Borsa İstanbul neden düşüyor?

Yatırımcı sayısı ve halka arzda rekor

Bu savların gündemi bu kadar belirlemesinin arkasında borsanın bu yılı rekorlarla geçirmesinin büyük bir rolü var.

Borsa İstanbul’da bu yıl beş milyon yeni yatırımcı ile rekor kırıldı. Böylelikle yatırımcı sayısı toplamda 8,5 milyona ulaştı.

Ancak Serdar Pazı, bu yatırımcıların birçoklarının finansal okur yazarlığının sınırlı ve tahammülünün de az olduğuna dikkat çekiyor.

Ekonomist Tuğba Özay da gelen çoğu yatırımcının bu yıl borsada yaşanan halka arz furyasına kapılıp geldiğine dikkati çekiyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı İbrahim Ömer Gönül’ün verdiği sayılara göre bu yıl 54 şirketin halka arz edilmesiyle bir rekor kırıldı.

Bu şirketler piyasadan 79,3 milyar lira fon sağladı.

Ekonomist Özay, “Borçlanma maliyetleri yükseldiği ve kredi muslukları kısıldığı için şirketler finansman sağlayabilmek için halka arzı seçti” diyerek bu durumu özetliyor.

Türkiye, halka arzda Avrupa rekorunu kırdı

Denetim ve danışmanlık şirketi Ernst Young’ın raporuna göre bu yıl dünyada halka arzlarda 2022’ye göre yüzde 8 düşüş yaşandı.

Ancak Türkiye borsası dünyada sayı olarak 11’inci, halka arz büyüklüğü bakımından ise 10’uncu borsa olmayı başardı.

Türkiye, Avrupa’da ise 3 milyar dolar halka arz büyüklüğü ile doruğa çıktı.

Ancak güçlü mali tabloları olmadığı ve üretme potansiyeli barındırmadığı halde şirketlerin halka arz edilmesi eleştirilmişti.

Ekonomist Tuğba Özay, borsada yaşanan düşüşün arkasında bu faktörün de bulunduğunu, büyüme potansiyeli olan ve olmayan şirketler arasında bir ayrımın ortaya çıkacağını düşünüyor.

Özay, “Normalde halk arz öncesinde bilgilendirme formları olur. Şirketle ilgili, şirketin kıssasıyla ilgili, yatırım planları ile ilgili… Bunların hiçbir ehemmiyeti olmadı, halka arza yalnızca ‘Gireyim kârımı alayım, çıkayım’ diye bakıldı” diyor.

‘Enflasyon muhasebesiyle şirketlerin gerçek bedeli ortaya çıkacak’

Özellikle seneye enflasyon muhasebesinin gelmesiyle, şirketlerin kârlılıklarında daha gerçekçi bir tablo ortaya çıkacak.

Enflasyon muhasebesi, yüksek enflasyon devirlerinde, enflasyonun mali tablolar üzerindeki tesirlerinin giderilmesine yönelik düzeltici süreçlere verilen bir isim.

Türkiye’de enflasyon muhasebesinin ne zaman ve nasıl uygulanması gerektiği maddelerle belirlenmiş durumda.

Enflasyon muhasebesi, şirketlerin finansal tablolarını daha gerçekçi bir yere oturturken daha yüksek vergi verilmesinin önüne geçiyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, geçtiğimiz aylarda bankalar ve finans kurumları dışındaki şirketlere enflasyon muhasebesi geleceğini duyurmuştu.

“Enflasyon muhasebesinin sonuçlarını görmek istiyor yatırımcılar” diyen Özay, “Yıl genelinde çok fazla prim yapan şirketler vardı, enflasyon muhasebesiyle aslında gerçekler göz önüne serilecek ve şirketler gerçek bedeline ulaşacak” diye konuşuyor.

Habertürk’e göre bugün yaşanan düşüşte de yeni halka arz edilen şirketlerdeki değer kayıpları rol oynuyor.

Son aylarda halka arzı gerçekleşen ve ilk günlerinde peş peşe tavan olan şirket paylarında bugün yüzde 6 ile 9 arasında düşüşler görüldü.

BIST 100 endeksi dolar cinsindeki düzeyinden çok uzakta

BIST 100 endeksi TL cinsinden bu yıl rekor kırsa da dolar cinsindeki zirvesinden çok gerilerde.

Endeks, dolar cinsinden 2013 yılındaki 500 düzeyinden 2023’te yaklaşık 250 puana kadar gerilemiş durumda.

Yabancı yatırımcı tarafında çıkış durdu; lakin hala beklenen giriş yaşanmadı.

Ekonomist Özay’a göre yabancı fon yöneticileri, yerel seçimlerin de geçmesini ve ortodoks ekonomi siyasetlerinin devam edip etmeyeceğini görmek istiyor.

Borsada yabancı yatırımcıların 2012 sonlarında yüzde 67’yi bulan oranı, bu yıl 34,67 düzeyine kadar gerilemiş durumda.

Ekonomist Serdar Pazı, endekste dolar bazından tepelerin tekrar görülmesinin yabancı yatırımcının ilgisine, yerel seçimlere ve Amerikan Merkez Bankası’nın (Fed) siyasetlerine bağlı olduğunu vurguluyor.