İngiltere’de eski başbakan David Cameron’un Dışişleri Bakanlığı’na getirilmesi sonrası Ankara-Londra ilişkilerinde neler bekleniyor?

İngiltere’yi 2010-2016 arasında başbakan olarak yöneten David Cameron, sürpriz bir kararla Dışişleri Bakanlığı’na getirildi. Yeni İngiltere Dışişleri Bakanı, Türk kamuoyunca en çok Brexit referandumu öncesi söylediği “Bu süratte giderse Türkiye’nin AB üyeliği 3000 yılını bulur” açıklamasıyla anımsanıyor.

Türkiye ile başta ekonomik ve siyasi alanda alakalarını derinleştirmek isteyen Londra’nın bu eğilimini Cameron’un bakanlığı döneminde sürdürmesi bekleniyor. Cameron’un başbakanlığı sırasında Recep Tayyip Erdoğan ile kurduğu yakın münasebetin bu periyoda olumlu yansımaları olması da öngörülüyor.

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak’ın eski İçişleri Bakanı Suella Braverman’ı görevden almak için yaptığı atamalar, Dışişleri Bakanlığı’nda çok önemli bir görev değişimine yol açtı. Sunak, Eylül 2022’den bu yana İngiliz diplomasisini yöneten James Cleverly’i İçişleri Bakanlığı’na, yerine de eski başbakanlardan David Cameron’u atadı.

Ülkesinin Avrupa Birliği’nden ayrılmasıyla sonuçlanan süreçte başbakanlık yapan Cameron, 23 Haziran 2016’da yapılan referandumun akabinde görevinden istifa etmişti. Son 7 yıldır etkin siyasette görünmeyen Cameron’un bu makama getirilmesi sürpriz bir gelişme olarak değerlendirildi.

Ankara Cameron’u yakından tanıyor

David Cameron, Ankara’da yakından tanınan bir lider. 2010 yılında göreve başladıktan sonra ilk ziyaretlerinden birini Türkiye’ye yapan ve periyodun Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile temaslarda bulunan Cameron, vazifede kaldığı süre boyunca başta Erdoğan olmak üzere Türk yöneticileriyle hem karşılıklı ziyaretler hem de uluslararası toplantılarda birçok kere bir araya gelmişti.

Cameron, Başbakan olduktan yalnızca 2,5 ay sonra yaptığı ziyaret sırasında Erdoğan ile ikili ilişkiler, bölgesel istikrar, savunma, uluslararası güvenlik ve anti-terör hususları, yasadışı göç, enerji güvenliği, kültürlerarası diyalog, eğitim ve kültür alanlarında ortak thhütleri içeren “Stratejik Ortaklık” evrakını imzalamıştı.

Ancak Cameron’un Türkiye’nin AB üyeliğine ilişkin söylemi İngiltere’nin Brexit sürecinde değişim gösterdi. Mensubu olduğu Muhafazakar Parti’nin büyük çoğunluğu AB’den ayrılmak isterken kendisi İngiltere’nin AB’de kalması gerektiğini savunan Cameron, bu süreçte siyasi tartışmalarda gündeme gelen Türkiye’nin AB sürecine ilişkin açıklamalarıyla 2010’daki duruşundan farklılık gösterdi.

Brexit yanlısı bölümler, yakında AB’ye üye olacak bir Türkiye’den İngiltere’ye büyük bir göç akımı olacağı iddiasında bulunmuşlar ve bu nedenle birlikten ayrılmak gerektiğini referandumdan evvelki aylarda giderek kuvvetli şekilde işlemeye başlamışlardı.

Bu tezlere karşılık veren Cameron, “Ayrılma yanlısı kampanya yapanlar Türkiye ile ilgili çok aldatıcı bir tezde bulunuyorlar. Türkiye (AB’ye) katılmayacak,” sözlerini kullanmıştı. İngiliz Başbakan, daha da argümanlı konuşarak, “(AB’ye) 1987’de başvurdular. Bu ilerleme süratiyle, muhtemelen 3000 yılında katılabilirler,” demiş ve Ankara’nın tepkisini çekmişti.

Erdoğan, Haziran 2016’da yaptığı bir konuşmada Cameron’u isim vermeden eleştirirken “Avrupa Birliği ile olan münasebetlerimizi, altını çizerek söylüyorum, onurlu duruşumuzu ve milli çıkarlarımızı koruyarak, gittiği yere kadar götüreceğiz. O yerli ve milli duruşumuz asla zedelenmemeli. Türkiye sıradan bir millet, ülke değildir. O denli yok, ‘3 binlere kadar bekler.’ şudur, budur, vs. Bizim kimse tahammülümüzü test etmesin. Ve bu noktada hükümetimiz inanıyorum ki gerekli yanıtları gereken yerde, gerekenlere, tam hakkıyla verecektir, vermelidir” demişti.

Dönemin AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik de Brexit tartışmalarıyla ilgili bir açıklamasında, “İngiltere’de ana akım politikler de aşırı sağın telaffuzlarına prestij ettiler. Bilhassa Cameron aşırı sağın provakatif ve manipülatif Türkiye zıddı kampanyalarına direnemedi. Kendisi de Türkiye aksisi kampanya yaptı” sözlerini kullanmıştı.

IŞİD ile mücadele ve Gezi eylemleri

Cameron’un başbakanlığı sırasında Türkiye ile IŞİD ile mücadele başta olmak üzere Suriye’de yaşanan iç savaş konusu da yüklü olarak ele alınmıştı. İngiltere ile bilhassa 2013’ten itibaren yapılan temaslarda Avrupa’ya da sıçrayan IŞID terörüyle mücadele yolları değerlendirilmişti. Türkiye ve İngiltere, IŞİD ile mücadele için kurulan uluslararası koalisyonda bir arada yer alıyorlar.

Cameron’un görev müddetinde Türkiye’de Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) hükümetine karşı en kapsamlı sivil hareket olarak görülen Gezi protestoları da yaşanmıştı. Cameron’un hükümeti Türk hükümetine gereğince güçlü tenkitte bulunmaması nedeniyle insan hakları örgütlerince eleştirilmişti.

İlişkilerde ilerlemenin devamı bekleniyor

Cameron’un göreve geldiği bu dönem ise Türkiye-İngiltere bağlarının çabucak tüm alanlarda ilerlemenin gözlendiği bir sürece işaret ediyor. İngiltere, AB’den ayrıldıktan sonra Türkiye ile daha özel bir bağlantı geliştirmeye itina gösteriyor.

Cameron’un yeni vazifesinde Türkiye ile ele alacağı mevzuların başında İsrail-Hamas arasında sürmekte olan savaş, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal teşebbüsü ve Suriye konusu benzeri çok önemli bölgesel sorunlar olacak.

Ankara ile Londra arasında bütün bu bahislerde ağır bir trafiğin yaşandığı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yeni Bakan Caneron’un da bu eğilimi devam ettirmeleri öngörülüyor. Bu kapsamda, iki ülke bağlarındaki mevcut süreçte çok önemli değişiklikler beklenmiyor