RTÜK’ün 2023 karnesi: “Türkiye’de çok sesliliği istemeyen bir RTÜK var”

RTÜK üyesi İlhan Taşcı, üst heyetin 2023 karnesini açıkladı. Buna göre RTÜK; 1 Ocak’tan 31 Aralık’a kadar Tele 1, Halk TV, Flash Haber, FOX TV, KRT ve SCZ TV’ye 67 milyon 850 bin TL fiyatında 59 ceza kesti. Buna rağmen Beyaz TV ve TGRT Haber’e ise 2 milyon 147 bin meblağında toplam 4 ceza verdi. Taşcı, karneyi; “Kendini iktidara yakın konumlandıran kanallarla iktidarı eleştiren kanallar arasındaki çarpıklık, neredeyse 15 kat bir fark ortaya çıkıyor. İktidarı eleştiren kanallara 68 milyon TL’lik bir ceza kesilirken iktidarı övenlere hepi topu 2; baktığımızda aralarında tam 35 katlık bir fark var. Türkiye’de çok sesliliği istemeyen bir RTÜK var, RTÜK’ün istediği şu; tek sesli olsun yalnızca bütün kanallar reisi övsün, iktidara methiyeler düzsün” dedi.

RTÜK’ün CHP kontenjanından seçilen üyesi Taşcı, Üst Kurul’un 2023 karnesini açıkladı. Buna göre, RTÜK 1 Ocak-31 Aralık arasında Tele 1’e 20, Halk TV’ye 17 Flash Haber’e 8, FOX TV’ye 8, KRT’ye 5 SCZ TV’ye de 1 olmak üzere toplamda 59 program, yayın durdurma, idari para cezası verdi. Üst Heyet, eleştirel yayın yapan altı kanala 2023’te toplamda 67 milyon 850 bin TL ceza kesti.

Öte yandan RTÜK, iktidara yakın yayınlar yaptığı bilinen Beyaz TV’ye 3, TGRT Haber’e 1 program, yayın durdurma, idari para cezası verirken ATV, A Haber, Ülke TV, Kanal 7, TV-NET ve TV 24’e ise hiç ceza kesmedi. RTÜK’ün Beyaz TV ve TGRT Haber’e toplamda 4 kere verdiği cezalar ise 2 milyon 147 bin meblağında oldu.

Taşcı, şöyle konuştu:

“Türkiye açısında çok zorlu bir yıl geçirdik, felaketler yaşadık. Ama diğer taraftan da Türkiye yayıncılığı RTÜK sayesinde büyük bir felaketi yaşadı. Bu son olsun diyeceğim ama bunu güçlü bir şekilde söyleyemem. Zira RTÜK’ün bu yılki verdiği cezalara baktığımız zaman kendisini iktidara yakın konumlandıran kanallara 1 yıl içerisinde toplamda yalnızca 4 ceza kesildi. Diğer taraftan yeri geldiğinde iktidarı eleştiren, sorgulayan televizyon kanalları açısından baktığımızda 1 yıl içerisinde tam 59 ceza kesilmiş. Oransal olarak baktığınızda kendini iktidara yakın konumlandıran kanallarla iktidarı eleştiren kanallar arasındaki çarpıklık, neredeyse 15 kat bir fark ortaya çıkıyor. İktidarı eleştiren kanallara 68 milyon TL’lik bir ceza kesilirken iktidarı övenlere hepi topu 2; baktığımızda aralarında tam 35 katlık bir fark var. Beyaz TV ve TGRT Haber kanallarına kesilen cezalar aslında basın özgürlüğüne, fikir ifade özgürlüğüne müdahale değil tam bilakis toplumun büyük bir kesitinin rahatsız olduğu spor programlarındaki argo içerikler nedeniyle birazcık da verilmek zorunda kalan cezalar.

“RTÜK’e gelen şikayet rekorlarını en çok kıran ATV’deki Müge Anlı ve Esra Erol’un programları oldu”

Daha haber temasıyla yayın yapan kanallara baktığımızda 59 ceza kesilmiş ve bunların neredeyse tamamı basın, ifade özgürlüğüne dönük müdahaleler içeriyor. Hatta halkın haber alma özgürlüğüne dönük müdahale niteliğindeki cezalar. RTÜK açısından bu bir utanç tablosudur zira sizin 59 ile 4 cezayı karşılaştırdığınızda bunu ne hukukla ne vicdanla ne adaletle açıklayabilmeniz mümkün değil. RTÜK’ün bu hukuksuz tabloda tek bir maksadı var; Türkiye’de çok sesliliği istemeyen bir RTÜK var, RTÜK’ün istediği şu; tek sesli olsun yalnızca bütün kanallar reisi övsün, iktidara methiyeler düzsün. Geçmiş yıllarda olduğu benzeri bu yıllar da RTÜK’e gelen şikayet rekorlarını en çok kıran ATV’deki Müge Anlı ve Esra Erol’un programları oldu, buna karşın sıfır görüyoruz. Bırakın bir rapor hazırlanıp Üst Kurul’da değerlendirmesini yazılmış tek satır bir rapor dahi yok. Meğer özelde biz çok net bir şeyi biliyoruz; iktidarın mensuplarının da bu içeriklerden çok önemli manada rahatsız olduğunu net olarak biliyoruz. RTÜK’ün genelde cezalandırmalarda sığındığı madde toplumun milli ve manevi kıymetlerine karşıtlık. Halbuki bu programlarda tepeden tırnağa milli ve manevi değer karşıtlıklardan geçilmiyor. Buna karşın hiçbir şekilde işlem yapılmıyor.

“RTÜK’ün kesinlikle yasasının çok acil değiştirilmesi gerekiyor”

RTÜK’e ulaşan o diziyle (Kızıl Goncalar) ilgili şikayet sayısı yaklaşık 31 bin, yüzde 90’ı matbu. Şikayet müracaatlarının içeriğine baktığınızda tek kalemden çıktığı, organize bir planlı, stratejik bir teşebbüsün sonucu olduğunu görüyoruz. RTÜK’ün artık anayasal teminat altındaki basın özgürlüğü, halkın haber alma özgürlüğü önündeki en büyük mahzur olarak artık Türkiye’nin önüne çıkan kurum RTÜK’tür. Bu tarafıyla RTÜK’ün kesinlikle yasasının çok acil değiştirilmesi gerekiyor. Maddedeki kimi kavramlar çok subjektif. RTÜK’ün siyasallaştığı, iktidarın, sarayın uzaktan kumandasına dönüştüğünü atık sağır sultan bile duydu. Bunun önüne geçilebilmesi için atılacak diğer adım da RTÜK üye seçim yapısının değiştirilmesi gerekiyor. Siyasi parti kontenjanlarından üye seçilmeye devam ettiği sürece ve iktidar çoğunluğu elinde tuttuğu surece bizim RTÜK’ten siyasetten bağımsız hareket edebilecek bir kabiliyetini beklememiz çok ütopik olur. Kesinlikle üye yapısının değişmesi gerekir, bu tahminen meslek örgütlerinin kendi içinden seçeceği adaylar arasında Meclis seçebilir.

“Önümüzdeki süreçte Türkiye yayıncılığını daha ağır yaptırımlar ve cezalar bekliyor”

RTÜK şimdi bütün özgürlükleri, kendi kanunu, anayasayı, hukuku hiçe sayan bir anlayışa sahip şu anda. Mlesef 2023’teki utanç tablosu dediğim bu kara tabloya baktığınızda 2024 için de çok optimist değilim. 2024 Mart’ına kadar daha özgün yayıncılık yapmaya çalışan televizyonlar açısından daha ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacaklarını söylememiz çok da uçuk olmaz. İktidarın medyanın yüzde 95’ini denetim ettiği bir oramda o yüzde 5’lik hissede farklı seslerin duyulmasını istemeyen bir RTÜK var. Yılın son toplantısında sumen altında bekletilen yaklaşık 20 dosya bir anda Üst Heyet toplantısına getirildi. Halbuki bunların pek çoğu geçmiş haftalarda ve aylarda rahatlıkla heyet gündeminde görüşülebilecek belgelerdi. Bu bile RTÜK’ün yerel seçimlere doğru bir aydınlatma fişeğini fırlattığını bize gösteriyor. Önümüzdeki süreçte Türkiye yayıncılığını daha ağır yaptırımlar ve cezalar bekliyor diyebiliriz.

“Yüzde 95’ini yönetseler de yüzde 5’in toplum nezdindeki özgül yükü daha fazla”

Burada FOX dışındaki kanallara baktığımızda, bunlar kendi içlerinde ekonomik olarak zor şartlarda yayıncılık yapmaya çalışan televizyon kanalları. Bir de bunların üzerine her hafta abone benzeri düzenli olarak bir ceza kesilmesi ekonomik olarak onların çökertilme amacının bir kesimi olarak karşımıza çıkıyor, pek çok yayıncının zorlandığını da biliyoruz. Bu yayıncıların esasen reklam gelirleri iktidar tarafından bir şekilde kısılıyor. 68 milyonluk ceza çok yüksek bir ceza neredeyse iktidara yakın kanalların bir günlük reklam gelirine karşılık gelirken, bugün ATV’nin A Haber’in reklam gelirleri yüzlerce milyonla ölçülebilecek orandayken hiçbir şey yapmıyorsunuz. İktidar medyanın yüzde 95’ini yönetirken küçücük bir grup olan yüzde 5 ile niçin bu kadar çok uğraşıyor? Zira RTÜK yönetimi de iktidar da şunu biliyor; yüzde 95’ini yönetseler de yüzde 5’in toplum nezdindeki özgül tartısı daha fazla. Bu iktidarı rahatsız ediyor, iktidarı rahatsız eden her durum RTÜK’ünde bu durumdan görev çıkarması benzeri bir sonucu ortaya çıkartıyor.”