son 3 yıldır yüzde 60’ın üzerinde seyrediyor. Bu durum bina ve konut inştlarının maliyetine yansıyarak konut fiyatlarında da çok önemli derecede yükselişe neden oluyor.

İstanbul’da satılan her 10 meskenden 7’si ikinci el 

Raporda, dolar kurundaki ve inşt maliyetlerindeki yükseliş yeni ev stokundaki artışın önünde mani oluşturduğu ifade ediliyor. Bu nedenle talep ikinci el meskenlere doğru akmaya başladığı vurgulanıyor.

Özellikle ekonomik büyümenin yavaşlaması ve giderek artan inşt maliyetlerinin bunda tesirli olduğu bedellendiriliyor. Sarsıntı riskinin yüksek olduğu İstanbul’da ise satılan her on konuttan yedisinin ikinci el olduğu vurgulanıyor. Eski meskenlerin el değiştirmeye devam ettiği ve muhtemel bir sarsıntı için riskli bir durum ortaya çıkardığı vurgulanıyor. Raporda Türkiye’nin zelzele ülkesi olduğu vurgulanarak konut stoklarının yenilenmesi ve dirençli hale getirilmesi gerektiğinin altı çiziliyor.

Kiracı olma toplumun geneline yayılıyor 

“Toplumun Görünümü 2023: Kent ve Konut” başlıklı rapora göre, ev sahipliği oranı ve ev sahibi olma oranı daima bir düşüş eğiliminde. Kiracı oranının en yüksek olduğu vilayetlerden birincisinin yüzde 37’le İstanbul olduğu belirtilirken, ikinci sırada yüzde 36,3’le Batman, üçüncü sırada ise yüzde 36,1’le Gaziantep olduğu ifade ediliyor. Son on yılda ev sahibi oranlarındaki değişim incelenen raporda bilhassa Doğu’da ev sahibi olma oranlarının yüzde 10’un üzerinde bir azalışla düştüğü bedellendiriliyor. Rapora göre, bir konutta ortalama 14 yıl ikamet edildiği ve konut değiştirme mühletinin konut sahibi olmakla bağlantılı olduğu bedellendiriliyor.

Konutlarda kâfi hayat alanı yok 

Rapora göre, 2022’de Türkiye’de hane halklarının yüzde 85,2’si yaşadığı konutta kâfi kullanım alanının olmadığını söylerken yaşanılan konut büyüklüğünün ise ortalama 112,6 metrekare olduğu belirtiliyor.