Taksilerde “akıllı zirve lambası” tartışması

İBB UKOME toplantısında kabul edilen, taksilere yönelik ‘akıllı zirve lambası’ uygulaması tartışma yarattı. Tüketici Müracaat Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, “Zaten var olan bir uygulamayı, yeniden getiriyorlar. Anlaşılan, kurallara riayet edilmiyor. Kötü niyetli şoförler bu sistemi suistimal edebilir” dedi. İBB Ulaşım Daire Başkanı Utku Cihan ise, “Mevzuatta akıllı zirve lambası, öncesinde yalnızca sarı renkli taban üzerinde ‘Taksi’ yazan bir zirve lambasıydı. Bunun dışındaki kullanımlar yasaktı. Taksicinin bu sisteme dışarıdan herhangi bir müdahale şansı yok” diye konuştu. Taksiciler Esnaf Odası Başkanı Eyüp Aksu ise, “Bu mevzuyu suistimal eden taksiciler olursa İBB ve polis hassas kontroller yapabilir” dedi.

İBB’nin 26 Ocak’taki UKOME toplantısında ‘Taksi Nakliyeciliğinde Kullanılan Zirve Lambası Düzenlenmesi Teklifi’ oy çokluğuyla kabul edilmiş, taksilere akıllı zirve lambalarına geçiş için 3 ay süre tanınmıştı. Taksimetreyle de entegre olarak çalışacak sistemle, taksimetre açıldığında zirve lambasında ‘Dolu’, yolcu bulunmadığında ‘Boş’, uygulama rezervasyonları durumunda ise ‘RZV’ yazacak. Yeni sistemin uygulanmaya başlanması öncesinde sistemin nasıl uygulanacağı ve yeni uygulamanın benzerinin daha önce de uygulandığı iddiası tartışılmaya başlandı.

BU UYGULAMA EVVELDEN BERİ VAR ESASEN KULLANILIYORDU

Taksilerdeki zirve lambasının yeni bir uygulama olmadığını iddia eden Tüketici Müracaat Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu, “UKOME bir karar aldı, taksiler artık doluysa ışıklı zirve lambası dolu olduğunu yazacak, şoför değiştirmeye gidiyor ya da taşınabilir uygulama üzerinden yolcu almaya gidiyorsa ‘Rezerve’ yazacak lakin, bu uygulama evvelden beri var, zati kullanılıyordu. Olan bir uygulamayı, tekrar getiriyorlar. Anlaşılan, kurallara riayet edilmediği anlaşıldı. Dolu-boş şeklinde uygulama yapmayan taksilere yaptırımların tesirli olması lazım. Tüketiciler haklarına sahip çıkarak, boş taksi kendilerini almadığında şayet ışıklı zirve tabelasında da boş olduğu gözüküyorsa kesinlikle ilgililere şikayetini yapmalı” tabirini kullandı..

SÜRÜCÜ KÖTÜ NİYETLİYSE YAPILABİLECEK BİR ŞEY YOK YAPTIRIMLAR TESİRLİ OLMALISürücü kötü niyetliyse tedbirlerin hiçbir faydası olmadığını belirten Ağaoğlu, “Örneğin, hiçbir ilişkisi olmadığı halde sürücü değiştirme vaktinde değilken bile rezerve yazabilir. Şoför, turisti, kendi almak isteyeceği yolcuyu gördüğünde ise bu şekilde yanına yaklaşabilir. Bu noktada yaptırımların da biraz daha tesirli olmasında fayda var. Tahlil için ne yapılabilir, örnek veriyorum, bu durumu suistimal eden, müşteri seçen şoför cezalandırılır. Hatta iki üç sefer tekrar edildiğinde plaka ruhsatı iptal edilebilir. Zira plaka sahiplerine verilen bu hak ebediyen kullanılabiliyor, dededen toruna geçebiliyor ve hiçbir plaka sahibi bu hakkın iptal edilmesini istemez. Buna göre de şoförlerini eğitirler, şoförler de müşterilerine sıkıntı yaratacak haksızlıklar yapmazlar. Şoförler yerli müşteri gördüklerinde doluyum diyorlar, turist gördüklerinde alıyorlar. Yerliye, değişime gidiyorum, uygulamadan yolcu aldım benzeri mazeretler öne sürebilir, ‘rezerve’ olduklarını ifade edebilirler. Yani, şoför kötü niyetliyse yapılabilecek bir şey yok, yaptırımların tesirli olması, caydırıcı olması gerekir. Evvelden de vardı, taksi doluysa zirvedeki taksi ışığı sönecek, boş ise müşteri arıyorsa yanacaktı. Tüketici, ışığı yanık halde durmayan taksiyi İBB ya da ilgili belediyelere şikayet iletmelidir. Bu hizmet kamusal bir hizmettir, bu hizmeti sunmaktan kaçınılamaz” dedi.

ÖNCESİNDE YALNIZCA SARI RENKLİ ÜZERİNDE TAKSİ İFADESİ YAZAN BİR ZİRVE LAMBASI VARDIİBB Ulaşım Dairesi Başkanı Utku Cihan ise, “Mevzuat çok açık. Akıllı zirve lambası öncesinde yalnızca sarı renkli üzerinde, ‘Taksi’ yazan bir zirve lambasıydı. Bunun dışındaki kullanımlar yasaktı. Sahada taksilerle ilgili yaşadığımız sıkıntılardan biri de bu zirve lambalarının değiştirilerek, özelleştirilerek kullanılmasaydı. Biz de görüyorduk, birtakım taksicilerimiz bunları tercih ediyorlardı, aslında bu da bize cüret verdi. Bundan Ötürü izin almadan, mevzuata aykırı olarak yeni uygulamaya benzeyen zirve lambaları kullananlar evet vardı. Biz ise geçenlerde aldığımız UKOME kararı ile İstanbul’daki tüm taksilerin akıllı zirve lambası kullanmasını mecburî hale getirdik, üç ay içerisinde hepsi kullanıyor olacaklar. Bu yeniliği tabiatıyla getirenler vardı, ama bizim sistemimize yani ‘akıllı zirve lambası’na geçiş zarurî hale geldi” sözlerini kullandı.

TAKSİCİNİN BU SİSTEME DIŞARIDAN HERHANGİ BİR MÜDAHALE ŞANSI BULUNMAYACAKTepe lambalarının mevcut kontrol sistemleriyle entegrasyonu bulunacağını belirten Cihan, “İstanbul’da bizim bir İtaksi sistemimiz var. Bu sistem tüm taksilerde bulunan bir kontrol düzeneği ve sonrasında biz mecliste alınan kararla İstanbul’da 2 taşınabilir taksi-yolculuk uygulamasına lisans vermiş durumdayız. Uygulamaların İtaksi sistemiyle entegrasyonu var. Biz herhangi bir davet ve seyahatin ayrıntılarını bu sistemle görebiliyoruz. Şoförün cep telefonuna uygulamadan davet geldiğinde ve rezervasyon talebi oluştuğunda bu görünüyor. Kontrol sistemimizin zirve lambasıyla entegrasyonu bulunduğundan bu durumda taksici uygulamadan işlem yapıldığında zirve lambası otomatik olarak rezerve halini alacak. Taksicinin bu sisteme dışarıdan herhangi bir müdahale şansı bulunmayacak. Dolu, boş yahut rezerve tabirlerine herhangi bir müdahale söylediği söz edilen olmayacak. Yalnızca tek bir butonumuz var, bu buton taksicinin acil durumda ‘SOS’ vermek için basabileceği buton. Bunun dışında taksicilerin zirve lambasındaki dolu, boş, rezerve yazılarını değiştirebileceği bir buton araç içerisinde bulunmayacak. Tamamen cep telefonuna, cep telefonu uygulamalarına, İtaksi sistemine ve taksimetreye entegre bir sistem olacak. Dışarıdan buna müdahale şansı yok” diye konuştu.

“ŞOFÖR DEĞİŞİM DURUMU İÇİN EKSTRA BİR İKAZ İŞARETİ YAPMAYA İHTİYAÇ YOK”Yeni uygulamayla ilgili bilgi veren Cihan, “Şoför değişimi konusunda ise, şöyle bir bahis var, bu sürücü değişimi durumu İstanbul’daki taksicilerin yolcu almama mazeretlerinden en önde olanlarından bir tanesi. Bundan Ötürü diğer sürücüyle mevcut sürücü aralarında anlaşacaklar, o alanda sürücü değişikliği yapacaklar. Buna göre de kendi aralarında bir sistem oluşturacaklar. Sürücü değişimi durumu için ekstra bir çalışma yapmaya, ekstra bir ikaz işareti yapmaya ihtiyaç yok”  şeklinde konuştu.

“ESKİDEN BU UYGULAMA YOKTU ZİRVE LAMBALARI SABİTTİ”

Yaşanan şikayetler nedeniyle yeni uygulamaya geçildiğine vurgu yapan Taksiciler Esnaf Odası Başkanı Eyüp Aksu, “Şimdi kimi yolcularımız, taksiler bizi almıyor benzeri durumlar yaşıyorlardı. Şikayetler oluyordu. Şu Anda 3 ay içerisinde tüm taksilerde, zirve lambalarındaki led ekranda dolu, boş, rezerve, acil durum benzeri sözler yazacak. Şayet taksici, taksimetreyi açarsa otomatik olarak lambada ‘Dolu’ yazacak, taksimetre kapalı, yolcu yok ise ‘Boş’ yazacak. Arkadaş uygulama davetine ya da durak telefon davetine gidiyorsa ya da araç sürücü değişimi yahut muhtaçlığını karşılamaya gidiyorsa ‘Rezerve’ yazacak. Evvelden bu uygulama yoktu. Bir evvelki uygulamada zirve lambaları sabitti. Yalnızca taksi yazıyordu, şu anda led ışıklı ihtarlı olacak. Araç içerisindeki zirve lambası elektronik ortamla değişecek. Manuel müdahale edilmeyecek. Arkadaş çağrıyı kabul ediyorsa, ‘Rezerve’ yazacak. Bu mevzuyu suistimal eden taksiciler olursa İBB ve polis mevzuda hassas kontroller yapabilir” dedi.