Schengen vizesi nasıl karaborsaya düştü?

Yazan’ın uzun vakittir beklediği aile buluşması için geçen yıl İtalya’ya gitmesi gerekiyordu.

Ancak Londra’da okuyan 20 yaşındaki Suriyeli, bir Avrupa ülkesine gitmek için gerekli olan Schengen vizesi randevusu almayı başaramadı.

“İki ay boyunca denedim” diyor BBC’ye, randevu alınan web sitesine gece yarısı bile girdiğini ekleyerek. “Sabaha karşı 04.00’te, 05.00’te denedim ama randevu sti bulamadım.”

Sonunda pes etti ve ailesiyle imajlı konuşmakla yetinmek zorunda kaldı.

Randevu günü ve sti bulmak konusunda sorun yaşayan binlerce beşerden biri Yazan.

BBC, dünyanın dört bir yanından Schengen vizesi almak konusunda sorun yaşayan bireylerle konuştu.

Para karşılığında süratli rezervasyon

Facebook ve Telegram kümelerinde, Quora benzeri internet forumlarında randevu bulmak için tavsiye veren insanlar var ve bunu para karşılığında yapıyorlar.

Randevu bulabilmek için karaborsaya başvurmak ve süratli bir şekilde rezervasyon yapabilmek için yazılım geliştirmek, Schengen Bölgesi’ndeki 29 ülke için vize alma uğraşıyla sıkça gündeme geliyor.

Getty Images TLSContact, Türkiye dahil pek çok ülkede Avrupa ülkeleri ismine vize müracaat sürecini yürüten ve biyometrik bilgi sağlayan aracı kurumlardan biri.

Covidle bozulan denge

Covid pandemisinin akabinde, uluslararası seyahatlere olan talep tekrar arttı.

Avrupa Birliği (AB) 2023’te 10 milyon Schengen vizesi temin etti. Bu sayı 2022’de 7,3 milyondu.

Birleşmiş Milletler (BM) Turizm ofisine göre 2024’ün ilk üç ayında 285 milyon turist uluslararası seyahat gerçekleştirdi. Geçtiğimiz yılın aynı periyoduna göre yüzde 20 daha fazla.

Schengen vizesi müracaatları, Avrupa hükümetleri ismine kimi aracı kurumlar tarafından düzenleniyor. Müracaat sahiplerinden doküman ve biyometrik bilgileri bu kurumlar topluyor.

TLSContact ve VFS Küresel isimli iki aracı ajansla bağlantıya geçtiğimizde internet sitelerindeki randevu aralıklarının, temsil ettikleri ülkelerin konsoloslukları tarafından belirlenip denetim edildiğini söyledi.

AB Kurulu sözcüsü Christian Wigand BBC’ye, Covid seyahat kısıtlamalarının kimi ülkeleri işçi sayısını azaltmaya ve aracı şirketlerle olan kontratları iptal etmeye zorladığını, bunun da onları artan taleple başa çıkma konusunda daha az donanımlı hale getirdiğini söyledi.

AB Kurulu’nun, randevu bekleme müddetlerini azaltmak için, müracaatları sürece koyacak daha fazla işçi almak maksadıyla yakın vakitte yapılan 10 euro’luk vize fiyatı artışı da dahil olmak üzere tedbirler aldığını da belirtti.

Getty Images Romanya ve Bulgaristan 31 Mart 2024’te Schengen bölgesine katıldı.

‘Vize alışverişi’

Seyahat eden şahısların vize başvurusunu Schengen bölgesinde gidecekleri ülkeye, birden fazla Schengen ülkesini ziyaret edeceklerse seyahatleri boyunca en uzun süre kalacakları ülkeye yapmaları gerekiyor.

Bazı ülkelerin konsolosluklarına başkalarına göre daha fazla müracaat olması nedeniyle, pek çok kişi, kimilerinin “vize alışverişi” olarak tanımladığı bir usulü kullanarak vize almak için yüksek maliyetli aralıklar kat ediyor.

Hindistan Seyahat Acenteleri Federasyonu Başkan Yardımcısı Anil Kalsi, “İnsanlar süratle vize randevusu alabildiği herhangi bir ülkeyi seçmek zorunda kalıyor” diyor.

Bazı şahıslar, AB kurallarına uymak için, esas gitmek istedikleri yerin yanı sıra daha fazla vize randevusu bulunan öteki bir ülkeyi de ziyaret ederek daha fazla para harcıyor.

Bu formül çoklukla randevu eksikliğine bir cevap olsa da, AB Komitesi’nden Christian Wigand bunun bekleme sürelerinin artmasına neden olan bir faktör olduğunu söylüyor.

Geçen yıl randevu kahrı sorulduğunda, Londra’daki Fransa Büyükelçiliği BBC’ye kapasitedeki büyük artışın vize alışverişini teşvik edeceğini söylemişti.

Ancak çoğu kişi için bu çok pahalı ve zaman alıcı ve karaborsa için bir imkan yaratıyor.

Karaborsa ‘botları’

Londra’da yaşayan Mısırlı Nirvana, arkadaşının İtalya’daki düğününe gitmek için kara borsada vize randevusuna 100 pound (yaklaşık 130 dolar) ödediğini söylüyor.

Arkadaşının tavsiyesiyle kullandığı platformun “bot” kullanarak, para karşılığında diğerleri ismine randevu alabildiğini söylüyor.

“Dostları ve akrabalarının çoğu düğünü, vaktinde vize randevusu alamadığı için kaçırdı” diyor.

Robot sözünün kısaltması olan “bot”, insan fliyetini çok daha yüksek sürat ve frekansta taklit eden bir bilgisayar programı. Karaborsa acenteleri bunları, randevular açılır açılmaz toplu rezervasyon yapmak için kullanıyor.

Üç ay boyunca bir konser için Hollanda’ya gitmek üzere Londra’da randevu ayarlamaya çalışan Lübnanlı Sirene, VFS Küresel sitesinde randevu oluştuğunda kendisine bildirim gönderecek bir botu indirmek için 30 £ ödedi.

26 yaşındaki kadın, bunun ferdî datalarını bir karaborsa acentesiyle paylaşmaktan daha inançlı bir seçenek olacağını umuyordu.

Aynı hizmeti sunan bir Telegram kanalı, müşterilere bir ila üç gün içinde randevu alacaklarını vt ediyor.

Ancak binlerce kişinin bu bildirimleri almak için para ödediğini bilen Sirene’ye bot da yardım edemedi. Bildirimin akabinde her baktığında randevu çoktan gitmişti.

“Bu acı verici bir süreçti ve sonunda pes ettim” diyor. Biletini bir yıldan uzun bir süre önce almış olmasına karşın artık konseri kaçırmayı kabullendi.

Konsolosluklar ve vize acenteleri “randevu sahtekarlığıyla” mücadele etmek için teknolojiyi kullanıyor.

TLSContact BBC’ye, karaborsa yatırımcılarının işlerini zorlaştırmak için tek kullanımlık şifreler benzeri şeyler kullandığını söyledi. Ayrıyeten öngörülebilirliği önlemek için yeni randevuların “rastgele paylaşılmasını” da otomatik hale getirir.

Benzer tedbirler, BBC’ye randevu alan robotların “son derece ciddiye” aldığını söyleyen VFS Küresel tarafından da alınıyor.

Getty Images Schengen ismi, Fransa, Almanya, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda’nın 1985 yılında Schengen Muahedesi’ni imzaladığı Lüksemburg’un güneydoğusundaki kasabadan geliyor.

‘Özel rezervasyon pencereleri’

Ahmet (gerçek ismi değil) karaborsada fliyet göstermediğini lakin karaborsanın nasıl işlediğini bildiğini söyleyen bir seyahat acentesi sahibi.

Bazı karaborsacıların ve müşterileri için randevu arayan seyahat acentelerinin, vize aracı kurumlarının çalışanlarıyla yakın ilişkiler kurarak süratli randevu aldığını iddia ediyor. Bu çalışanların randevuların açıklanacağı kesin stleri ve tarihleri ​​açıkladığını söylüyor.

“İki taraf arasındaki muahedeye bağlı olarak, seyahat acenteleri ya da karaborsa satıcıları beklenen randevu açıklanma mühletinden kısa bir süre önce özel bir pencereden yararlanabilir” diyor.

Vize randevusuyla ilgili karaborsa hakkında bilgi sahibi olan farklı kaynaklardan benzer savlar duyduktan sonra BBC, yorum almak üzere hükümetler ismine hareket eden vize aracı kurumlarıyla temasa geçti.

TLSContact, savların yanlış olduğunu ve “muhtemelen kendilerine güvenilirlik yaratmaya çalışan karaborsacılardan kaynaklandığını” söyledi:

“Randevu masalarımıza, kurumumuzdaki çok sınırlı sayıdaki üst seviye çalışanımız erişebilmektedir. Hareketleri, IT sistemlerimiz ve temsil ettiğimiz resmi vize üniteleri tarafından dikkatle takip ediliyor.”

VFS Küresel Orta Doğu ve Kuzey Afrika Başkanı Ariprasad Viswanathan, BBC’ye şirketin “bu çeşit bir suistimal hakkında hiçbir bilgisi olmadığını fakat mevzuyu araştıracağını” söyledi.

VFS, “özel rezervasyon pencerelerinin” olmadığını ve “randevu aralıklarının herkese aynı anda açıldığını” söylüyor.

AB Kurulunun vize operasyonlarını izlemede bir rolü olsa da Wigand, aracı kurumların mukaveleden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesini ve AB kurallarına ve vize kanunu kararlarına uymasını sağlamanın AB üye devletlerinin sorumluluğunda olduğunu söylüyor.

• Türkiye ve AB, vize sorunu için hangi tahlil yollarını ele alıyor?
• Altın vize: Neden kimi ülkeler uygulamadan vazgeçiyor?