Bakan Soylu’dan ‘Cumartesi Anneleri’ne polis müdahalesi sorusuna cevap: Kolluk kuvvetleri misyonlarını hukukun üstünlüğü unsuruna bağlı kalarak yapılmakta

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu’nun soru önergesine verdiği cevapta; haklarında açılan davanın 21 Eylül 2022 tarihindeki duruşması öncesinde açıklama yapmak isteyen Cumartesi Anneleri’ne polis müdahalesiyle ilgili “Kolluk kuvvetleri misyonlarını, kamu tertibi ve güvenliğinin sağlanması ve devam ettirilmesi amaçladığı ile kanunların kendisine verdiği yetkiye ve hukukun üstünlüğü unsuruna bağlı kalarak yapmakta olup adli makamların bilgisi ve talimatları doğrultusunda yakalama/gözaltına alma süreçlerini yerine getirmektedir” dedi.

CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı’na verdiği soru önergesinde, haklarında dava açılan Cumartesi Anneleri’nin duruşma öncesinde açıklama yapmak istemeleri üzerine polisin müdahalesini gündeme getirmişti. Tanrıkulu, “Cumartesi Anneleri/İnsanlarının 700. Hafta Eylemine yönelik polis müdahalesinde dövülen ve aralarında kayıp yakınlarının da olduğu 46 kişinin hakkında açılan davanın duruşması 21 Eylül 2022 tarihinde görüleceğinden, haklarında açılan davanın duruşması için bir gün önce davet yapan Cumartesi Annelerinin ‘Bu dava yalnızca Cumartesi Anneleri’nin değil bütün toplumun barışçıl toplanma hakkını hedef alan bir davadır’ sözleri de göz önüne alındığında, Cumartesi Anneleri/İnsanlarının anayasal bir hak olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının ihlal edilmesinin münasebeti ve izahı nedir” diye sordu.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, soru önergesine şu cevabı verdi:

“Kolluk kuvvetleri vazifelerini, kamu tertibi ve güvenliğinin sağlanması ve devam ettirilmesi amaçladığı ile kanunların kendisine verdiği yetkiye ve hukukun üstünlüğü prensibine bağlı kalarak yapmakta olup adli makamların bilgisi ve talimatları doğrultusunda yakalama/gözaltına alma süreçlerini yerine getirmektedir.

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik kapsamında toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının kullanılmasında uygulanacak form, kural ve yordamlar ile gerçek ve hükmî şahısların düzenleyecekleri toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yeri, vakti, adap ve kuralları, düzenleme şurasının görev ve sorumlulukları, yetkili mercin yasaklama ve erteleme halleri, güvenlik kuvvetlerinin görev ve yetkileri ile yasakları ve ceza kararları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

“Mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen hiçbir toplantı ve gösteri yürüyüşüne kolluk kuvvetlerince müdahalede bulunulmamakta”

Mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilen hiçbir toplantı ve gösteri yürüyüşüne kolluk kuvvetlerince müdahalede bulunulmamaktadır. Kanunsuz olarak düzenlenen ya da sonradan kanunsuz hale dönüşen hareketlerde, öncelikle güvenlik güçlerince topluluğun yetkilileri ile görüşülerek şovların olaysız sonuçlanması sağlanmaya çalışılmakta, lakin müdahalenin kaçınılmaz olduğu durumlarda, mevzuat kararları doğrultusunda kamu sisteminin tesis edilmesi açısından gösteriyi düzenleyen kümelerin direncini kararak dağılmalarını sağlamak amaçladığı ile orantılı güç kullanımı unsurları çerçevesinde gerekli müdahalelerde bulunulmaktadır.

Soru önergesinde bahsi geçen etkinlik; 5442 sayılı Kent Yönetimi Kanunu’nun 32/Ç unsuru ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 17’nci unsuru yeterince Kâğıthane Kaymakamlığının 18 Eylül 2022 tarih ve 2022/2324 sayılı kararı doğrultusunda yasaklanmıştır.”

Ne olmuştu?

İstanbul’da 27 Mayıs 1995’ten bu yana her cumartesi günü Galatasaray Meydanı’nda oturma eylemi ve basın açıklaması düzenleyerek gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetinin açıklanması ve faillerinin yargılanması talebiyle bir araya gelen Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın 700. Hafta buluşmasına polis müdahale etti. 25 Ağustos 2018’deki 700’üncü buluşma, Beyoğlu Kaymakamlığı tarafından yasaklanmıştı. Polisin biber gazıyla müdahale ettiği aksiyonda çok sayıda kayıp yakını gözaltına alındı. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu polis müdahalesiyle ilgili, “İzin vermedik zira artık bu istismarın ve kandırmacanın son bulmasını istedik. Anneliğin terör örgütünce istismar edilmesine, teröre kılıf yapılmasına göz mü yumsaydık” dedi.

İçişleri Bakanlığı kararıyla Galatasaray Meydanı’nda bir araya gelmeleri engellenen Cumartesi Anneleri/İnsanları’na yönelik olarak “Kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara karşın tabiatıyla dağılmama” suçlamasıyla, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet suçundan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından iddianame düzenlendi ve İstanbul 21. Asliye Ceza Mahkemesi’nde haklarında aynı cürümden yargılanmak üzere dava açıldı. 25 Mart 2021 tarihinde yapılan davanın ilk duruşması öncesi Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi önünde basın açıklaması yapıldı. Duruşma, iştirakin yüksek olması sebebiyle İstanbul 21. Asliye Ceza Mahkemesi yerine İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi’nin duruşma salonunda görüldü. Duruşmada öncelikle çabucak beraat talebinde bulunuldu ama reddedildi. Sanık savunmaları ve avukatlarının savunmaları alınmasının akabinde savcı mütalaasında, dinlenmeyen şahitlerin dinlenmesini ve savunmaların tamamlanmasını istedi.

İkinci duruşma 12 Temmuz 2021 tarihinde yapıldı.  Sanıkların ve avukatların savunmaları Mahkeme Başkanı tarafından sık sık kesildi, buna itiraz edilmesi üzerine yaşanan tartışma sonucunda CHP Milletvekili Mahmut Tanal duruşma salonuna alınmadı. Mahkeme Başkanı hakkında reddi hakim talepleri sunulmasına karşın, talep reddedilerek duruşmaya devam edilmesi yönünde ısrarcı olunması sebebiyle yaşanan gerginliğin sürmesi sonucu önce Mahkeme Başkanı devamında da sanıklar, vekilleri ve dayanışma göstermek için gelenler duruşma salonunu terk etti. Ara kararlar boş duruşma salonuna okundu. 24 Kasım 2021 tarihinde yapılan üçüncü duruşma ağır ceza mahkemesi salonuna alınmasına karşın salon, sanıklar, avukatları ve izleyicilerin sayısına oranla epeyce küçüktü. Avukatlar, Covid-19 sebebiyle duruşmanın ilgili salonda yapılamayacağını ve ayrıyetenreddi hakim taleplerinin katılaşmadığını ifade ederek duruşmanın ertelenmesini talep etti. Ayrıyetendava konusu şovda göstericilere işkence uygulayan kamu vazifelileri hakkında suç duyurusunda bulunulması talep edildi. Tüm talepler gerekçesiz reddedilince hakim ile avukatlar arasında tartışma yaşandı. Avukatlar duruşma salonunu terk etti ve duruşma ertelendi.

Dördüncü duruşma 23 Mart 2022 tarihinde yapıldı, duruşmada önce şimdi ifade vermemiş olan tüm sanıklara zorla getirme tebligatı gönderildi. Bu nedenle sanıkların çoğu duruşmada hazır bulundu. Duruşmada tekrar çabucak beraat talebinde bulunulsa da tekrar reddedildi. Sanıklarla ilgili emniyet müdürlüklerinin terörle mücadele ünitelerinden gelen araştırma yazılarının, yargılamanın Terörle Mücadele Kanunu kapsamında bir cürümden kaynaklanmaması sebebiyle belgeden çıkarılması talebinin ise daha sonra kıymetlendirilmesine, ifade veren sanıkların duruşmalardan vareste tutulmasına ve ifade vermeyen sanıklara SMS ile davet yapılmasına karar verildi.

Beşinci duruşma 21 Eylül 2022 tarihinde yapıldı. Duruşmadan önce yapılması planlanan basın açıklamasına yasak olduğu gerekçesiyle Cumartesi Anneleri/İnsanları, avukatları ve duruşmaya dayanağa gelen hak savunucularına polis müdahale etti. Sonrasında 16 kişi gözaltına alındı. Duruşmada ise avukatlar, arkadaşlarının gözaltına alınması gerekçesiyle savunma yapmayacaklarını ifade ettiler. Mahkeme Başkanı ise bu durumun ‘susma hakkı’nı kullandıkları yönünde değerlendirileceğini bildirdi. Bu Husus İle ilgili yaşanan tartışma sonrası duruşma 3 Şubat 2023 saat 14.00’e ertelendi. (ANKA)