Suriye’de ailelerin evde öldürüldüğüne tanık olan Aleviler arasında dehşet ve korku hakim

Suriye’de, devrik eski lider Beşar Esad’ın kaleleri olarak görülen kıyı vilayetlerinde şiddet olayları devam ederken Pazar günü bir açıklama yapan geçiş dönemi lideri Ahmed Eş-Şera birlik davetinde bulundu.

Yüzlerce kişinin, Lazkiye ve Tartus’taki meskenlerini terk ettiği bildirildi.

Bölgede yaşayanlar yağmaların ve çocuklar da dahil olmak üzere toplu cinayetlerin yaşandığını anlattı.

Kıyı kenti Banyas’ta çoğunlukla Alevilerin yaşadığı El Kusur mahallesi sakinleri, sokakların cesetlerle dolu olduğunu söylüyor. Şahitler, farklı yaşlardaki erkeklerin de vurularak öldürüldüğünü anlattı.

İnsanlar Cuma günü pencerelerinden dışarı bakmaya bile korkuyorlardı. İnternette kesintiler yaşanıyordu. Fakat internete bağlanabildiklerinde Facebook üzerinden komşularının vefatlarını öğrendiler.

Ayman Fares isimli bir adam, BBC’ye yakın vakitte mahpusa girmiş olmasının kendisini kurtardığını söyledi.

Ağustos 2023’te Facebook hesabında Beşar Esad’ı yolsuz yönetimi nedeniyle eleştiren bir video paylaşmıştı. Kısa süre sonra tutuklandı. HTŞ liderliğindeki güçlerin Aralık ayında Esad’ı devirmesinden sonra tutukluları serbest bırakmasıyla salıverildi.

El Kusur sokaklarına baskın düzenleyen savaşçıların onu tanıdığını, bu yüzden mevtten kurtulduğunu anlatıyor ama yağmadan kurtulamamış.

Arabasının çalındığını ve diğer meskenlere baskınlar düzenlendiğini söylüyor.

Getty Images Suriye güvenlik güçleri ve Esad yanlıları arasında çatışmalar yaşandı.

‘Aileler evde öldürüldü’

Fares, telefon görüşmemizde, “Yabancıydılar, kimliklerini ya da lisanlarını tanıyamadım ama Özbek ya da Çeçen’e benziyorlardı” dedi.

“Yanlarında birtakım Suriyeliler de vardı ama resmi güvenlikten değillerdi. Cinayeti gerçekleştirenler arasında kimi siviller de vardı” diye ekledi.

Fares, ailelerin kendi evde öldürüldüğünü, bayanların ve çocukların kan içinde olduğunu söyledi.

Anlattığına göre kimi aileler saklanmak için çatılarına koştular ama kurtulamadılar.

İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Lazkiye, Cableh ve Banyas kıyı kentlerinde 740’tan fazla sivilin öldürüldüğünü bildirdi.

Güvenlik güçlerinin 300 üyesinin ve Esad destekçilerinin çatışmalarda öldüğü bildirildi.

BBC can kaybı sayısını bağımsız olarak doğrulayamadı.

Fares, Suriye ordusu ve güvenlik güçlerinin Banyas kentine varmasıyla istikrarın sağlandığını söyledi. Diğer grupları kentten dışarı ittiklerini ve ailelerin inançlı bölgelere ulaşması için koridorlar sağladıklarını belirtti.

‘Sünniler, Alevileri katliamdan korumak için süratli davrandılar’

Reuters Şam’da toplanan Suriyeliler kıyı kentlerindeki şiddete karşı sloganlar attı

“Binamıza geldiler. Mahallede çatışmaları ve çığlıkları duyuyorduk, çok korktuk . İnternete bağlanabildiğimizde, Facebook’tan vefatları öğrendik. Ama apartmanımıza geldiklerinde, sonumuzun geldiğini düşündük” dedi ve ekledi:

“Para istiyorlardı. Komşumuzun kapısını çalıp otomobilini, parasını, konutundaki tüm altın ve değerli eşyalarını aldılar. Ama öldürülmedi.”

Ali ve ailesi, Sünni komşularına sığındı. “Yıllarca Aleviler, Sünniler ve Hristiyanlar olarak birlikte yaşadık. Böylesini hiç yaşamadık” dedi.

“Sünniler, Alevileri katliamdan korumak için süratli davrandılar ve şu anda resmi güçler nizamı sağlamak için şehirde.”

Ali, ailelerin, katliamı gerçekleştiren kümelerin üyeleri Banyas’tan çıkarılıncaya kadar sığınacakları, çoğunluğu Sünni olan bir mahalledeki bir okula götürüldüğünü söyledi.

Getty Images Suriye ordusu bölgede güvenliği sağlamak için destek kuvvetleri görevlendirdi.

‘Alevi toplumunun çoğu Esad yanlılarına karşı’

Silah bırakmayı reddeden Esad yanlılarının, Lazkiye ve Cebele kıyı kentleri civarında güvenlik güçlerine pusu kurmasının ve onlarca kişiyi öldürmesinin akabinde şiddet olayları Perşembe günü başgösterdi.

Esad’ın ordusunda eski tuğgeneral Giyas Kolla, idareye karşı yeni bir isyan başlattı ve “Suriye’nin Kurtuluşu için Askeri Konsey”i kurduğunu söyledi.

Silah bırakmayı reddeden Esad’a bağlı eski güvenlik vazifelilerinin dağlarda bir direniş grubu oluşturduğuna dair de haberler var.

Fares, Alevi toplumunun birçoklarının Esad yanlılarına karşı olduğunu ve yaşanan şiddetten Kısımla ve diğer Esad yanlılarını sorumlu tuttuğunu söyledi.

“Kan dökülmesinden çıkar sağlıyorlar. Şu Anda gereksinimimiz olan şey, resmi güvenliğin galip gelmesi ve katliamları yapan katillerin yargılanması, böylelikle ülke güvenliği yeniden sağlayabilir” dedi.

Ancak diğerleri, geçiş dönemi başkanı Ahmed Eş-Şera’yı da suçluyor. Binlerce memur ve işçinin işsiz kalmasına rağmen için net bir strateji olmadan Suriye’nin güvenlik, ordu ve polis teşkilatlarını dağıttığını söylüyor.

Bu şahıslardan, bilhassa polis teşkilatından olan kimilerinin, Esad devrindeki katliamlarla hiçbir ilgisi yoktu. Yeni yönetim ayrıyeten binlerce kamu çalışanını da işten çıkardı.

Suriye nüfusunun yüzde 90’ının yoksulluk hududunun altında yaşıyor olması ve binlercesinin işsiz kalması, isyana elverişli taban hazırlıyor.

Suriye’de yaşananlar konusunda görüş ayrılıkları var. Daha geniş kitleler, sivillerin öldürülmesini kınıyor.

Suriye’nin birtakım bölgelerinde ‘cihat davetleri da yapıldı

Reuters Eş-Şera.

Şam’da, kıyı kentlerinde yaşanan şiddete karşı şovlar düzenlendi.

Ancak son iki günde Suriye’nin farklı bölgelerinde “cihat” davetleri da yapıldı. Banyaslılar silahlı gruplara katılan kimi sivillerin de olduğunu söyledi.

Suriye’nin çoğunluğunu Sünniler oluşturuyor. Son 13 yıldır Esad rejiminin vahşetiyle karşı karşıya kaldılar. Bu, bilhassa Alevi azınlığa karşı mezhepsel nefreti de körükledi.

İnsan hakları kümelerine göre, Esad döneminde Alevi güvenlik vazifelilerinin, çoğunluğu Sünni olan binlerce Suriyelinin öldürülmesi ve işkence görmesinde yer aldığına dair deliller var.

Öldürülen ordu ve güvenlik güçleri mensupları çoğunlukla Sünni toplumdan ve şu anda kimi Sünniler misilleme istiyor. Lakin Suriye yönetimi itidal davetinde bulundu.

Eş-Şera artık, herkes için güvenliği sağlamakla yükümlü.

Kendisinin iktidara gelmesine yardımcı olan kimi birlikler yetkisi dahilinde olsa da kimi gruplar açıkça onun denetimi dışında. Bu gruplar arasında radikal İslamcı olarak tanımlanan yabancı savaşçılar da var.

Suriye’yi inançlı ve demokratik bir geleceğe taşımak için birçok kişi, Eş-Şera’nın yabancı savaşçıların varlığını sonlandırmasi ve geçmişleri ya da dinleri ne olursa olsun tüm Suriyelilerin haklarını koruyan bir anayasa sunması gerektiğini savunuyor.

Böyle bir anayasa için yasal çerçeve üzerinde çalışsalar da, şiddet yanlısı grupları denetim etmek ve yabancı savaşçıları göndermek büyük bir zorluk teşkil edecek.