Türkiye’nin BRICS Zirvesi’nden beklentileri neler, üyelik gündemde mi?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bugün Rusya’nın Kazan kentinde BRICS Tepesi’ne katılacak.

Türkiye’nin zirvede Batı ile Doğu arasında kurmaya çalıştığı “denge politikasını” vurgulaması ve BRICS ile bağlantılarını geliştirme niyetini somutlaştırması bekleniyor.

Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında yapılacak görüşmede ise ekonomi, ticaret ve enerji başta olmak üzere ikili münasebetlerin gündeme gelmesi öngörülüyor.

BRICS zirvesi dün başladı.

Kararlar ortak deklarasyonla kamuoyuna duyurulacak.

Zirve, Putin’in Perşembe günü düzenleyeceği basın toplantısıyla son bulacak.

Zirveye kimler katılıyor?

Zirveye üye ülkeler Rusya, Çin, Brezilya, Hindistan, Güney Afrika, İran, Etiyopya, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Mısır katılıyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Kazan’da uzunluk gösterecek liderler arasında.

Rus yetkililere göre zirvede 36 ülkenin ve altı uluslararası örgütün temsilcileri olacak.

Bunlar arasında Türkiye benzeri adaylıkla ilgilenen ülkeler de bulunuyor.

Zirvenin Rusya’nın Ukrayna’yı işgal teşebbüsünün başladığı Şubat 2022’den bu yana Rusya topraklarında düzenlenen en yüksek seviyeli uluslararası toplantı olduğu vurgulanıyor.

Putin’in böylelikle Batı’nın izolasyonuna karşılık verdiği değerlendirmeleri yapılıyor.

Zirvenin ana gündem unsurları arasında BRICS ülkelerinin kendi aralarında bir ödeme sistemi geliştirmesi var.

Bu adımla, SWIFT ismi verilen uluslararası finansal ağa alternatif geliştirilmesi hedefleniyor.

Rusya, Ukrayna savaşını başlatmasının akabinde SWIFT sisteminden çıkartılmıştı. Bu, ödemelerin zorlaşmasına neden olarak ülkenin ticari bağlantılarında sıkıntı yaratmıştı.

Türkiye üye olacak mı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 22 Ekim’de yaptığı bir konuşmada “Türkiye olarak BRICS ile işbirliğimizi samimi bir şekilde geliştirmek istiyoruz. İnşallah Kazan tepesinin buna vesile olacağına inanıyorum” sözlerini kullandı.

Erdoğan’ın kalabalık bir heyetle katılacağı zirve, Türkiye açısından birkaç açıdan kıymet taşıyor.

Türkiye, BRICS üyeliğine ilgi duyduğunu açıklamış ve resmi kaynaklar tarafından duyurulmasa da gruba katılma yönünde başvuru yapmıştı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Çin ve Rusya ziyaretlerinde Ankara’nın bu niyetini somut şekilde dile getirmişti.

Ancak BRICS’in dönem başkanlığını yürüten Rusya, Kazan zirvesinde genişlemeye ilişkin bir adım olmayacağını söyledi.

Moskova, örgütün 1 Ocak’ta kabul ettiği yeni üyeleri sindirmesi için zaman gerektiğini kaydetti.

Zirvede yeni üyelik yerine paydaşlık statüsü ismi altında bir sistem önerilmesi bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da zirvede, BRICS ile işbirliği konusunda Türkiye’nin kararlılığını yinelemesi, ekonomik bağlarını çeşitlendirmek için Doğu’nun yükselen güçleriyle yakın diyalog içinde olmak istediğini ifade etmesi bekleniyor.

Türkiye, BRICS ile işbirliğinin Avrupa Birliği (AB) ile yürüttüğü gümrük birliği muahedesine alternatif değil tamamlayıcı olduğunu vurguluyor.

Ankara, birçok farklı uluslararası örgüte katılım göstererek kendi ekonomik çıkarlarının peşinden gittiğini kaydediyor.

Ankara’nın Çin gündemi

Türkiye’nin, BRICS yerini Çin ile ikili ekonomik ilişkiler açısından da kullanma niyetinde olduğu yapılan değerlendirmeler arasında.

Dışişleri Bakanı Fidan’ın yanı sıra Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar da yakın vakitte Çin’e ziyaretlerde bulunmuştu.

Bayraktar’ın ziyaretinde bilhassa enerji alanında işbirliği gündeme gelmişti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Çin’e resmi bir ziyaret gerçekleştirmek istediği ve aynı şekilde Şi Cinping’in de Türkiye’ye davet edilmesinin gündemde olduğu belirtiliyor.

Erdoğan’ın zirve sırasında çeşitli önderlerle ikili görüşmelerde bulunması bekleniyor.

Şi Cinping’in bu liderler arasında olup olmadığı şimdi net değil.

Putin ile yüz yüze görüşme

Kazan tepesinin Türkiye açısından diğer çok önemli başlığı Erdoğan ile Putin arasında yapılacak ikili görüşme.

İki lider Temmuz 24’ten beri ilk defa yüz yüze görüşecek.

Putin’in dış siyaset danışmanlarından Yuri Uşakov, 21 Ekim’de gazetecilere yaptığı açıklamada, iki önderin Kazan’da enerji işbirliği konusunu ele alacaklarını aktardı.

Uşakov, bu kapsamda Putin’in geçen yıllarda önerdiği Türkiye’de doğalgaz enerji merkezi kurulması projesinin görüşüleceğini vurguladı.

Kremlin’den yapılan açıklamada da görüşmelerde ticari münasebetlerin ele alınacağı, 2023 yılında 55,4 milyar dolara çıkan hacmin daha da arttırılmasına odaklanılacağı kaydedildi.

Erdoğan-Putin görüşmesinde ikili ilişkiler kadar bölgesel mevzular da çok önemli yer tutacak.

Ankara, bir yandan Rusya-Ukrayna savaşının kalıcı bir mutabakatla sona erdirilmesi davetinde bulunurken, bir yandan da Karadeniz’de seyri sefer güvenliği için yeniden devreye girmeye çalışıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) ile 2022-2023 arasında işletilen Karadeniz Tahıl Girişimi’ni canlandırmak isteyen Türkiye, bu mevzuda hem taraflarla hem de BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile temas içinde.

Kazan zirvesinde Guterres’in de katılacak olması bu hususun ele alınması için bir imkan olarak görülüyor.

Zirvede, Orta Doğu’da yaşanan ve giderek artan tansiyonun de ele alınması ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu bahiste Türkiye’nin konumunu muhataplarına aktarması bekleniyor.