TEPAV’dan “cafe latte ekonomisi” analizi: Dar gelirli kafelerden uzaklaşıyor, üniversite mezunları düşük ücretli işlerde çalışıyor

Türkiye’de yeme-içme işletmelerinin sayısı artarken sektörde çalışan üniversite mezunlarının oranı da yükseldi. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’na (TEPAV) göre yükseköğretim mezunlarının yüzde 68,8’i eğitim düzeylerinin altında kalan işlerde çalışırken, en düşük gelir grubunun lokanta ve otel harcamalarındaki payı geriliyor.

TEPAV’ın “Cafe latte ekonomisi: Bir fincanda iki Türkiye” başlıklı çalışmasında, gelir gruplarının yeme-içme harcamalarındaki değişim ile sektördeki istihdam verileri ele alındı.

Nefes’in aktardığına göre, yüksek fiyatlar özellikle düşük gelir grubunun kafe ve restoran harcamalarını sınırlarken, üst gelir grubunun toplam tüketimi içindeki yeme-içme harcamalarının payı daha yüksek seviyede kaldı.

En zengin ile en yoksul arasındaki fark açıldı

2016-2025 döneminde lokanta ve otel harcamalarının toplam tüketim içindeki payı en yoksul yüzde 20’lik kesimde 1,4 puan, ikinci yüzde 20’lik grupta ise 0,1 puan geriledi. En zengin yüzde 20’lik kesimde ise aynı dönemde 0,8 puanlık artış yaşandı. En yüksek ve en düşük gelir grubu arasındaki fark 2025 itibarıyla 5,2 puana çıktı. Araştırmada, en düşük gelir grubunun fiyat artışları karşısında yeme-içme harcamalarını daha fazla kısmak zorunda kaldığı değerlendirmesine yer verildi.

Her 8 çalışandan biri üniversite mezunu

Türkiye’de kayıtlı yeme-içme işletmesi sayısı ise büyümeyi sürdürdü. 2010’da 62 bin olan işletme sayısı 2025’te 159 bine yükseldi. Her 10 bin kişiye düşen kayıtlı yeme-içme işletmesi sayısı da aynı dönemde 8,5’ten 18,5’e çıktı. Sektörde çalışan üniversite mezunlarının oranı 2014’te yüzde 6,2 iken 2025’te yüzde 12,9’a yükseldi. Böylece 2014’te yaklaşık her 16 çalışandan biri üniversite mezunuyken, bugün bu oran yaklaşık her 8 çalışandan bire ulaştı.

TEPAV’a göre bu artış, üniversite mezunlarının daha nitelikli işlerde çalıştığı anlamına gelmiyor. Sektördeki yükseköğretim mezunlarının yüzde 68,8’i büro, hizmet, satış ve nitelik gerektirmeyen meslek gruplarında istihdam ediliyor ve eğitim düzeylerinin altında işlerde çalışıyor.

TEPAV, bu tabloyu “cafe latte” benzetmesiyle anlatırken, çalışmada espresso yüksek ücretli ve yoğun işleri, süt ise düşük ücretli ve düşük katma değerli geniş istihdam alanlarını temsil ediyor.

( ALINTI www.nefes.com.tr/kahveyi-zengin-icti-latteyi-kopurtmek-yoksu… )