Fransız zelzele bilimci Le Pichon, canlı yayında Kahramanmaraş merkezli zelzeleleri değerlendirdi Açıklaması

Fransız zelzele bilimci ve jeofizikçi Xavier Le Pichon, Kahramanmaraş merkezli 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki zelzelelere ilişkin, “İkinci zelzele tamamen öngörülemez bir sarsıntıydı. Burada sarsıntı gerçekleşeceği söylenemezdi. Bu imkansız.” dedi.
Le Pichon, Habertürk’te Kürşad Oğuz’un sunduğu “Gelecek Fikirler Sarsıntı Özel” yayınında 11 ili sarsan zelzelelere yönelik tahlillerini ve Türkiye genelindeki sarsıntı varsayımlarını anlattı.
Türkiye’deki zelzele hareketliliği ve muhtemel sarsıntılarla ilgili 20 yıldan fazla bir müddettir çalışmalar yaptığını dile getiren Le Pichon, Türkiye’nin sarsıntı neslinde bir ülke olduğuna işaret etti.
Le Pichon, Türkiye’nin jeolojik olarak “oluşum aşamasında” olan bir ülke olduğunu, bunun da hazırlanılması gereken çok fazla zelzele demek olduğunu söyledi.
“Anadolu yaklaşık olarak 4 metre batıya kaydı”
Türkiye’nin kuzey ve doğusunda iki büyük fay çizgisinin olduğuna dikkati çeken Le Pichon, şu değerlendirmede bulundu:
“Anlamamız gereken çok kolay iki şey var. Doğu Anadolu fayı üzerindeki 7,7’lik ilk büyük sarsıntı kuzeydeki Anadolu levhası ve güneydeki Arap levhası arasında oldu. Anadolu yaklaşık olarak 4 metre batıya kaydı. Buradaki son jeodezik harekete baktığımızda yılda ortalama 6 milimetrelik bir kayma söz konusu. Bu ne demek? Bu fayın bahsettiğimiz 4 metrelik hareketi yapacak enerjiyi biriktirmesi için 500 yıl gerekmesi demek. 1513’te Pazarcık’ta bir zelzele olduğunu görüyoruz. Yani denebilir ki fay kırıldığında elastik olarak bu büyük hareket için gerekli enerji toplanmıştı ve 500 yıl sonrası olması gereken zelzele gerçekleşti. Beklenen de buydu. Yani bu sarsıntılarla birlikte bütün enerji boşaldı.”
“İkinci sarsıntı tamamen öngörülemez bir depremdi”
Fransız bilim adamı Le Pichon, birinci sarsıntının öngörüldüğünü ama ikinci sarsıntının çok farklı özelliklere sahip olduğuna işaret etti.
Elbistan yahut Ekinözü’ndeki ikinci zelzelenin farklı ve şaşırtan olduğunu, 7,6 büyüklüğündeki zelzelenin 10 metrelik bir harekete yol açtığını anlatan Le Pichon, “Bu çok önemli bir kayma. Bu hareket çok büyük olmayan bir uzunlukta gerçekleşti. İlk zelzele batıda başlayıp doğuya doğru yayılmıştı. İkinci zelzelede ise merkezde başlayan yayılma aynı anda iki tarafa doğru yayıldı. Bu fay çok yavaş enerji biriktirmiş ve demek ki birinci zelzelenin boşalttığı gerilim ikinci sarsıntısı tetiklemiş. İkinci sarsıntı tamamen öngörülemez bir sarsıntıydı. Burada zelzele gerçekleşeceği söylenemezdi. Bu imkansız.” diye konuştu.
“Küçük sarsıntılarla karşılaşsanız bile birkaç yüzyıl rahatsınız”
Le Pichon, her iki büyük zelzelenin akabinde kimi tespitleri olduğunu ifade ederek, “Gelecek için şunu söyleyebilirim, bu faylar üzerinde rahat olabilirsiniz. Elbette bu dalga batıya doğuya doğru yayılabilir. Küçük zelzelelerle karşılaşsanız bile birkaç yüzyıl rahatsınız. Ama tekrar de unutmamak gerekiyor, yeniden de unutuyoruz. Geçmiştekinin birebirini yapıp, aynı yere aynı binaları inşa ediyoruz.” tabirlerini kullandı.
” Marmara‘da 7,6 üzerinde tek bir zelzelenin olacağını düşünüyorum”
Le Pichon, İstanbul’da olabilecek beklenen sarsıntılara ilişkin de kestirimlerini paylaştı.
İstanbul’un da çok önemli bir fay çizgisine yakın olduğuna değinen Le Pichon, “İstanbul’un farklı bölgeleri zelzeleden farklı etkilenecek. Bu mevzuda çok sayıda Türk araştırmacı, aynı vakitte Çinlilerin de çalışmaları var. Çok Önemli olan yapı üretme yönetmeliklerinin bu tahminlere uygun olması ve kurallara, yönetmeliklere uyulması. İnsanların hürmet göstermediği, uymadığı düzenlemeler hiçbir işe yaramaz.” değerlendirmesinde bulundu. Le Pichon, şöyle devam etti:
” Marmara‘dan 7,6 üzerinde tek bir zelzelenin olacağını düşünüyorum. Tüm meslektaşlarımın bu türlü düşünmediğimi biliyorum. Onlar 2 yahut 3 zelzele olacağını düşünüyor. Tarih kimi haklı çıkaracak göreceğiz. Bölgedeki levhaların nasıl geliştiğine bakıyorum. Marmara’da fayın bütün hareketi, belli bir uzunlukta tek bir anda yapacağını görüyorum.”
İstanbul’da tsunami beklentisinin açık denizlerdeki benzeri olmayacağını kaydeden Le Pichon, “Marmara için çok büyük olmayacak, hasar yaratabilecek tsunamiler olacak.” dedi.
“Yapay olarak sarsıntı üretemezsiniz”
Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin akabinde gündeme gelen “yapay deprem” tartışmalarına da değinen Le Pichon, şöyle konuştu:
“Yapay olarak sarsıntı yaratamazsınız. Yapabileceğiniz tek şey, olacak bir zelzelenin daha çabuk gerçekleşmesi için bir şeyler üretmek. Faya su enjekte ederek ya da delerek bunu yapabilirsiniz. Fayın düzlemine su enjekte ederseniz faydaki direnci daha düşük hale getirirsiniz. Fakat kimse yürek edemedi. Yapay zelzele üretilmez. Bu türlü bir şey olmaz. Bu türlü bir zelzelesi öne almayı deneyip daha erken başlamasını sağlayabilirsiniz fakat yapay zelzele üretemezsiniz.”