AYM’deki Demirtaş görüşmesine “üye” engeli

HDP’nin üst idaresine yönelik Türkiye genelinde gerçekleştirilen operasyonlar kapsamında, devrin HDP Eş Genel Başkanı Demirtaş, 4 Kasım 2016’da Diyarbakır’da gözaltına alınmıştı. Daha sonra “terör örgütü üyeliği ve örgüt ismine suç işleme” savıyla tutuklanan Demirtaş, Edirne F Tipi Cezaevi’ne konuldu. Demirtaş hakkında 31 fezlekede 7 farklı suç savıyla 43 yıldan 142 yıla kadar hapis istemiyle ana dava açıldı. Demirtaş, tahlil sürecinde yaptığı bir konuşma sebebiyle İstanbul’da “terör örgütü propagandası yapmak” suçundan 4 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı.

AİHM kararı uygulanmadı, yeniden tutuklandı

Bu süreçte avukatların başvurusu üzerine AİHM, ilk ihlal kararını 20 Kasım 2018’de verdi ve Demirtaş’ın serbest bırakılmasını istedi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise bu karara karşı, “Bizi bağlamaz. Karşı atağımızı yapar işi bitiririz” diye tepki gösterdi. AİHM’nin kararını Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi de uygulamadı. Dosya itiraz üzerine AİHM Büyük Dairesi’ne gitti. Bu ortada İstinaf, Demirtaş’ın 4 yıl 8 aylık cezasını onadı. Böylelikle Demirtaş, hem tutuklu hem de hükümlü haline geldi.

Demirtaş, ana davada yargılanmaya devam ederken AİHM Büyük Daire, ihlal kararının uygulanmamasını 18 Eylül 2019’da ele alacaktı. Lakin yerel mahkeme, AİHM’nin muhtemel kararını devre dışı bırakmak maksadıyla 2 Eylül 2019’de Demirtaş’ın ve avukatların boykot ettiği duruşmada sürpriz bir tahliye kararı verdi. Lakin Demirtaş, daha önce katılaşmış hapis cezası sebebiyle tahliye edilmedi. Demirtaş’ın ana davada yattığı süre, mutlaklaşmış cezasından mahsup edilince cezaevi kapısı açıldı.

Ancak bu kere de Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Kobani soruşturması kapsamında Demirtaş’ı 20 Eylül 2019’da cezaevinde gözaltına aldı. Demirtaş, cezaevinden SEGBİS aracılığıyla çıkarıldığı sulh ceza hâkimliği kararıyla tutuklandı. Böylelikle Demirtaş’ın tahliyesi bir kere daha engellendi.

AİHM Büyük Daire’den ihlal kararı

Demirtaş’ın tahliye edilmemesi üzerine belgeyi yeniden görüşen AİHM Büyük Daire, 22 Aralık 2020’de ihlal kararına imza attı. Demirtaş’ın tutukluluğunun “siyasi saiklerle” olduğunu belirten AİHM, eski HDP önderinin serbest bırakılmasını istedi. Lakin Türkiye, bu kararı da yerine getirmedi.

Demirtaş’ın yargılandığı ana dava ile tutuklu olduğu Kobani davası, Mayıs 2021’de birleştirildi. Dava, bundan sonra Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi’nde sürmeye başladı.

Bu ortada Ankara 25. Ağır Ceza Mahkemesi, Demirtaş’a periyodun Ankara Başsavcısı Yüksel Kocaman’ı “hedef gösterdiği” iddiasıyla Terörle Mücadele Kanunu kapsamında 2 yıl 6 ay hapis cezası verdi. Bu ceza şimdi istinaf tarafından onanmadı.

Bakanlar Komitesi yaptırım uygulayabilir

AİHM kararının uygulanmaması sebebiyle Türkiye’yi izlemeye alan Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi, Demirtaş’ın serbest bırakılması için eylül ayına karar süre vermişti. Komite, bu süre içinde tahliye kararı gelmemesi halinde, “yeni önlemler” alacağı ikazında bulunmuştu.

Öte yandan Demirtaş’ın avukatları, Demirtaş’ın 20 Eylül 2019’daki ikinci tutukluluğu, 22 Aralık 2020’deki AİHM kararının uygulanmaması ve tutukluluğunun devamına karar verilmesi sebebiyle AYM’ye ferdî müracaatta bulundu.

AYM Genel Kurulu, tüm müracaatları birleştirerek Demirtaş’ın tutukluluk belgesini gündemine almıştı. Toplantıda, “tutuklama önleminin türel olmaması, soruşturma belgesine erişimin kısıtlanması ve tutukluluğa ilişkin kararların tesirli itiraz garantisi içermeyen, bağımsız ve tarafsız hâkim prensiplerine aykırı olan sulh ceza hâkimliklerince verilmesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiası” ele alınacaktı.

AYM teamüllerinde de bir üyenin belgeye gereğince hazırlanmamasını münasebet göstermesi, toplantının ertelenmesine neden olabiliyor. AYM Başkanı Zühtü Arslan da bu nedenle Demirtaş evrakının görüşülmesini ileri bir tarihe erteleme kararı aldı.

Mahkeme, önümüzdeki toplantıda şayet ihlal kararı verirse Demirtaş’ın tahliyesi gündeme gelecek.