Avrupa’da bir Euro’ya ev satın alınabilir mi?

Stephanie Höppner

Büyük apartman bloklarıyla hayli sade görünen Götene’nin silüeti, kırmız ahşap konutların akla geldiği klasik İsveç düşü ile pek örtüşmüyor. Lakin İsveç’in güneybatısındaki 5 bin nüfuslu bu kasaba, emsalsiz emlak fiyatlarıyla insanları cezbediyor. Yerlerin metrekare fiyatı, bir İsveç kronundan (yaklaşık on cent) daha az. Ortalama 150 metrekare büyüklüğündeki müstakil bir ev yapmak için alıcının 15 eurodan daha az bir fiyat ödemesi gerekiyor. Bu inanılmaz düşük fiyatlar, onlarca yıldır terk edilmiş olan 30 arsa için geçerli. Kasaba, ünlü Vänern Gölü’ne yakın olmasına karşın kimse buralara yıllarca ilgi göstermedi.

Belediye, kelepir emlak kampanyasıyla alıcıları yeniden kasabaya çekmek ve bölgeyi canlandırmak istiyor. Lakin bunun bir kaidesi var: Satın alma süreciyle birlikte yeni mal sahibi, iki yıl içinde üzerine bir ev inşa etmeyi thhüt ediyor. Son derece düşük fiyata karşın satışlar başlangıçta hayli yavaştı. Lakin bu bahis ile ilgili Tiktok’ta viral olan bir video ve İngilizce medyada yer alan çok sayıda haber, kampanyanın zamanla büyük ilgi görmesine yol açtı.

Belediye Meclisi, ağır talep ve soru yağmuruna tutuldu. Belediye Başkanı Johann Mansson, “Avrupa, Asya, bilhassa de Hindistan ve Pakistan’ın yanı sıra ABD, Avustralya ve hatta Güney Amerika’dan ilgilenenler var” diyor. Satışlar şimdilik askıya alındı. Kalan yerler, önümüzdeki Ağustos ayının başından itibaren açık artırmayla satılacak.

Avrupa’da kırsal bölgelerde nüfus azalıyor

İsveç’teki Götene, Avrupa genelinde on yıllardır yaşanan bir eğilimin en bariz örneği. Gençler, kırsal kesitten giderek uzaklaşıyor. Buralarda iş imkânları ekseriyetle çok sınırlı. Bu durum, insanların uzaklaştığı ve altyapının giderek zayıfladığı bir kısır döngüye yol açıyor. Avrupa Birliği (AB) programları, teşebbüsler ve hatta Götene benzeri kasabaların münferit pazarlama kampanyaların sayesinde kırsaldaki bu döngünün kısa vakitte kırılması hedefleniyor.

Uzmanlar, kentleşme eğiliminin önümüzdeki yıllarda da artarak devam edeceğini öngörüyor. Avrupa Komitesi’ne göre, kentleşme oranı 2050 yılına kadar yüzde 83,7’ye yükselecek. Şu anda AB sonlarındaki insanların yaklaşık yüzde 74’ü küçük yahut büyük kentlerde yaşıyor.

İtalya’da bir euroluk evler

Benzer bir uygulama 2008’den bu yana İtalya’da var. Taşradaki küçük kasaba ve köylerde satışa sunulan terkedilmiş meskenlerin açık artırma bedeli, bir eurodan başlıyor. Yaklaşık 50 belediye, terk edilmiş beldelerini yeniden canlandırmak için “Casa a un Euro” (bir euroluk evler) ismi verilen konutları satışa sunuyor. Fakat Toskana, Sicilya ve Apulia benzeri bölgelerdeki bu meskenlerin önemli bir tadilata ihtiyacı var.

Alıcılar, ekseriyetle belediye ile bir mukavele imzalayarak, satın aldıkları evi muhakkak bir süre zarfında yenileme yükümlülüğü altına giriyor. Birtakım belediyeler ayrıyeten alıcının mülkte kendisinin yaşamasını ve tatil evi olarak kiraya vermemesini de koşul koşuyor. Konutlar genelde harabe halde olduğundan, yüksek tadilat maliyetleri de söylediği söz edilen olabiliyor.

Tüm bunlardan gözü korkmayanların, ilan portalları ya da yerel internet sitelerinin yanı sıra kâr amaçladığı gütmeyen birtakım teşebbüsler aracılığıyla da bu gayrimenkulleri bulması mümkün.

Örneğin, Sicilya’daki Cammarata’nın tarihî merkezini canlandırmak isteyen gençlerin kurduğu “Streetto” isimli dernek, bu sivil teşebbüslerden biri. İnternet sitelerinde de yazdıkları benzeri eski ara sokaklara “yeni hava ve fikirler” getirmek isteyen enerjik insanlar arıyorlar.

Almanya’nın kırsal bölgelerinde kelepir emlâk

1990’da Almanya’nın yeniden birleşmesinden bu yana, bilhassa orta ve doğu Almanya’daki kırsal bölgeler sözün tam manasıyla “insansız” hale gelirken, metropoller süratle büyümeye devam etti. Lakin birkaç yıldır bu eğilim durma noktasına gelmiş benzeri görünüyor. Berlin Nüfus ve Kalkınma Enstitüsü’nün, Eylül 2023’te yayınladığı bir araştırmaya göre, bilhassa 30 ila 49 yaş arasındaki insanlar, giderek artan bir oranda çocuklarıyla birlikte kırsal bölgelere geri dönüyor. Bilhassa koronavirüs pandemisi ile yaygın hale gelen meskenden çalışma imkânı bu eğilimi daha da körükledi.

Yine de Almanya’da hâlâ kelepir meskenler bulunabiliyor. İtalya’daki bir euroluk konutların yahut İsveç’teki ucuz mülklerin bir gibi olmasa da emlak portalı Immoscout verilerine göre, birkaç bin euroya ev bulunabiliyor. Örneğin Saksonya’daki Wurzen’de yarı ahşap bir ev şimdi 6 bin 200 eurodan ve yeniden Saksonya’daki Bobritzsch’te 9 bin 200 eurodan açık artırmaya çıkarılıyor.

Bazıları da bir eurodan bile daha düşük fiyatlı ev ve emlakla ilgileniyor. Bu gayrimenkuller kimseye ait değil. Birçoklarının sahibi istekli olarak mülkünden vazgeçmiş ve diğer ilgilenen bulunamamış. Rheinland-Pfalz Maliye Bakanlığı’na göre, Almanya’nın batısında yaklaşık bin 200 terk edilmiş mülk bulunuyor. Lakin, görünüşte boş olan mülkler de borç batağında olabileceğinden, devralma süreçlerinin büyük bir dikkatle kıymetlendirilmesi gerekiyor. Çünkü üzerinde ipotek bulunan meskenlerde, borç silinmeyip yeni sahibine devrediliyor.