George Soros’un Açık Toplum Vakfı: Gezi Parkı hareketlerine hiçbir şekilde dahil olmadık

Açık Toplum Vakıfları’nın 2001 yılında Türkiye’de faaliyetlerine başlamasının arkasında nasıl bir motivasyon vardı? Kuruluşun, Türkiye’de faaliyet gösterdiği 2001 ve 2018 yılları arasında temel amaçladığı neydi? Ne çeşit faaliyetlerde bulundu?

Açık Toplum, Türkiye’de 2001’de faaliyet göstermeye başladı. 2008’de, merkezi İstanbul’da olan bir ulusal vakıf (Açık Toplum Vakfı) kurdu. Geniş bir çeşitlilikteki yerel ortaklarla çalışan vakıf, Türkiye’nin Avrupa emellerinin sesli bir destekçisiydi. Türkiye’nin uzun müddettir devam eden ve şimdi durmuş olan Avrupa Birliği’ne giriş sürecini destekledi. Diğer öncelikleri ise eğitim standartlarını güçlendirmek, kadın haklarını korumak, ayrımcılıkla mücadele etmek ve Suriyeli mülteci krizi karşısında verilecek karşılığa yardımcı olmayı içeriyordu.

Vakıf, Türkiye’deki çalışmalarında tamamen şeffaf mıydı? Kimlere fon verildiği şeffaf mıydı? Fon verdiğiniz tüm kurum, proje, aktifliklerin isimlerini kamuoyuyla paylaştınız mı?

Tüm faaliyetlerimiz şeffaftı, Avrupa Birliği ıslahat sürecinin ruhu içindeydi ve Türk kanunlarıyla tam uyumluydu. 2018 yılında vakfımız, işlerimizi yanlış şekilde tanıtan temelsiz bir hükümet kampanyası sebebiyle kapanmaya zorlanmadan önce, o yıl içinde, sivil toplum örgütlerine yaklaşık 2 milyon dolar hibede bulunmuştu. Açık toplum, 2001 yılından itibaren Türkiye’deki projelere 35 milyon doların üstünde yatırım yaptı. İşimiz ve faaliyetlerimiz İçişleri Bakanlığı tarafından onaylanmıştı ve vakıf, Türk maddelerine uyumlu olarak Bakanlığa düzenli olarak rapor verdi.

Açık Toplum Vakıfları, yıl boyunca, açık toplum bedellerini geliştiren kurum ve bireylere hibe, eğitim bursu ve burs sunar. AyrıyetenTürk sivil toplumunu ve ülkenin Avrupa Birliği emellerini desteklemek için resmi kurumlar ve bakanlıklarla çalıştık. Türkiye’deki vakfımız verilen hibeleri internet sitesinde yayımladı lakin bu site 2018’de vakıf kapandığında kapatıldı.

Açık Toplum Vakıfları’na yönelik suçlamalar; temelsiz, gülünç ve siyasaldır, komplo teorilerine dayanmaktadır. Suçlamalar, Vakıf ve partnerlerinin, Türkiye’de demokratik ve açık bir toplumu savunan sivil toplum kümelerini, akademisyenleri ve başkalarını desteklemekle ilgili çok önemli sorumluluğunu sürdürmesini imkânsız hale getirmiştir.

Geçmişte çalıştığınız resmi kurum ve bakanlıklardan örnek verir misiniz?

Geçmişte; Başbakanlık, Avrupa Birliği Bakanlığı, Eğitim Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı ile çalıştık.

2000’lerin başında Açık Toplum ile AKP arasındaki ilişkiler nasıldı?

2000’lerin başlarında, Açık Toplum Vakıfları ve AKP arasındaki ilişkiler güzeldi.

Bu münasebet ne zaman ve neden bozulmaya başladı?

Biz, AKP’nin yaklaşımındaki değişimi açıklayabilecek farklı hiçbir şey yapmadık. Onların ne düşündüğü üzerine spekülasyon yapamayız.

Açık Toplum temsilcileri ile Türk yetkililer arasında yıllar içinde çeşitli görüşmeler yapıldığı biliniyor. Bu görüşmeler ne zaman sona erdi? George Soros’un bu görüşmelerdeki dahliyle ilgili neler biliniyor?

2001 ile vakfımızın kapandığı 2018 yılları arasında, zaman zaman aralarında George Soros’un da bulunduğu Açık Toplum Vakıfları temsilcileri, Türk hükümet yetkilileriyle; ekonomi siyaseti, eğitim ıslahatı, doğal kaynak yönetimi ve iklim değişimi benzeri çok çeşitli bahislerde, düzenli olarak görüştü. Ayrıyetenvakfın çalışmaları, Türk maddelerine uygun olarak İçişleri Bakanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından da düzenli olarak izlendi ve denetlendi.

George Soros, Türk yetkililerle hangi tarihe kadar görüştü?

George Soros ve Türk yetkililer arasında 2015 yılına kadar düzenli temas ve iletişim vardı. Açık Toplum Vakıfları’nın Türkiye’deki ulusal vakfı (Açık Toplum Vakfı) ve Türk hükümet yetkilileri arasındaki iletişim ise vakfın 2018’deki kapanışına kadar sürdü.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile George Soros arasındaki görüşmelerle ilgili ne biliyoruz?

Soros ve Erdoğan, yüklü olarak İsviçre’nin Davos kentindeki Dünya Ekonomi Forumu benzeri uluslararası toplantılarda olmak üzere çeşitli vakitlerde görüştü. Açık Toplum Vakıfları temsilcileri için, faaliyet içinde bulunduğumuz ülkelerdeki hükümet yetkilileriyle görüşmek yahut Soros’un, Vakıfların çalışmalarıyla ilgili mevzuları ulusal önderlerle görüşmesi için davet edilmesi alışılmadık bir şey değil.

Osman Kavala, George Soros’un 2015’te Türkiye’ye geldiğini ve Türk yetkililerle görüştüğünü bildiğini söyledi. Bu ziyarette Soros, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü mü?

Soros, 2015’te Erdoğan ile görüşmedi, Erdoğan’ın sözcüsü İbrahim Kalın ile görüştü. Görüşme, mülteciler, bilhassa de o devirde Türkiye’ye kaçan Suriyelilerle ilgili olarak Avrupa Birliği’nin Türkiye’ye dayanağıyla ilgiliydi.

Osman Kavala’nın karşı karşıya olduğu tüzel süreci nasıl değerlendiriyorsunuz?

Osman Kavala, hürmet duyulan bir iş insanı ve filantropisttir (hayırsever). Türkiye’de insan haklarına, sanata ve kültüre takviyesiyle bilinir. Ayrıyeten, 2001 ile 2018 yılları arasında Açık Toplum’un Türkiye’deki vakfının idaresinde çeşitli roller üstlendi. Bu bâtın değil ve Türk kanunlarıyla uyumlu bir durum. Türkiye’deki sivil toplum gruplarının gözünü korkutmanın aracı olarak Kavala’ya eziyet edildiğini görmekten ötürü üzgünüz.

Açık Toplum Vakıfları, Türk hükümetine, Osman Kavala’yı ve siyasi davalar sebebiyle haksız yere hapsedilmiş herkesi serbest bırakarak bu saçmalığı sona erdirme ve gücünü ülkenin barış ve istikrarını etkileyen birçok gerçek sıkıntıyı çözmeye odaklaması daveti yapıyor.

Osman Kavala, 2018’de vakıf kapatıldığında vakfın müracaat kurulunda yer alıyordu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2021’de Kavala için “Soros artığı” sözünü kullandı. Kavala ise bunun karşısında yaptığı açıklamada, “Açık Toplum Vakfı’nın yönetim kurulunda diğer yönetim kurulu üyeleri benzeri görev yaptığını, başkanlığını üstlenmediğini, Açık Toplum Vakfı’nı yahut George Soros’u temsil eder nitelikte bir yetkisi ve statüsü olmadığını” söyledi. Kavala’nın Türkiye’de Açık Toplum Vakfı’nı yahut George Soros’u temsil yetkisinin olmadığı bilgisini teyit eder misiniz?

Osman Kavala, Açık Toplum’un Türkiye’deki vakfında çeşitli misyonlarda bulundu. Yönetim Kurulunda, Türk toplumunun, Türkiye’nin ıslahat sürecine kendini adamış öteki öne çıkan ve saygın isimleri de bulunuyordu. Kurulda yer almak, Kavala’yı Açık Toplum Vakıfları’nın yahut George Soros’un temsilcisi yapmaz. Dünyadaki birçok heyet üyemizden hiçbiri kurumu yahut Soros’u temsil etme pozisyonunda değildir.

Hükümete yakın medya kuruluşlarında Açık Toplum Vakfı’nın parasının Gezi Parkı protestolarını finanse etmek için kullanıldığı iddia edildi. Bu iddia hakkında ne demek istersiniz?

Bu iddia yanlış. Göstericilere hiç para göndermedik.

Gezi Parkı eylemleri davasının iddianamesinde, “Gezi kalkışmasını George Soros’un ve aynı fikir maksadını hedefleyen odakların ülkedeki mevcut uzantıları tarafından organize edildiği” belirtiliyor. Kimi medya kuruluşlarından da bu ve gibi tezler gündeme geldi. Gezi Parkı hareketlerine dahil olduğunuz iddiası hakkında ne düşünüyorsunuz?

Bu iddia yanlış. Gezi Parkı aksiyonlarına hiçbir şekilde dahil olmadık.

Açık Toplum’un Türkiye şubesini yeniden açmak benzeri bir planınız var mı?

Açık Toplum Vakıfları, dünya çapında adalet, demokratik yönetişim ve insan hakları için çalışan sivil toplum örgütlerini gururla destekliyor. 2021’in başından bu yana Açık Toplum, insan hakları ve demokratik özgürlükler için tesirini güçlendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir dönüşüme girdi.

Bunun içinde 20’den fazla yarı özerk ulusal vakfın gözden geçirilmesi de var. Bölgesel bazlı yeni bir yapılanmaya doğru istikamet değiştirdiğimiz için global çapta ulusal vakıf ofislerine sahip olmaktan uzaklaşıyoruz. Türkiye’nin canlı sivil toplumu ve insan hakları kuruluşlarıyla yeniden çalışma fırsatını güzel karşılarız fakat şimdi Türkiye’de yeniden bir vakıf açma planımız yok.