Erdoğan’ın da katılacağı G7 zirvesinde ne konuşulacak?

Muhammed Kafadar

Batı ittifakının en güçlü yedi devleti, iki büyük krizin, Gazze ve Ukrayna savaşlarının gölgesinde İtalya’nın güneyindeki Puglia’da toplanıyor. 13-15 Haziran tarihlerindeki zirve ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Kanada ve Japonya başkanlarını Michelin yıldızlı bir restorana da ev sahipliği yapan lüks Borgo Egnazia otelinde bir araya getirecek.

Bu yıl 50’ncisi düzenlenen zirve, kalabalık davetli listesiyle evvelkilerden ayrılıyor. Mümkün olan en fazla sayıda lideri Puglia’da konuk etmek isteyen İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yanı sıra aralarında Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Papa Françesko’nun da olduğu çok sayıda isme davetiye gönderdi. O denli ki giden davetiye suratı Romalı diplomatları duruma el koymaya itti. İtalyan La Stampa gazetesi, diplomatların Meloni’yi daha fazla ismi çağırmaması konusunda frenlemeye çalıştığını yazdı.

G7 üyesi olmayan konuklar Cuma günü düzenlenecek özel oturuma ve onu izleyen akşam yemeğine katılacaklar.

Liderler hangi sorunları tartışacak?

Davetli listesi kadar gündem hususları de kalabalık. Meloni, bilhassa göç başlığının diğer sıcak mevzuların gerisinde kalmaması için elinden geleni yapacak. İtalya, Afrika’dan Avrupa’ya göçte ilk durak konumunda. Aşırı sağcı partisi İtalya’nın Kardeşleri Pazar günkü Avrupa Parlamentosu seçimlerinde birinci gelen Meloni, göç akınını durdurabilmek için Afrika ülkeleri ile diyalog ve iştiraklerin artırılmasından yana. Yaklaşan seçimler öncesi oylarını artırma hesabı yapan ABD Başkanı Joe Biden, güney sonlarından göçmen girişini kısıtlamaya yönelik önlem almak zorunda kalmıştı. Avrupa Parlamentosu seçimlerinde aşırı sağcıların elde ettiği kazanımlar, Birlik üyelerini de benzer siyasetler izlemeleri yönünde baskı altında bırakıyor.

Ancak işgal yüzünden dondurulan Rus varlıklarının akıbetine ilişkin tartışma dikkatleri diğer istikamete çevirmiş durumda. Başta ABD birçok Batılı ülke Ukrayna’ya fon sağlayabilmek için dondurulmuş haldeki 300 milyar dolarlık Rus varlığından elde edilen faiz gelirini kullanmayı öneriyor. Savaştan sonra hesapların blokesi kaldırıldığında kaybolan faiz gelirinin ne tıp problemlere yol açabileceği ise bilinmeyen.

Dokuzuncu aya giren Gazze savaşı da önderlerin öncelikleri arasında. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (BMGK) hafta içinde Biden’ın üç evreli ateşkes planını kabul etti, bu savaşın başından beri Konsey’den geçen dördüncü karar oldu. Uluslararası hukuk açısından bağlayıcılığı bulunsa da hiçbirinin şu ana kadar alandaki gerçekliğe tesiri olmadı.

Yapay zeka da masadaki bahislerden fakat teknolojinin kendisinden çok hakkında kimin konuşacağı daha önde. Sıra dışı bir isim, 87 yaşındaki din adamı Papa Françesko yapay zeka hakkında görüşlerini dile getirecek. Papa daha önce de yapay zekanın yol açabileceği aksiliklere dair uzun bir açıklama yayınlamış, geç olmadan bağlayıcı kurallar konmasını istemişti.

Erdoğan’ın ajandasında ne var?

Puglia’da bir dizi ikili görüşme yapması beklenen Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gündeminde kuşkusuz Gazze olacak. Erdoğan, Meloni ile yaptığı son telefon görüşmesinde “İtalya’nın da İspanya, İrlanda ve Norveç benzeri tarihin doğru tarafında yer alarak” Filistin’i hükümran ve bağımsız bir devlet olarak tanıması davetinde bulunmuştu.

İtalyan gazetesi Il Sole 24 Ore ise Meloni’nin Erdoğan ile göç konusunu konuşmak istediğini yazdı.

DW Türkçe’ye demeç veren Washington Enstitüsü Türkiye Masası Yöneticisi Soner Çağaptay, ABD Başkanı Joe Biden ve Erdoğan arasında İtalya’da bir görüşme ihtimaline de işaret etti. Şimdi kamuya açıklanan takvimde yer almasa da böylesi bir görüşmenin mümkün olduğunu söyledi.

Kuzey Suriye’de Kürt denetimindeki bölgede planlanan seçimlerin ertelenmesi Washington-Ankara hattında mümkün bir krizi önlerken bağlara pozitif bir gündem hakim. Bilhassa F-16 savaş uçağı satışı konusunda kaydedilen ilerleme taraflara diyalog için somut bir taban sağlıyor. Savaş uçağı satışı geçmişte iki ülke arasında en çok önemli sorun başlıklarından biriydi. NATO üyesi Türkiye’nin Ukrayna işgaline karşın Rusya ile yakın münasebetlerini koruması ve İsveç’in NATO’ya kabulünü geciktirmesi de Batı başşehirleri ile Ankara’nın ortasını açmıştı.

Türkiye ve İtalya bağlantılarının epey iyi olduğunu da söyleyen Çağaptay, Roma’dan gelen davet için “Türkiye’nin çok önemli ülkeler arasına kabul edildiğini gösteriyor” yorumunu yaptı.

Öte yandan Türkiye daha önce G8 formatıyla düzenlenen 2004 ve 2009 yıllarındaki toplantılara da davet edilmişti.

Meloni masadaki en rahat isim

G7 toplantıları Meloni’nin dünya sahnesindeki pozisyonu için ayrıca önemli. AP seçimlerinde sağladığı muvaffakiyet ile İtalyan lider, masadaki diğer 6 mevkidaşına kıyasla siyasi gelecek açısından en rahat isim.

ABD’de Kasım’daki başkanlık seçimlerine dair anketler, Başkan Joe Biden’ın selefi Donald Trump’ın gerisinde kalabileceğini gösteriyor. İngiltere’de de 4 Temmuz’da erken seçimler için sandık kurulacak. Muhafazakâr Partili Rishi Sunak’ın yarışı kaybedeceği öngörülüyor.

Pazar günkü AP seçimlerinde Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un partisi tarihinin en berbat sonucunu aldı, iktidar ortakları da çok kötü performans sergiledi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise partisinin uğradığı hezimet üzerine 30 Haziran’da erken seçime gitme kararı aldı. Japonya Başbakan Fumio Kishida’nın görev onayı koltuğa oturduğundan beri en düşük düzeye gerilerken Kanada’da da Justin Trudeau’nun iktidarını 2025 sonrasına taşıyabilmesi beklenmiyor.