Filistin lideri Mahmud Abbas’ın Ankara ziyaretinden neler bekleniyor?

Abbas, dün başşehre ulaştı; Erdoğan’la görüşecek

Dünya

Yayınlama: 25.07.2023

A⁺

A^-

Filistin lideri Mahmud Abbas, resmi ziyaret kapsamında Ankara’ya geldi. Abbas’ın Erdoğan ile yapacağı görüşmeler, İsrail ile Filistin arasında tansiyonun yükseldiği ve yeni bir şiddet sarmalına yönelik telaşların arttığı bir devirde gerçekleşecek.

Türkiye’de seçimlerin akabinde başlayan dış siyaset trafiği ağırlaşıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Zirvesi ve Körfez tipinin akabinde Ortadoğu siyasetinin öne çıkan isimlerini ağırlıyor.

Filistin lideri Mahmud Abbas, iki günlük resmi ziyaret kapsamında dün akşam saatlerinde Ankara’ya geldi ve bugün Cumhurbaşkanı Erdoğan ile bire bir ve heyetler arası görüşmeler gerçekleştirecek. Abbas, yarın Türkiye’den ayrılacak.

Aslında Erdoğan, Abbas ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu aynı hafta içinde Ankara’da ağırlayarak İsrail-Filistin sorunu başta olmak üzere bölgenin çok önemli hususlarının tahlilinde daha faal bir rol oynamak istediğini söylemişti. Netanyahu, sağlık sıkıntıları sebebiyle Türkiye ziyaretini ertelemek durumunda kaldı.

Bu gelişmeye karşın Abbas’ın ziyaretinin ehemmiyetini yitirmediği, Ankara ile Tel Aviv arasında yaşanan olağanlaşmanın geliştiği bir devirde Türkiye-Filistin diyaloğunun daha somut işbirliği kapılarını açabileceği değerlendirmeleri yapılıyor.

Gündemde hangi başlıklar var?

Abbas’ın Ankara ziyareti, gerçekleştiği dönem bakımından ehemmiyet taşıyor. Aşırı sağcı ögeleri da içinde barındıran Netanyahu hükümetinin son periyotta baskıyı artırması, Batı Şeria’nın Cenin kentinde düzenlediği operasyonlar, yeni yerleşim bölgeleri açmaya devam etmesi ve Mescid-i Aksa’nın statüsünü değiştirme benzeri adımlar dikkat alımlı.

Filistin’in Ankara Büyükelçisi Faed Mustafa, Arap basınına yaptığı açıklamada, “İsrail hükümetinin Filistin halkına dönük artan taarruzlarının Ankara temaslarında gündeme geleceğini” kaydetti.

Ankara, İsrail-Filistin arasında son periyotta tansiyonun artmasının yeni bir şiddet sarmalı yaratacağından dert duyuyor ve bunu resmi açıklamalarında dile getiriyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Tel Aviv ile münasebetlerin olağanlaşması sürecinde Ankara’da ağırladığı İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog başta olmak üzere İsrail tarafına “Filistin halkı ve İslam dünyasının hassaslık gösterdiği bahislerde aklıselimle davranması çağrısında” bulunuyor.

İsrail ile olağanlaşma sürecinin “Filistin ile bağlantılara halel getirmeden devam edeceğini” kaydeden Ankara’nın Abbas’ın bu ziyareti sırasında da aynı mesajı vermesi bekleniyor.

Barış sürecine dönüş olur mu?

Abbas’ın ziyaretinde gündeme gelecek hususların başında son periyotta donmuş olan İsrail-Filistin barış görüşmelerin yeniden başlama mümkünlüğü da yer alacak. Türkiye, İsrail’in akabinde başta Mısır ve Körfez ülkeleri olmak üzere Arap dünyasının önde gelen ülkeleri ile bağlantılarının normalleşmesinin Filistin sıkıntısına olan tesirini artıracağı kanısında.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 17-20 Temmuz’da gerçekleştirdiği Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ziyareti dönüşünde bu temasların Filistin problemine tesiri ile ilgili bir soruya karşılık verirken, “Filistin konusunda Körfez ülkesi olan kardeşlerimizin bizden farklı bir yanı yok. İsrail ile ilgili de bizim yaptığımız kimi görüşmeler var. (Abbas ve Netanyahu ziyaretlerinde) birtakım adımları atacağız ve süreç daha da hızlanmış olacak,” diye konuşmuştu.

Erdoğan’ın yakın bir zaman diliminde bir araya gelmeyi planladığı Mısır Devlet Başkanı Abdel Fettah al-Sisi ile de Filistin-İsrail konusunu ele alması öngörülüyor.

İsrail’in iki devletli bir tahlili istememesi ve 1967 hudutlarına dönmeyi kabul etmemesi sebebiyle Ortadoğu barış süreci uzun müddettir askıya alınmıştı. Bu mevzuda yeni bir sürecin başlaması kolay görünmese de Washington ve AB başşehirleri tarafları yeni bir teşebbüste buluşturmayı umut ediyorlar.

Akdeniz’de doğalgaz işbirliği

Ankara’nın hem Abbas hem de gelebilseydi Netanyahu ile yapacağı görüşmelerde, Doğu Akdeniz’de İsrail ve Filistin karasularında bulunan doğalgaz kaynaklarının Türkiye üzerinden Avrupa pazarlarına taşınması konusunu gündeme getireceği biliniyor.

İsrail’in Leviathan ve Tamar benzeri geniş doğalgaz kaynaklarının yanı sıra Filistin’in de Gazze açıklarında Marine havzasında çok önemli bir doğalgaz rezervi olduğu biliniyor. Lakin bu rezerv, İsrail’in engellemeleri sebebiyle geliştirilemedi.

Tel Aviv yönetimi Haziran ayında yaptığı açıklamada, güvenlik boyutunda Filistin ile yapılacak eşgüdüm ve Mısır’ın da siyasi takviyesiyle bu doğalgaz kaynağının işletilmesi için yeşil ışık yaktı. Yaşama geçirilmesi ve dünya pazarlarına taşınması durumunda Marine havzasından çıkarılacak olan doğalgazın Filistin ekonomisine büyük destek olacağı öngörülüyor.

Türkiye açısından ise Doğu Akdeniz’in doğalgaz kaynaklarının kendi toprakları üzerinden Avrupa’ya satılması ehemmiyet taşıyan enerji projeleri arasında yer alıyor. Erdoğan, Körfez ziyareti dönüşü açıklamasında, “Burada esasen en sağlıklı proje, Türkiye üzerinden doğal gazın Avrupa’ya ulaşmasıdır. Yoksa Akdeniz’den Avrupa’ya doğal gaz sevkiyatı maliyetleri itibarıyla çok fazla. Fakat Türkiye’den olduğu zaman hem Türkiye olarak bunu kullanma noktasında karlı bir sürece girmiş olacağız hem de Avrupa’ya bu işin naklinde belli bir oran imkânımız olacak,” dedi.

Erdoğan bu yönde atılacak bir adımın “Türkiye-İsrail bağlantılarında çok daha sıcak bir devrin başlangıcı olacağını” umduğunu da söyledi.

Filistin’e destek mesajı

Türkiye-Filistin temaslarının önde gelen mevzularından biri de Ankara’nın Filistin halkına siyasi takviyesi ile ekonomik ve insani yardımları. Türkiye, Filistin’in tanınması için BM Genel Kurulu da dahil olmak üzere birçok platformda faal rol oynayan ülkelerin başında geliyor.

İsrail ile 2017’de münasebetlerin bozulmasının nedeni de İsrail güvenlik güçlerinin ABD’nin İsrail Büyükelçiliği’ni Kudüs’e taşımasını protesto eden sivil Filistinlilere aşırı güç kullanması ve onlarcasının vefatına neden olması olmuştu.

Türkiye’nin gündeminde yer alan diğer bir mevzu da Filistin’de Fetih ve Hamas grupları arasında yaşanan görüş ayrılıklarının giderilmesi ve ortak bir yönetim kurulması oldu. Lakin son periyotta bu süreci Mısır yönetiyor, Türkiye de kolaylaştırıcı rol oynuyor.

İnsani yardımlar ve ekonomik altyapının geliştirilmesi de Türkiye’nin başta TİKA ve TOBB olmak üzere değişik kurumlarıyla Filistin’e verdiği destek alanları arasında. Türkiye’nin İsrail ile ortasının soğuk olduğu periyotta, Türk kurumlarının Filistin’e dayanağının azalmasına yol açmıştı. Şu Anda alakaların normalleşmesinin Türkiye-Filistin çizgisinin daha aktifleşmesi açısından ehemmiyetine işaret ediliyor.

Abbas’ın Erdoğan ile ve diğer Türk yetkililerle temaslarında yeni periyoda bu dayanağın nasıl ilerletilebileceği konusunun da ele alınması öngörülüyor.

Abbas, Baş, Filistin, İsrail, Türkiye

Bir Yorum Yazın

[ Yoruma cevap yazmaktan vazgeç ]

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.