Venezuela’nın dijital askerleri: ‘Twitter’da propaganda yapmak için devletten para alıyorum’

Reha Kansara and Rachelle KrygierBBC Trending ve BBC İzleme Servisi Rafael*, 59 yaşında bir internet meczubu. Bütün sosyal medya platformlarında faal, kripto parayla ilgileniyor ve kendisini “influencer” olarak tanımlıyor. Ama online olarak …

Dünya

Yayınlama: 27.05.2023

A⁺

A^-

Reha Kansara and Rachelle Krygier
BBC Trending ve BBC İzleme Servisi

Rafael*, 59 yaşında bir internet meczubu. Bütün sosyal medya platformlarında faal, kripto parayla ilgileniyor ve kendisini “influencer” olarak tanımlıyor.

Fakat online olarak yaptığı tek şey bunlar değil.

Rafael aynı vakitte Twitter’da propaganda paylaşımı yapmak üzere devletten para alan bir grup Venezuelalıdan biri.

Günde en az 30 dakikasını hükümet yanlısı içerik paylaşmak için harcıyor. “Amaç hükümetin Twitter’a yüklediği bilgiyi çoğaltmak” diyor.

Venezuela İletişim Bakanlığı her gün, “günün etiketini” tweet atıyor. Bu etiket yalnızca devlet makamların ve destekçilerin hesaplarından kullanılmıyor. Aynı vakitte Rafael benzeri propaganda için para alan “dijital askerler” tarafından da paylaşılıyor. “Engellenmekten kaçınmak için ortada boşluk bırakmak gerekiyor. Sabah 100 tane, öğlenden sonra 100 daha atıyorum”

“Buradaki fikir, kolektif bir anlatıyı sürdürmek: Düşmana (Batı) karşı savaş hala devam ediyor” diye açıklıyor Venezuela Merkez Üniversitesi’nden Prof. Felix Seijas.

Bu anlatı, sosyal medyadan önceye dayanıyor. Mevcut cumhurbaşkanı Nicolas Maduro’nun akıl hocası ve selefi Hugo Chavez döneminde tanınan hale gelen solcu Chavismo ideolojisinin tipik bir örneği.

2018’de Rafael, kendisine hiçbir mana ifade etmeyen etiketle atılmış bir tweet buldu. “Tweeti yazan şahsa bunun ne hakkında olduğunu sordum ve o bana ödüllerden bahsetti” diyor.

BBC Trending, Facebook ile Telegram’da faaliyet gösteren, 700 ile 3 bin arası üyeli ve üyelerinin birbirlerini tweet atmaya teşvik ettiği birkaç özel grup olduğunu gördü.

Tüm paralı propagandacılar buna benzeyen gruplara katılmıyor lakin Rafael bunlardan birinde faal bir rol oynuyor.

Sık sık hükümeti destekleyen içerikler paylaşmasına karşın keyfi tutuklamalar, kamulaştırmalar, yetersiz maaşlar ve Venezuela Başkanı Nicolás Maduro’nun “karizma eksikliği” sebebiyle hükümeti desteklemiyor.

Yalnızca para için tweet attığını söylüyor, fakat bunların çok düşük olduğundan şikayet ediyor.

Rafael, özel bir şirkette güvenlik vazifelisi olarak ayda 80 dolar bedelinde bir ücret alıyor. Tweet atarak kazandığı aylık ek 10 dolarla, az ölçüde un, yağ, pirinç ve telefonu için kontör satın alabiliyor.

Çoğalttığı bilgiler zararsız görünüyor lakin Venezuelalı dezenformasyon uzmanları ve siyasi analistler bunu, ifade özgürlüğünü bastırmaya yönelik daha geniş bir stratejinin kesimi olarak görüyorlar.

Venezuela’da “dezenformasyonu azaltmak” için kurulan Cazadores de Fake News’in kurucusu Adrian Gonzalez, hükümetin online kamuoyu algısını etkilemek ismine “kontrol edemedikleri bilgileri etkisiz hale getirmek için” propaganda kullandığını söylüyor.

Bunu yapabilmesinin bir yolu, bilhassa Twitter’da kendisini eleştirenlerin sesini bastırmak.

Latin Amerika’da online dezenformasyonla mücadele eden bir sivil toplum kuruluşu olan ProBox’tan Marivi Vazquez, Rafael benzeri “dijital askerlerin” kullanılmasının gayesinin, “trend” algoritmasını hükümet yanlısı iletilerle kirleterek bozmak olduğunu söylüyor.

“Bu çok tehlikeli zira neyin trend olduğunu ve etiketlerin birçoklarının kelamda hükümeti desteklediğini gördüğünüzde, ülkede gerçekte neler olup bittiğini bilmek zor.”

Bu etiketler çoklukla çevrim içi propagandayı yaymak için daha geniş kampanyaların bir kesimi.

Bu yılın başlarında Venezuela hükümetinin yapay zekayla oluşturulmuş görüntüleri online propaganda maksadıyla kullandığı iddia edildiğinde, buna süratle yanıt verildi.

Venezuela İletişim bakanlığı Twitter’da günün etiketinin, #SomosInteligenciaSocial yani “Biz sosyal istihbaratız” olarak belirledi.

Amaç deepfake görüntülerin arkasında eski Devlet Başkanı Hugo Chavez’in destekçilerinin olduğu savlarına karşı çıkmaktı.

Rafael, “sosyal istihbarat” şeklinde tweet attığını hatırlamadığını söylüyor. Denetim edemiyor zira 14 binden fazla takipçisi olan ana hesabı Twitter tarafından kaldırıldı zira Rafael’in de kabul ettiği üzere platformun kurallarına uymuyordu.

Probox’un tahlillerine göre #SomosInteligenciaSocial etiketi 24 saatte 360 binden fazla defa kullanıldı ve Venezuela’da Twitter’da tren oldu. Analistler, etiketlere yüzde 90 etkileşimin, bot yahut dijital asker olabilecek hesaplardan yapılan paylaşımlardan geldiğini söylüyor.

Rafael, BBC’ye, propaganda tweetleri karşılında kendisine yapılan ödemelerle ilgili fatura delili gönderdi. Bu faturalar onun Mart ayında yaklaşık 10 dolar kazandığını gösteriyor.

Uygulama üzerinden para ödemeleri üzerine çalışan ProBox’taki uzmanlara göre, fiyatlı propagandacılar Sistema Patria uygulamasına kendi verilerine erişme müsaadesi veriyor ve böylelikle izlenebiliyorlar. Twitter hareketlerine göre, dijital cüzdanlarına aylık bonus kazanıyorlar.

BBC Trending, Venezuela hükümetine vatandaşlarına neden propaganda tweeti atmaları için para verdiğini ve propagandalarını yaymak için faal olarak deepfake teknolojisinden yararlanıp yararlanmadıklarını sordu. Lakin bir yanıt alamadı.

Hükümetin oluşturulan deepfake görüntülerde rolü olup olmadığı kesin olmamakla birlikte tenkitleri bastırmak için kampanya yaptığı kesin.

Gonzalez, “Bu bir paradoks. Pek çok insan bunu yemeğe, internete ihtiyaç duyduğu için yahut kamu hizmetine ulaşamadığı için yapıyor” diyor.

Daha fazla sayıda fiyatlı propagandacıyla konuşmayı denedik lakin bir kısmı konuşmak istemedi, öbürleri ise güvenliklerinden tasa etti.