İsrail-Lübnan sınır gerginliğindeki tırmanış korkutuyor

Mavi Hat İsrail denetimindeki köyün tam ortasından geçiyor.

İsrail köyün etrafına Lübnan topraklarına girmek suretiyle yeni bir güvenlik duvarı inşa etmiş. BM gücü Unifil bu durumu İsrail tarafından uluslararası hukuk yükümlülüklerinin “sürekli ihlali” olarak niteliyor.

Bu tam da Hizbullah’ın ilgi alanına giriyor ve bu bölgede sınır yakınına kurduğu çadır da bir diğer tansiyon noktası oluşturuyor.

Bu ayın başlarında Lübnan tarafından Hacar köyünü çeviren İsrail duvarına bir tanksavar füzesi atıldı ve İsrail de karşı ateş açtı.

Londra’daki Afrika ve Orta Doğu Araştırmaları Fakültesi SOAS’ın Orta Doğu kürsüsü başkanı Profesör Lina Hatip “Hizbullah ile İsrail arasındaki tansiyonun arka planında Lübnan’da yaşanan iktidar boşluğu var. Ülkede geçen yılın Ekim ayından bu yana devlet başkanı yok” diyor.

“Hizbullah kendisinin seçmediği hiçbir adayı kabul etmemekte pek kararlı. Hizbullah, gücünü ve aktifliğini gösterebildiği ölçüde Lübnan cumhurbaşkanını belirleme bahtının da arttığını hissediyor” diye sürdürüyor.

Profesör Hatip bu bakımdan Hizbullah açısından Mavi Hat etrafındaki hareketliliğin, Lübnan iç siyasetine yönelik bir faaliyet olarak görülebileceğini düşünüyor. Fakat bunun yeni bir şey de olmadığına dikkat çekiyor.

O halde bölgede diğer değişen ne var?

Sınırdaki tansiyon aslında bir yandan da genel bölgesel uyuşmazlıklar ve çatışmaların bir kesimi. İsrail Suriye’deki iran dayanaklı savaşçıların mevzilerini düzenli olarak bombalıyor. Bunu, Hizbullah’ın daha fazla silah stoklamasını engellemek için yaptığını söylüyor.

Diğer yandan İsrail, ABD’nin İran ile tekrar bir nükleer anlaşma yapma eforlarına çok sert bir şekilde karşı çıkıyor zira bunun sonucu olarak Tahran’a uygulanan birçok yaptırımın kaldırılması ihtimalinden büyük rahatsızlık duyuyor. Bunun Hizbullah’ı da güçlendireceğinden dert duyuyor.

Dolayısıyla hudutlarındaki İran takviyeli tehdidi ve buna karşı harekete geçmeye hazır olduğunu daima hatırlatmak İsrail açısından da bu hususta baskı yapmanın bir yolu olarak kullanılıyor.

Hizbullah’ın gözetleme kulesi: ‘El sallıyorlar’

Sınırda biraz daha batıya doğru İsrail ordusuna ait bir kuleye çıkıp Yarbay Richard Hecht ile konuştum.

Paslı tel örgülerin onlarca yıl önce buraya çekildiği belli. Ortadaki bir açıklıktan karşıda birkaç metre ötede asılı bir Hizbullah bayrağı görünüyor. Yakında da derme çatma bir gözetleme kulesi.

Yarbay Hecht “Bu bir Hizbullah gözetleme kulesi” diyor. “Bizi gözetliyorlar. Bazen gelip el sallıyorlar” diyor.

İsrail hududun kendi tarafına kilometrelerce yeni sınır manileri inşa ediyor. Sınır inşaatı için gereç taşıyan askeri kamyonlar birkaç dakikada bir toz duman içinde geçiyor. Daha sonra sınır uzunluğunu denetleyen Unifil helikopterinin sesini duyuyoruz.

Gerilim, hazırlıklar somut bir şekilde hissediliyor. Derhal ardımızda üç adet İsrail tankı var.

Yarbay Hecht ortada bir Hizbullah’ın sona temas ederek taciz hareketleri yaptığını bu türlü durumlarda öldürücü olmayan yollarla sonu savunduklarını söylüyor. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın şu an temkinli davrandığını kendilerinin de motamot mukabele ettiklerini fakat bu durumun değişmesi ve bir tırmanma ihtimalinin bulunduğunu ekliyor.

Ona, Mavi Hat üzerinde İsrail’in de ihlalleri olduğunu ve Lübnan hava alanını ihlali konusundaki BM Güvenlik Kurulu kararını da çiğnediğini hatırlatıyorum.

İki uyuşmazlık noktası olduğunu ve bu hususun siyasetçiler tarafından diplomasi yoluyla çözümlenmeye çalışıldığını söylüyor.

İsrail ve Filistinliler arasındaki dinamikler ve Kudüs faktörü

Fakat her iki tarafın da hesaplarını ve adımlarını etkileyebilecek öteki faktörler de var.

Salı günü Hizbullah lideri Pir Nasrallah İsrail’in, yargı ıslahatı planlarına gösterilen görülmemiş kitlesel tepki nedeniyle zayıf ve karmaşa içerisinde olduğunu söyledi.

Nasrallah “İsrail toplumu, ordusunun yenilmez olduğuna ve devletlerinin de denizden nehire (Akdeniz’den Ürdün Nehri’ne) kadar uzanacağına inanırdı. Bu inanç bugün yaşadıkları krize kadar giderek zayıfladı” dedi.

İsrail tarihinin en aşırı dinci ve sağcı hükümetindeki bir kısım aşırı milliyetçiler şimdi Kudüs’deki kutsal yerlerin egemenliği talebine odaklılar.

Bu ortada Gazze’deki Filistinli kimi gruplar ile Lübnan’dakiler arasında Kudüs’deki Mescid-i Aksa’nın savunulması amaçladığı etrafında bir birlik oluştuğu yönünde güçlü işaretler var.