Dünya Evimiz Derneği’nden Sel: Mülteciler geri dönmek için en az 1 yıl bekleyecekler, Suriye’deki karışıklıktan dolayı daha fazla kişi gelebilir

Ankara’da sığınmacı ve mültecilerle ilgili çalışmalar yapan Dünya Meskenimiz Derneği yöneticisi Burçak Sel, Esad rejiminin düşmesinin akabinde Suriyeliler’in meskenlerine geri dönecekleri tartışmalarına ilişkin olarak, “Ortam hala inançlı değil. Mülteciler şu an huzursuz. Bir kararla gönderilmekten telaş ediyorlar. Geri dönmek için en az 1 yıl beklemek benzeri bir kanıları var” diye konuştu.

Dünya Meskenimiz Derneği’nden Burçak Sel, Esad rejiminin düşmesinin akabinde Suriyeliler’le ilgili yaşanan tartışmaları değerlendirdi. Sahada Suriyeliler’le daima olarak görüştüklerini söyleyen Sel, şunları aktardı:

“Suriyeliler ülkelerine geri dönmek için kendilerine 6 ay 1 yıl benzeri bir süre veriyor”

“Mülteciler arasında yaş azaldıkça geri dönme isteği de azalıyor”

Görüştüğümüz ailelerin çocuklarından kimileri ağlayarak tepki gösterdi. Ülkeleri olarak Türkiye’yi görenler var. Mültecilerde yaş azaldıkça geri dönme isteği de o kadar azalıyor. Yetişkinler kadar umutlu ve istekli değiller. Yetişkinlerden daha çabuk entegre olmuş durumdalar. Aralarında Arapça bilmeyen Türkiye’yi ülkesi olarak kabul eden mülteci çocuk ve gençler var.

“Sınır kapılarındaki mülteciler halihazırda Geri Gönderme Merkezi’nde olanlar”

Medyada dolanıma sokulan Cilvegözü’nden yansıtılan görüntüler ile güya halihazırda yığınla bekleyen insan varmış bir benzeri algı yaratılıyor. Ama biz aslında biliyoruz ki son birkaç yıldır geri gönderme merkezleri tıklım tıkış. Burada çok büyük bir Suriyeli popülasyonu var. Pek birçoklarının süreksiz muhafaza kimliği faal değil. Pek çok sorunla karşı karşıya insanlar. Gidenlerin, kapılarda olanların geri gönderme merkezindeki kimliği pasif olan insanlar olduğunu görüyoruz.

“Mültecilere iktidar tarafından geri gönderilmeleri için bir basınç var”

Aslında yönetim tarafından da bir basınç var geri gitmeleri için. Ankara’nın en az 7-8 noktasında göç yönetiminin idaresinde olan otomobiller var. Geri gönderme merkezlerine bu insanları götüren otomobiller. Sokakta bir gün gezerken senin kimliğin etkin değil diyerek geri gönderilme tehlikesiyle karşı karşıya olmalarına karşın geri dönmekle ilgili tereddütleri var.

Burada doğan göçmen çocuklarıyla ilgili uzun vakittir kimlik meseleleri yaşanıyor. Anne babanın süreksiz muhafaza statüsünde yeni doğan çocuk var ama çocuk kimliklenmemiş yahut kimliği faal hale getirilmemiş. Bu türlü pek çok sorun var. Bu sıkıntılar artacak benzeri gözüküyor.

“İHH ve Deniz Feneri benzeri kuruluşların İdlib’te konteyner yapıları başlamıştı”

İdlib’e iktidara yakın İHH ve Deniz Feneri benzeri insani yardım kuruluşlarının konteyner inştları başlamıştı aslında. Bu insanlara geri göndermek için yapılan bir yığın hazırlık vardı. Bu hazırlığın yapıldığı bölge hala inançlı değil.

Suriye’ye gittiklerinde başlarını sokacakları bir ev olmadığı benzeri sahiplenmeyi düşündükleri arazinin bile kimin elinde olduğu meçhul. Esad’ın mücadeleye girdiği muhalif bölgelerde çok önemli bir devlet hizmetlerinden mahrum kalma durumu var. Bu fotoğrafta bu insanların bilhassa çocuklu ailelerin bunu göze almaları pek mümkün değil.

Devlet tarafından zorla gönderilmezse Suriye inançlı olana kadar gideceklerini düşünmüyorum. Buradaki mülteciler tanıdıklarının gönderdikleri görüntülerde bir vakitler yaşadıkları yerin tanınmaz halde olduklarını görüyorlar. Mülteciler arasında çocuklu olan çok önemli kronik rahatsızlığı olan insanlar var. Bu insanların okul ve hastane hizmetlerine ulaşması çok zor.

Uluslararası hukukta en arzu edilen şey istekli geri dönüştür. Bu mülteci statüsü başlamış kişinin ülkesine gitmekte istekte bulunması demektir. Bu gönüllülük ve inançlı ülkeye dönüş aslına dayanır. Bölgedeki gelişmelere göre oradan daha fazla mülteci gelebilmesi ihtimali bile var. Yalnızca Türkiye’ye değil Lübnan’a Ürdün’e daha inançlı bölgelere geçişler olabileceğini düşünüyoruz.

“Bu insanlar yalnızca erkeklerden oluşmuyor ki”

Elektriğin suyun bile çok zor sağlandığı barınmanın sağlanamadığı bir yere kimse gitmek istemez.
Bu insanlar yalnızca erkeklerden oluşmuyor ki. Çok çocuklu bir aileyi düşünün bu ailenin başına ne geleceği belli değil. Bir vakitler sahip oldukları meskenleri yerleri harap olmuş durumda.

Döndüklerinde daha önce sahip oldukları yerlere de ulaşamazlar zira tapu yok. Suriye inançlı olmadan dönmelerini beklemek insani değil. Türkiye’deki mültecileri gitgide sıkıştıran baskıdan ve ekonomik darboğazdan çok daha kaotik bir Suriye bekliyor onları.

Şu an çok erken geri dönüşü konuşmak için. Gidecekleri ülkelerinin inançlı olana kadar bu insanların herhangi yere gönderilmeyeceği bir sistemin oturtulması gerekiyor.
Bu olaylar patlak vermeden önce İdlib’te inançlı bölge oluşturma hazırlığı başlamıştı.

Elbette ki o bölgeye yerleştirilmek istenen insanlar yavaş yavaş belirleniyordu ama o Cilvegözü kapısının önündeki görüntüler geri gönderme merkezlerinde olan mültecilerdir. Ankara’daki mültecilerden kitleler halinde giden yok. Bağıra bağıra gitmek istiyoruz diyen aile yok. Gidince geri dönemeyeceklerini biliyorlar.

“Türkiye şayet geri dönüşü başlatacaksa Suriye’de kamu nizamının sağlanması gerekiyor”

Almanya 1000 euro teşvik veriyor gitmek isteyene, meczup saçması teklifler bunlar. Türkiye asırlardır kamu tertibini ve idari teşkilatlanma açından Ortadoğu tertibinin en güçlü devletlerinden biri oldu, iyi bir istekli geri dönüş siyaseti kurulabilir.

Umuyoruz ki Türkiye Avrupa’nın iki yüzlülükle davrandığı bütün büyük devletlerin kendi hesabını güttüğü bir periyotta istikrar rolü üstlenip en iyi şekilde uluslararası kurallara uygun bir şekilde istekli geri dönüşü sağlar. Lakin Türkiye’yi bundan alıkoyabilecek çok önemli bir ekonomik bir darboğaz var.
Hem sivil topluma hem devlete hükümete ve muhalefete çok büyük rollerin düştüğü itidalli olunması gerektiği bir devirden geçiyoruz.

Türkiye vatandaşlarının da giderek sıkışan durumlarını göz arda etmeden ama yoksulluğun da faturasını mülteci topluluklarına kesmeden istekli geri dönüşün de bir hak olduğunu unutmadan hareket edilmesi gerekiyor. Türkiye şayet istekli geri dönüşü başlatacaksa Suriye’de bir an önce kamu nizamının sağlanması için uluslararası aktörlerle masaya oturması gerekiyor”