Yabancı VAR hakemi uygulaması Türk futbolundaki gerilimi çözebilecek mi?

Palabıyık, “Bizim görmediğimiz ne görecekler, bizim bilmediğimiz ne biliyorlar göreceğiz” diye ekliyor.

Yabancı VAR hakemin, hakemlik tartışmalarının temel meselelerine tahlil olamayacağını düşünen Palabıyık, hakemlerin kendilerini güvende hissedecekleri bir iklimin tesis edilmesi gerektiğini söylüyor:

“Hakemlerin önce MHK’ya, sonra da TFF’ye güvenmesi gerekiyor. Güven olmayan yerde yanılgılar olur.”

‘Genç ve deneyimsiz hakemler’

Futbol yorumcusu Murat Fevzi Tanırlı’ya göre hakemlere yönelik bu büyük tartışmanın fitili 8 Mart 2022’de aralarında Cüneyt Çakır, Abdulkadir Bitigen ve Fırat Aydınus benzeri üst seviye hakemlerin misyonlarına son verilmesiyle ateşlendi.

BBC Türkçe‘ye değerlendirmelerde bulunan Tanırlı, “keyfi” diye nitelendirdiği bu kararla birlikte hakemlik mesleğine duyulan inancın sarsıldığını söylüyor.

Tanırlı’ya göre tartışmaların temelinde çok sayıda deneyimli hakemin vazifesine son verilmesiyle birlikte mevcut hakemlerin çoğunlukla “genç ve tecrübesiz” olması yatıyor.

MHK’nın son 24 yılda 20’den fazla sefer değiştirilmesinin “kötü” bir yapılanmayı da beraberinde getirdiğini savunan Tanırlı, “Alttan gelen yetenekli hakem yok. Gelen hakemlerde de temel bilgi noksanlığı görülüyor” diyor.

Timurlenk’in bu tartışmaların sebebi olarak işaret ettiği faktör ise liyakatsizlik ve nepotizm.

Türkiye’de alttan hakem yetişmediğinin altını çizen Timurlenk, “Yetiştiğini düşündüklerinin arasında en meşhur olanı, Halil Umut Meler ise sahanın ortasında yumruk yiyor” diyor.

Timurlenk “Süper Lig’te deneyimli hakem yok. Olanların da hepsi yıpratılmış ve paramparça edilmiş. Onlar yerine gencecik insanlar var” yorumunu yapıyor.

Genç hakemler ile tıp fakültelerinin birinci sınıf öğrencileri arasında bir mukayese yapan Timurlenk, “Kimse bu birinci sınıf tıp öğrencilerini beyin ameliyatına sokmaz. Ameliyatın kapanış dikişlerini bile attırmazlar. Futbolda ise ortada beyin ameliyatı yapacak deneyimde insanlar olması gerekirken asistan hekimliği bile ilan edilmemiş adamlar var” diyor.

Timurlenk, kolay bir Google aramasında bile Türkiye’de nasıl hakem olunur sorusuna cevabın çarçabuk bulunamadığını, MHK’nın da yeni hakem yetiştirmek için genel davet yapmadığını savunuyor.

‘İnsanın olduğu yerde yanılgı olacaktır’

Birçok Anadolu kulübünde görev almış deneyimli teknik yönetici Giray Bulak ise “İnsanın olduğu yerde yanılgı olacaktır. Yabancı hakemler de yanılgı yapacaktır” diyor.

Ali Palabıyık’a göre de “hakem tartışmaları hiç bitmeyecek”.

8 Mart kararları öncesinde dönemin TFF Başkanı Mehmet Büyükekşi ile karşıt düşerek sorumluluğunu bırakan Palabıyık, “Bundan 10 yıl önce de hakem tartışmaları vardı fakat teknoloji yoktu, teknoloji daha azdı. Şu Anda teknolojiyle bir arada hakemlerin yanılgı yapma riski ve hissesi azalmış iken günden güne daha çok kusurların yaşandığı bir ortama geldik” diyor.

Kimsenin kimseye itimadının kalmadığı bir ortamda artık hiçbir kulübün, hiçbir hakemin tarafsızlığına, adaletine, düdüğüne inanmadığını belirten Palabıyık, şöyle devam ediyor:

“Bu da ülkedeki toplumsal huzuru, spor ruhunu, spor kültürünü, futbol seyircilerinin bilhassa sahaya olan bakış açılarını tamamen değiştirdi.”

Serdar Ali Çelikler de hakem tartışmalarını değerlendirirken futboldaki otorite kurum TFF’ye güven duyulmadığı yorumunu yapıyor.

Türkiye’de otoritenin uzun periyodik olamadığını da vurgulayan Çelikler, hem TFF idaresinin hem de MHK’nın çok sık el değiştirdiğine dikkat çekiyor.

“Hakemler de bu ortamda kendi kendilerine bir çıkış yolu buluyor ve sırtlarını daha güçlü buldukları yapılara doğru dayamaya başlıyor. Bu da kimi zaman bir takım, kimi zaman da diğer bir takım oluyor. Dönemsel olarak güç el değiştiriyor zira.”

Nasıl çözülebilir?

Serdar Ali Çelikler, tüm dünyada hakemlik sisteminin değişmesi ve hakemlerin transfer olabilmeleri gerektiğini savunuyor.

Çelikler, Türk hakemliği ile ilgili tahlil teklifinin ise daha radikal olduğunu söylüyor:

“Ben mevcut tüm hakemlerin, gözlemcilerin ve temsilcilerin misyonlarının sona erdirilmesi gerektiğini düşünüyorum.

“Hakemlik sisteminde ne kadar aktör varsa hepsini yok edip yesyeni bir kuşak yetiştirmemiz lazım.

“Bu iki yıllık bir müddettir. Bu sürede de tamamen yabancılara teslim etmeliyiz. Ve otoritenin de bir süre sabit kalması gerekiyor.”

Giray Bulak ise Türk futbolunun hakemlikten daha çok önemli sorunları olduğu yorumunu yapıyor ve “Futbolumuzun ihtiyacı olan şey yabancı hakemler değil, yabancı yöneticiler ve yabancı başkanlardır” diyor.

“Kötü gidişatta çabucak hakeme yükleniyor, antrenörler değiştiriliyor. Futbolcu bile bakıyor, başkan hakemi konuşuyor. O da kendini sıyırıyor, kurtuluyor. Çabucak hakem suçlu oluyor. Zira hakem savunmasız.”

Timurlenk de dünyanın her yerinde hakemlerin yanılgı yaptığını hatırlatıyor. “Ama kaybetmeye tahammülü olmayan başkan ve yönetim şuraları profilleri bu düzeyde bir tek Türkiye’de var” diye ekliyor.

‘İyi mş, saygınlık, sendika’

Futbol izleyicisinin herkesin kusur yapabileceğini kabullenmesi gerektiğini belirten Bulak, “Türkiye’de yanlışları en aza indirmek için hakemlerin donanımlı ve profesyonel olması gerekiyor. İyi mşlar vermek, özendirmek lazım. Onlara saygınlık vermemiz lazım” diyor.

Bulak ayrıyeten hakemlerin ve hatta diğer futbol aktörlerinin de haklarını koruyacak bir sendikal örgütlenme öneriyor:

“Avrupa’da futbolcular yahut hakemler kendi hakları söylediği söz edilen olduğunda maçlara bile çıkmayabiliyor, maçlar ertelenebiliyor. Haklarını koruyorlar.

“Ama bizde o denli değil. Sen Türkiye’de yalnız adamsın, yalnız kalıyorsun. Haydi bakalım sen ‘maça çıkmıyorum’ de. Sana hem futbolu hem de hakemliği bıraktırıyorlar. Bu da kaygıyı beraberinde getiriyor.”