Ertuğrul Özkök: Birleşmiş Milletler’de döpiyesin sonu ve Taylor Swift’in ‘she ekonomisi’nin startı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 25 Eylül günü New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda konuştu.

Türkiye’den giden bütün gazeteciler o gün BM binasındaydı.

O konuşmadan 24 st önce, BM’nin bir diğer binada çok çok önemli bir toplantısı vardı.

Adı “Global Compact Leaders Summit”ti

Yani “Küresel Liderler Zirvesi…”

Cehennem mutfağında 38 yıllık akıllı bir bina

New York’un itibarlı Javits Convention Center’ı (Kongre Merkezi) çok çağdaş ve akıllı bir bina olarak tasarlanmış.

Ünlü mimar James Ingo Freed tarafından tasarlanan binanın imaline 1979 yılında başlanmış ve 1986 yılında tamamlanmış.

38 yıllık bir bina ve 2006 ile 2013 yılları arasında renove edilmiş. Bugün hâlâ çok çağdaş bir görünüme sahip.

Hell’s Kitchen (Cehennem Mutfağı) bölgesindeki bina 79 bin metrekare alana sahip.

İnsan fotoğraf çekilirken bu yüksek ve geniş boşluk içinde küçücük kalıyor.

Cumhurbaşkanı ile giden gazeteciler, yalnızca Erdoğan’ın konuşmasına focus oldular.

Oysa BM’nin buradaki oturumlarında bayanlarla ilgili çok çok önemli sunumlar yapıldı.

Akıllı Kongre Merkezi’nde iki Türk gazetecinin izlenimleri

Biz o sırada New York’ta bulunan iki şanslı gazeteciydik. Cumhurbaşkanının heyetindeki gazeteciler benzeri belli siyasi oturumları takip etme zorunluluğumuz yoktu. O nedenle bu binadaki bilhassa “cinsiyet eşitliği” bahislerindeki oturumları izleme şansımız oldu.

Biri Oksijen gazetesinden Zeynep Atmaca, öteki de bendim.

Kongre merkezinin 403 numaralı salonundaki oturumlarda çok enteresan sunumlar dinledik.

Size o toplantılarda konuşan iki bayanın sunumlarından. Enteresan birtakım sayılar ve bilgeler aktaracağım.

Begüm Mutuş, Zeynep Atmaca, Ertuğrul Özkök

Otistik kreatörden genç kızlık konuşması

Bunlardan biri, teknoloji ve kültür bahislerinde uzman Rachel Lowenstein’di…

Instagram hesabında profil ismi “Otistik kreatör ve lider” olarak geçiyor.

Mindshare isimli global medya ajansının Sorumlu Global Müdürü.

Konuşma konusu “Girlhood”

Yani genç kızlık alemi…

Bugün artık farklı bir toplumsal kategori haline gelen genç kızlık sosyolojisi üzerine çok farklı bilgiler veriyor.

Yeni bir bayan kainatı kavramı: She ekonomisi

“SHE economi” isimli bir kavramı açıyor.

Yani bayanların yarattığı ve konusu olan ekonomi cihanı.

Genç kızlara ve bayanlara ait cihan bugün giderek büyüyor.

Günümüz tanınan kültürü, artık 20’nci yüzyıl sosyolojisinin klasik kavramlarını değiştiriyor. 

Rachel Lowenstein

Taylor Swift, futbol kadrosunun değerini kaç dolar arttırdı?

Mesela artık İngilizcede “Teenager” denilen gençlik kategorisinin anlamsızlaştığını, onun yerine ismini Taylor Swift’ten alan “Swifties” kavramının aldığını söylüyor.

Bu ortada çok değişik bir sayı veriyor:

Taylor Swift “Kansas Cİty Chiefs” Amerikan futbolu grubunun oyuncusu Travis Kelce’le çıkmaya başladıktan sonra takımın piyasa değerini 331.5 milyon dolar arttırmış.

“Yeni genç kızlık kendi kültürel ve ekonomik kozmosunu yaratıyor” diyor.

Sunumlarda döpiyesin ve akademik lisanın sonu

Rachel Lowenstein’i dinlerken, “she” dünyasındaki bir öteki gelişmeyi daha fark ediyorum.

Kadınların akademik sunumlardaki kıyafetleri de bu büyük değişime ahenk sağlamış.

Bildiğimiz başöğretmen tipi klasik döpiyes giysiler yok artık.

Tabii bu gelişme klasik bildiri sunum lisanını de çok rahatlatmış, günlük tanınan lisanın renklerine kavuşturmuş.

Bir pop sosyolog olarak çok hoşuma gitti bütün bunlar…

She iktisadının öteki tarafını bir Türk bayanı anlatıyor

Ancak bu “Gender Equality” (cinsiyet eşitliği) dediğimiz sosyolojik gerçeğin yalnızca bir tarafı.

Bizim ve öteki ülkelerin asıl gerçeklerine bir sonraki oturumda konuşan bir Türk bayanı değiniyor.

Yıldız Holding Kamu İlişkileri Genel Müdürü Begüm Mutuş’tu bu kadın.

Ama bu toplantıya davet edilmesinin asıl nedeni, kendisinin aynı vakitte “Yıldız Holding’in Kamu Platformu Elçisi” olması.

Murat Ülker’den Yönetim Kurulu Başkanlığı bayrağını devralan Ali Ülker, bu yüzyılın işletmelerinde cinsiyet ayrımcılığının yarattığı meselelerin farkında.

Bunu önlemek ve çalışanlar arasında hem oransal hem de alınan ücret olarak eşitliği sağlamak üzere büyük adımlar atıyor.

Yıldız Holding Kamu İlişkileri Genel Müdürü Begüm Mutuş anlatıyor

New York’taki tartışmayı online olarak canlı izliyor

Ali Ülker orada yoktu ama salondaki yöneticilerinden onun bu toplantıyı neredeyse canlı olarak online cep izlediğini öğrendim.

Begüm Mutuş “gender equality” yani cinsiyet eşitliği konusunda bir panelde konuştu.

Panelde, dünyanın dört başka bölgesinden, bu hususta çalışan şirket temsilcileri ve uzmanlar vardı. 

Mutuş, Yıldız Holding’in çalışmasını anlatırken Türkiye’ye ait çok çarpıcı sayılar verdi.

Bundan sonraki kısmı Begüm Mutuş’un konuşmasından aldığım notlardan aktarıyorum.

12 milyar yıllık geliri olan Yıldız Holding’de durum

 Mutuş konuşmasının başında temsil ettiği Yıldız Holding’in sayılarını verdi.

Holding, 2023 yılında yaklaşık 12 milyar ABD doları gelir elde etmiş.

40’tan fazla kategoride 320 markaya sahip ve 80 binden fazla kişiyi istihdam etmiş.

14 ülkede 77 fabrika işletiyor ve ürünlerini 100’den fazla ülkeye ihraç ediyor.

Tabii şirket bu büyüklükte olunca, bayan sosyolojisi çok ehemmiyet kazanıyor.

Ürünleri bütün dünyada üretilen ve satılan bir markanın bayan çalışanlarının; hizmet aldığı ya da tedarikçisi olan kurumlar ve işletmelerdeki bayanların kuralları da özel kıymet kazanıyor.

Yıldız Holding Bayan Platformu işte bu eko ve sosyal sistemi çağdaşlaştırmak maksadıyla kurulmuş.

Şimdi sıkı durun: Türkiye ile ilgili çok acıklı bir rakam

Ancak bu alımları yaparken Türkiye’ye ait çok çarpıcı bir durumu fark etmişler.

Türk tarımındaki iş gücünün yüzde 42’sini (2,5 milyon) bayan çalışanlar oluşturuyormuş.

Şimdi sıkı durun…

Bu bayanların yüzde 74’ü bedelsiz çalışıyormuş.

O nedenle Bayan Platformu önceliğini bu çarpıcı durumu düzeltmeye vermiş.

Bir pilot uygulamaya girişmişler.

O uygulamadan önce Kerevitaş’ın tedarik zincirinde fliyet gösteren sadece 12 kayıtlı bayan çiftçi teşebbüsü varmış.

İlk hedef üç yılda 35 milyon TL’lik iş

Önce amaçları belirlemişler.

Bu hedef, 2025 yılına kadar 5 bin ton taze zerzevat satın alınmasını garantilemek ve bayan çiftçiler için 35 milyon TL’lik iş yaratmak olarak belirlenmiş.

Bunu üç yıl boyunca tam olarak destekleme garantisi vermişler…

Pilot projenin üç yıllık amaçları ilk yılda aşılmış…

Tedarik zincirindeki bayan çiftçi teşebbüsü sayısı yüzde 242 artışla 12’den 41’e çıkarılmış.

6 bin 330 ton ürün satın alınmış ve bayan çiftçiler için 35 milyon TL (yaklaşık 1,12 milyon dolar) gelir yaratılmış.

ŞOK Marketler’de bayan üreticilere özel raflar

Aynı sürede, Türkiye genelinde 10 bin 725’ten fazla mağaza, 40 depo ve 47 binden fazla çalışanı bulunan ŞOK Marketler, “Şok’ta Ben de Varım” Projesi’ni başlatmış.

Bu proje ile yerel bayan kooperatiflerine ürünlerini satmaları için raf alanı sağlanmış.  Bu ürünlerin satışından elde edilen tüm gelirler direkt kooperatiflere geri dönmüş.

ŞOK, üç ayda yaklaşık 2,5 milyon TL (yaklaşık 130.000 dolar) ürün satın almış ve yalnızca üç ayda yüzde 50’sini satmış.

İşe başlarken tarım kesimindeki çarpıcı durumu dikkate alırsanız bunlar çok umut verici gelişmeler.

Salona dikkat ettim, insanlar büyük bir merakla not alıyorlardı.

Daha sonra masalarda oluşturulan tartışma kümelerinde da bu uygulamalar konuşuldu.

BM binasında Gazze ve iklim değişikliği, bizim akıllı binada bayan eşitliği

O hafta New York enteresandı.

BM binasında, başta Türkiye olmak üzere, İran benzeri birtakım ülkeler yalnızca Gazze olayını konuşurken, öteki tarafta bilhassa Batılı ülkeler global ısınma ve çevre meselelerini ön plana çıkarıyordu.

Onlardan biraz uzaktaki akıllı binanın konusu ise “gender equality” ve yapay zekâ benzeri hususlardı.

Biz iki gazeteci bu binada konuşulanları tercih ettik.

Kendi hisseme Türkiye’den bu türlü etkileyici bir bayan platformu uygulamasının bütün dünyaya anlatılmasından ve “Girlhood” benzeri yeni bahisleri dinlemekten çok mutlu oldum.