Prof. Dr. Hasan Sözbilir’den İzmir’den geçen Tuzla Fayı hakkında kritik ikaz: Bu fayın yakın gelecekte kırılma mümkünlüğü var
Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Zelzele Araştırma ve Uygulama Merkezi (DAUM) Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, İzmir’de son devirde yaşanan zelzelelerin 2 bin yıldır kırılmadığı belirlenen Tuzla Fayı ile bağlı olduğunu ifade ederek, bu fayın yakın gelecekte kırılma mümkünlüğünün bulunduğunu söyledi.
Sözbilir, AFAD’ın 81 kent için 2021’de yayınladığı Kent Afet Risk Azaltma Planları çerçevesinde İzmir’in afetlerden en az ziyanla çıkmak için 227 eylemi gerçekleştirmesi gerektiğini, bu hareketlerin vaktinde tamamlanması halinde İzmir’in 2030’da tüm afetlere hazır olacağını ifade etti.
30 Ekim 2020’deki Seferihisar merkez üslü zelzelesinin akabinde bölgedeki faylarda gerilim birikiminin gerçekleşmeye başladığını bildiren Sözbilir, İzmir’de bilhassa 2000 yılı öncesi yapılan binaların riskli olduğunu, kentsel dönüşüm çalışmalarının ise yavaş ilerlediğini dile getirdi.
17 canlı fay tespit edildi
Sözbilir, Seferihisar ve Balçova’da yapı stoku envanterinin çıkartıldığını, Bayraklı, Konak, Bornova benzeri ilçelerde de yeni çıkartılmaya başlandığını, bina performans tahlili açısından ise daha gerilerde olunduğuna işaret etti.
İzmir kent sonlarında 17 canlı fay tespit edildiğini, bunlardan 5’inin tekrarlama aralığı, geçmiş devirlerde ürettiği zelzele sayısı ve en son ne zaman kırıldığına ilişkin bilgiler bulunduğunu anlatan Sözbilir, şöyle konuştu:
“Tuzla Fayının yaklaşık 2 bin yıldır kırılmadığı ortaya çıktı. Bu fayın sarsıntı tekrarlama aralığı da 2 bin yıl civarında. Bu fayın yakın gelecekte kırılma mümkünlüğü var. Birkaç gün önce bir sürü sarsıntı oldu Buca’da. Bu sarsıntıların hepsi bu fayla alakalı, bu fayın kuzeydoğu ucunda gerçekleşiyor. Fay bir şekilde sistemi zorlamaya başlamış durumda. Bu, yarın sarsıntı olacak manasına gelmiyor fakat gelecekte bu fayın kırılacağı şu anki bilimsel datalar ışığında biliniyor.”
Yenifoça, Gümüldür ve Kemalpaşa’da fay incelemesi
Mahalle bazında arama kurtarma örgütleri
“Deprem ne zaman olacak” kanısından çok “Deprem geldiğinde ne yapmam gerekiyor” niyetinin gelişmesi gerektiğini vurgulayan Sözbilir, şunları kaydetti:
“Hiçbir sarsıntı bizim yapı stokumuzu güçlendirmemizi beklemeyecek. Sarsıntı anında bina sallanırken koşturmamamız ve belli bir hayat alanı oluşturmamız gerekiyor. Mahalle, bina ve aile ölçeğinde ne yapmamız gerektiğine dair evvelden tatbikatlar yapmamız gerekiyor. Dışarıda olan insan enkazın altındaki beşere müdahale edemiyor zira ne yapması gerektiğini bilmiyor.
Kurtarma ekiplerinin derhal gelme şansı yok. Mahalle bazında arama kurtarma örgütlerinin kurulması lazım, halkın içinden. Genç dinamik insanların 8-10 kişilik kümelerle AFAD, AKUT benzeri kuruluşlarından eğitim almaları ve her mahallenin içinde arama kurtarma gereçlerinin hazır bulunduğu konteynerlerin kurulması lazım. Bina yıkmak, yeniden yapmak uzun süreçli işler, o yüzden zelzeleye hazırlıklı olmak gerek.”