AB Yüksek Temsilcisi Borrell: Türkiye’deki sarsıntılar sebebiyle çok üzgünüm; destek için elimizden geleni yapıyoruz

Borrell, Brüksel’de Türk gazetecilerle bir araya gelerek, AB-Türkiye ilişkileri başta olmak üzere kimi bahislerde değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye’de meydana gelen sarsıntılarda hayatını kaybedenler için başsağlığı dileklerini ileten Borrell, “Depremden ötürü çok üzgünüm. Çok büyük bir trajedi. Dostum (Dışişleri Bakanı) Mevlüt Çavuşoğlu ile temastayım. Kurtarma ekipleri, tıbbi materyaller benzeri gönderebileceğimizin en fazlasını gönderiyoruz. Tüm üye ülkeler harekete geçti.” dedi.

İkili ilişkileri değerlendirirken Türkiye’yi “AB için kilit ehemmiyetteki ortak” olarak tanımlayan Borrell, 3 yıl önce göreve geldiğinde bağlantıların çok daha gergin olduğunu lakin şu anda sakin seyrettiğini belirtti.

Borrell, AB’nin Türkiye ile münasebetlerinde “İsveç ve Finlandiya’nın muhtemel NATO üyelikleri, Türkiye’deki Suriyelilerin desteklenmesi hakkındaki göç mutabakatı, Türkiye’nin Suriye’ye muhtemel askeri harekatı, Türkiye ile Esad rejimi arasındaki mümkün olağanlaşma, Türkiye-Rusya bağlantılarını kaygı kaynağı olarak gördüklerini” söyledi.

Türkiye’nin AB yolunda son yıllarda kimi olumsuz gelişmeler yaşandığını savunan Borrell, “Türkiye ile ilgilerimiz eskisinden daha çok önemli ve daha hassas hale geliyor.” dedi.

Borrell, ilişkileri geliştirmeye çaba ettiğini vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Zorlukların üstesinden gelmek, yanlış anlaşılmaları önlemek, meselelere tahlil aramak için her şeye karşın Türkiye ile iyi ilişkileri sürdürmeliyiz. Ben kendimi Türkiye bağlantılarda gerginliğin artmasını önlemek için çok fazla zaman ve enerji harcayan biri olarak görüyorum. Bağlarımız karmaşık ve bazen zorlu. Bunu geliştirmek için çalışmalıyız.”

Türkiye’nin Doğu Akdeniz, Libya, Kafkaslar ve Ukrayna benzeri karmaşık bir bölgenin merkezinde bulunduğunu hatırlatan Borrell, Türkiye’nin çok önemli bir aktör olduğunu, son olarak Karadeniz tahıl mutabakatında kritik rol üstlendiğini aktardı.

AB’nin Rusya yaptırımları

Borrell, AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarına Türkiye’nin katılmadığını, yaptırımların delinmesine karşı Türk makamlarının AB ile birlikte çalışma yönünde olumlu sinyal verdiğini belirterek, şunları dile getirdi:

“Türkiye’yi yaptırımları delmekle suçlamıyorum. Bunu Mevlüt Çavuşoğlu ile konuştuk. Türkiye’nin Avrupa’yla ve Rusya’yla dış ticareti hakkında bilgileri paylaştık. Türkiye ile Rusya ticareti çok artmış. Hem artan enerji fiyatları hem de Türkiye’nin artan ihracatı sayesinde. Avrupa’dan Türkiye’ye ihracat da artmış durumda. Fakat yüzde 300 artış gösteren öbür ülkeler benzeri bir durum söylediği söz edilen değil. Bilgiler çok daha düşük artış gösteriyor.”

Borrell, ABD benzeri davranmadıklarını, yaptırımlara uymayan herkese yasak getirmediklerini, bunu adil bulmadıklarını ifade ederek, “Türkiye’nin Rusya ile ticaret yapmasını yasaklayacak halimiz yok. Biz kendi şirketlerimize yasak getirebiliriz fakat diğer ülkelere karışamayız.” diye konuştu.

İsveç’in NATO üyeliği

Borrell, AB’nin Yapılandırılmış Daimi İş Birliği (PESCO) projelerine Türkiye’nin iştirakiyle ilgili soru üzerine, Türkiye’nin askeri ulaşımla ilgili bir projeye katılmak istediğini söyledi.

AB içinde kararların oy birliğiyle alındığını hatırlatan Borrell, Yunanistan ya da Güney Kıbrıs Rum Yönetimi benzeri üyelerin karşı çıkması halinde yapacak bir şeyleri olmadığını vurguladı.

Borrell, İsveç’in NATO üyelik başvurusu hakkında ise “İsveç’in üyeliği NATO ve bundan ötürü Türkiye için iyi olacak. İsveç ile Türkiye arasında İsveç’in üyeliğini engelleyecek bir anlayış eksikliği çok üzücü olur. Ümit ederim zorluklar çözülür. Yardım edebilirsem çok mutlu olurum lakin bu ikili bir husus.” dedi.

“Suriye ile olağanlaşma rejimin üzerinde baskının hafiflemesi manasına gelecektir”

Türkiye ile Suriye rejimi arasındaki muhtemel olağanlaşmanın neden AB için telaş kaynağı olduğu sorusunu yanıtlayan Borrell, “Bize göre Esad rejimiyle ilişkileri olağanlaştırmak için doğru zaman değil. Esad rejiminin hala uluslararası toplumdan yasaklı halde olması gerektiğine inanıyoruz. Olağanlaşma rejimin üzerinde baskının hafiflemesi manasına gelecektir.” görüşünü dile getirdi.

Borrell, olağanlaşmanın istikrara katkı sağlamayacağını, Suriyelilerin komşu ülkelerden meskenlerine dönmelerini engelleyeceğini savundu. Suriye’deki krizin tahlilinin askeri değil diplomatik yollarla mümkün olacağını söyleyen Borrell, Türkiye’nin güvenlik tasalarının de askeri değil diplomatik yollarla ele alınması gerektiği görüşünü ifade etti.

Göç konusunda yeni bir bildiriye ihtiyaç görmüyor

2016 tarihli göç bahisli Türkiye-AB Bildirisinin gözden geçirilmesiyle ilgili niyeti sorulan Borrell, göreve geldiği devirde vaktinin birçoklarını Türkiye ile bilhassa Suriyelilerin desteklenmesi konusundaki görüşmelere ve toplantılara ayırdığını anlattı.

Artık eskisi kadar bu hususa zaman ayırmadığını aktaran Borrell, şunları kaydetti:

“İlk başlarda büyük bir problemdi. 2016’daki ilk bildiriden sonra olanları göz önünde bulundurarak yeni bir bildiri için çok çalıştık. Mali takviyemizi gözden geçirecek şekilde çalıştık. Mali dayanağımız arttı. Evvelki muahedede yer alan 6 milyar avroluk muahedenin ötesinde şimdi Suriyelilere yardımlarımız 9,5 milyar avroya yaklaştı. Yeni bir bildiriye gerek kalmadan mali dayanağı artırmamız yeni bir bildiri gerekliliği üzerindeki baskıyı azalttı. Şu anda benim açımdan istikrarlı bir durum var.”

Türkiye’deki seçimler

Borrell, Türkiye’de yapılacak seçimlerin Türkiye-AB bağlantılarını etkileyip etkilemeyeceğine dair bir soru üzerine, kendileri açısından çok önemli olan problemin seçimlerin özgür ve adil şekilde yapılması olduğunu ifade etti.

“Biz seçim benzeri iç sorunlara dahil olmak istemiyoruz.” diyen Borrell, tüm siyasi partilerin özgürce seçimlere katılması, siyasi partilerin yasal faaliyetleri temelinde seçim süreçleri için geçerli temel unsurların uygulanması için davette bulunduklarını belirtti.

Borrell, “Türk halkı kimi iktidar yaparsa yapsın Türkiye ile çalışmaya devam edeceğiz.” diye konuştu.