Evde sokak ayakkabılarıyla dolaşmak riskli mi?

Annemin vazgeçilmez bir kuralı vardı: Sokak ayakkabılarıyla eve giremezsiniz!

Kim olursanız olun -aile üyesi, komşu yahut misafir- eşikten geçmeden önce ayakkabılarınızı çıkarmak zorundasınız.

Çocukken, bunun annemin garipliklerinden biri olduğunu düşünürdüm.

Ama büyüdükçe hiç de garip olmadığını, bilakis ayakkabı kuralının sağlık, güvenlik ve hijyenle ilgili olduğunu anladım.

Sokak ayakkabılarıyla eve girmemek genelde kültürel yahut şahsî bir tercih benzeri algılanır.

Ancak bilimsel araştırmalar bunun aslında bizi önemli sağlık meselelerinden koruyan bir alışkanlık olduğunu gösteriyor.

Bakteri, alerjen, toksik kimyasallar

Temizlik genelde gözle görülebilir kir ile ilişkilendirilir.

Ancak söylediği söz edilen ayakkabılar olduğunda, mesele mikroskopiktir ve bu, bir kesim çamur yahut çimden daha tehlikelidir.

Sokak ayakkabıları, birçoğu önemli sağlık meseleleriyle irtibatlı olan bakteri, alerjen ve toksik kimyasallar taşır.

Ayakkabılarınızın her gün geçtiği yerleri düşünün: genel tuvaletler, kaldırımlar, hastane koridorları ve çimlerdeki yabani otları denetim etmek için kullanılan kimyasallar.

ABD’deki Arizona Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada incelenen ayakkabıların yüzde 96’sında dışkıda yaygın olarak bulunan koliform bakterisi tespit edildi.

Bunların yüzde 27’si ömrü tehdit eden çeşitli enfeksiyonlarla temaslı bir bakteri olan E. coli (koli basili) içeriyordu.

Bazı E. coli tipleri zararsızken başkaları kanlı ishale ve böbrek yetmezliğine neden olabilen hemolitik üremik sendroma yol açabiliyor.

Beş yaşın altındaki çocuklar, gelişmekte olan bağışıklık sistemleri ve ellerini sık sık ağızlarına götürdükleri için bilhassa risk altında.

Ancak ayakkabılarınızla birlikte odanıza gizlice giren tek mikrop E. coli değil.

Ayakkabılarda ağrılı ve bazen şiddetli ishale neden olan Clostridium difficile bakterisi ve derin cilt enfeksiyonlarına, zatürreye, hatta ölümcül kan dolanımı enfeksiyonlarına neden olabilen mikroplar da barınabiliyor.

Şehir tozundaki kurşun eve taşınıyor

Ayakkabılar kimyasallar ve alerjenler için de bir taşıyıcı görevi görüyor.

Araştırmalar, sokak ayakkabılarının pestisit, herbisit ve kurşun benzeri ağır metaller benzeri bilhassa küçük çocuklar ve evcil hayvanlar için önemli sağlık riskleri oluşturan maddeler de taşıyabildiğini gösteriyor.

Genellikle il tozunda ya da toprakta bulunan kurşuna maruz kalmak, beyin gelişimini olumsuz etkileyebiliyor. Kalıcı bilişsel sıkıntılara neden olabildiği için bilhassa çocuklar için ziyanlı.

Ayrıca, polen benzeri alerjenler ayakkabı tabanlarına yapışarak inançlı bir sığınak olması gereken meskeninizde alerjileri ve teneffüs sıkıntılarını artırabiliyor.

Yollarda kullanılan asfalt dolgu unsurları kanserojen bileşikler içerir.

ABD’de yapılan bir araştırma, bu kimyasalların iç yerlerde bulunabildiğini ve ev tozunda, bazen dışarıdakinden 37 kat daha yüksek düzeylerde olduğunu ortaya koydu.

Peki yerde en çok kim vakit geçiriyor?

Çocuklar ve evcil hayvanlar.

Çocuklar emekler, oynar ve sık sık ellerini ağızlarına götürürler.

Evcil hayvanlar bu kirlenmiş yüzeylerde yürüdükten sonra patilerini yalarlar.

Dış mekan ayakkabılarını iç yerlerde giymek, istemeden de olsa çocukların ve hayvanların ziyanlı unsurlara maruz kalma riskini artırır.

En tesirli halk sağlığı önlemi

Kanıtlar göz önüne alındığında, annemin kuralı artık o kadar da çılgınca gelmiyor.

Aslında eve sokak ayakkabılarıyla girmemek, alabileceğiniz en kolay ve en tesirli halk sağlığı tedbirlerinden biri olabilir.

İçeri girerken ayakkabılarınızı çıkararak sadece kirin halıyı lekelemesini önlemekle kalmaz, aynı vakitte ailenizin ziyanlı mikroplara ve kimyasallara maruz kalmasını da çok önemli ölçüde azaltırsınız.

Ve bunu yapmak zor değil.

Evin girişine bir ayakkabı dolabı ve konuklar için rahat terlikler koymayı deneyin.

Birinden ayakkabılarını çıkarmasını istemek ilk başta garip gelebilir, ama riskleri düşündüğünüzde imkansız değil.

Ayakkabılarınızdaki bakteri ve toksik kimyasalları düşündüğünüzde fark edeceksiniz: sokak ayakkabılarını konutlarında giymek sokağı en mahrem ve inançlı yere davet etmek demek!

Bir daha eve girerken ayakkabılarınızı çıkarın, halılarınız ve sıhhatiniz size teşekkür edecek!

*Bu makale ilk olarak The Conversation’da yayınlanmış ve BBC’de Creative Commons lisansı altında yeniden üretilmiştir.