Ukraynalı ajanlar Rusya’da nasıl fliyet gösteriyor, Rus generalin öldürülmesinin sonuçları neler olacak?

Abdujalil Abdurasulov

Rus Ordusu’nun Nükleer, Biyolojik ve Kimyasal Savunma Güçleri (NBC) Komutanı Korgeneral İgor Kirillov‘un Moskova’daki patlamada öldürülmesi, Ukraynalı casusların Rus topraklarındaki fliyetlerinin ne kadar kapsamlı olabileceği sorusunu bir defa daha gündeme getirdi.

Rus generalin vefatıyla sonuçlanan “operasyon” epey dikkat cazip bir biçimde hazırlanmış. Ukraynalı kaynakların BBC’ye anlattığına göre patlayıcılar elektrikli scooter’a saklanmış ve uzaktan kumandayla patlatılmış.

Korgeneral İgor Kirillov, Rusya’nın Ukrayna’daki kapsamlı işgalinin başlamasından bu yana cephe gerisinde öldürülen en yüksek rütbeli askeri yetkili.

Kirillov suikasti Rus askeri ve siyasi etraflarda şok tesiri yarattı. Ukrayna İstihbarat Servisi SBU’dan kaynaklar, olayın arkasında kendilerinin olduğunu duyurdu.

Ukrayna topraklarındaki Rus güçlerini hedef alan birçok operasyon düzenlendiğini biliyoruz. Fakat Ukrayna istihbaratının, Rus generali Moskova’daki konutunun önünde hedef alabilmesi, Rusya’nın güvenlik kapasitesi ve Ukrayna’nın yapabilecekleri hakkında tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Saldırı için bir scooter’ın seçilmesi zekice görünüyor. Bu araçlar tüm Moskova sokaklarında terk edilmiş duruyor ve hiç dikkat çekmiyor.

Ancak bombanın Korgeneral Kirillov konutundan çıktığı sırada patlatılmış olması, Ukraynalı istihbaratçıların olay yerini -kamerayla yahut çıplak gözle- görebildiğini gösteriyor.

Bu, SBU’nın Rusya’nın büyük kentlerinde gerçekleştirdiği ilk suikast değil. Siyasetçilere yahut askerlere yönelik evvelki ataklar, Ukraynalı casusların nasıl çalıştığıyla ilgili de fikir veriyor.

Geçen yıl Nisan ayında Devlet Başkanı Vladimir Putin yanlısı askeri blog yazarı Vladlen Tatarski, takipçileriyle St. Petersburg’daki bir kafede bir araya geldi.

‘Street Food Bar No 1’ isimli kafedeki aktiflikte kendisini sanat öğrencisi olarak tanıtan Darya Trepova isimli bir kadın, bir asker başı heykelini kendisine ikram etti. Dakikalar sonra, Tatarski’nin tekrar kutusuna koyduğu bu heykel patladı ve Tatarski hayatını kaybetti. Çok sayıda kişi de yaralandı.

Trepova, çıkarıldığı mahkemede, heykelin içerisinde patlayıcı olduğunu bilmediğini savundu. Ukrayna’daki savaşa karşı olduğunu kabul etmekle birlikte, kendisine heykelin içerisinde bir mikrofonun olduğunun söylendiğini iddia etti.

Darya Trepova’ya 27 yıl hapis cezası verildi.

Trepova’nın bu saldırıyı evvelce bilip bilmemesinden bağımsız olarak, Ukrayna istihbaratının Ukrayna’ya sempati besleyen Rusları ikna ettiği ve kullandığı biliniyor.

Eylemler, sabotaj organize etmekten, bomba düzeneği kurmaya kadar değişebiliyor.

Ukrayna istihbaratı, en bilinen suikast yolu olan “tetikçi göndermekten” de geri durmuyor.

Bir yıl önce Rus yanlısı Ukraynalı milletvekili Ilya Kiva, Moskova dışındaki bir köyde vurularak öldürüldü. Tetikçi, Kiva’yı parkta yürürken yakaladı ve iki atışla öldürdü.

Ukrayna resmi bir açıklama yapmadı ama SBU kaynakları olayın arkasında kendilerinin olduğunu duyurdu.

Beş gün önce, önde gelen Rus füze uzmanı Mikhail Şatski, Moskova dışındaki bir ormanda vurularak öldürüldü. Bu olay da Ukrayna istihbaratının işi olarak kabul edildi lakin resmi bir açıklama yapılmadı.

Mikhail Şatski, Rusya’nın Kh-59 ve Kh-69 seyir füzelerinin modernizasyonundan sorumluydu. Bu füzelerin Ukrayna’da çok önemli bir tahribat ve can kaybına neden olduğu biliniyor.

Şatski’nin öldürülmesinden birkaç gün sonra Kirillov suikasti, Ukraynalı casusların Rusya’daki fliyetlerinin kapsamı hakkında fikir veriyor.

Saldırılarda sırf siyasetçiler ve Rus ordusuyla bağlantılı isimler hedef alınmıyor.

2022’nin Ağustos ayında Darya Dugina bir bombalı araç akınında öldürüldü. Bunun, Darya Dugina’nın babası olan, Moskova’nın Ukrayna saldırısının ideologlarından Aleksander Dugin’e bir mesaj olduğu düşünüldü.

Rusya’nın soruşturmasında iki Ukrayna vatandaşının bu atağa karıştığı belli oldu.

Öte yandan, kimi uzmanlar Korgeneral Kirillov’un Ukrayna tarafından öldürülmemiş olabileceğini de ileri sürüyor.

Kiev’den Yuriy Karin, bunun Rus ordusu içerisindeki güç çabasının bir sonucu olabileceğini, yahut Kremlin’in savaş hatalarının çok önemli bir şahidini ortadan kaldırmak istemiş olabileceğini söylüyor.

Ancak şayet saldırı, tahmin edildiği benzeri Ukrayna’nın hareketiyse, buradaki bildirinin ne olduğu açık: “Rus generaller Moskova içinde bile kendilerini güvende hissetmemeliler.”

‘General suikasti Moskova’daki olağan hayatı sarsıyor’

BBC Rusya Editörü Steve Rosenberg’in tahlili:

Moskova’da gerçeklikle görüntü arasında daima bir savaş var.

Savaşın üçüncü yılında, buradaki ömür epeyce olağan seyrediyormuş benzeri görünüyor: Metro hattında kalabalık yolcular, barlarda ve kulüplerde genç Moskovalılar…

Sonra birden bire, Rusya’da bugün hiçbir şeyin olağan olmadığını hatırlatan “bir şey” oluveriyor.

Bu şey, bazen Moskova’nın hava savunmasına yaklaşan bir drone, bazen de daha dramatik biçimde bir Rus generalin meskeninin önünde bombalı taarruzla öldürülmesi oluyor.

Korgeneral Igor Kirillov ve asistanı Ilya Polikarpov elektrikli scooter’a gizlenen bombayla öldürüldüğünde, Ukrayna’daki savaşın gerçekliği Rusya’da bir kere daha hissedilmiş oldu.

En azından olay yerine giden Ruslar için…

Patlamanın olduğu binanın çabucak yanında oturan Liza, “Haberlerde izlediğimizde uzakta olan bir şeymiş benzeri hissediliyor. Ama yan binaya kadar geldiğinde tamamen farklı ve müthiş hale geliyor” diyor.

“Kaygım çok arttı, her sesten korkuyorum. Bir drone mu geliyor diye düşünüp duruyorum” diye ekliyor.

Ukrayna savaşının uzakta olan bir mesele olarak algılanması, buralarda çok duyduğum bir ifade. Moskova’da nüfusun çok önemli bir kısmı, bu savaşı televizyon yahut telefon ekranlarından deneyimliyor.

Çok sayıda can kaybı ve yaralı olmasına karşın bu durum şaşırtan.

Ancak Moskova’da bir Rus generalin öldürülmesi, bazıları için alarm zillerinin çalması demek. Savaşın çok gerçek ve çok yakın olduğunun da ispatı.

Peki Rus yetkililer için de bu bir ihtar olacak mı?

Muhtemelen hayır. Kremlin’in Ukrayna’da bir U dönüşü yapacağına ilişkin pek işaret yok. Moskova bu savaşı daha da ağırlaştırmak istiyor.

Kirillov’un öldürülmesine ilişkin yansılardan de bu anlaşılıyor. Rusya devlet televizyonunda bir sunucu, bu hücumla “Zelenskiy’nin kendi mevt fermanını imzaladığını” bile söyleyebiliyor.

Eski Rus Devlet Başkanı Dimitry Medvedev de “Saldırganların Kiev’deki şeflerini yok etmek için elimizden geleni yapmalıyız” dedi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin saldırıyla ilgili şimdi bir açıklama yapmadı. Fakat şimdiye kadarkilerde “Rusya’nın çoğu zaman cevap vereceğini” söylemişti.

Perşembe günü Putin klasik yıl sonu basın konferansını gerçekleştirecek. Burada Kirillov’un öldürülmesiyle ilgili konuşup konuşmayacağı merak ediliyor.

Bir diğer merak konusu ise Suriye’yle ilgili sessizliğini bozup bozmayacağı.