Gıda ürünlerinde pestisit alarmı; “En çok yeşil biber, kapya biber, maydanoz, marulda var”

Artan pestisit (kimyasal zehir) kullanımına karşı Tarım Bakanlığı’na davet yapan TMMOB Besin Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Ulaş Kırım, bakanlığın tıpkı taklit-tağşiş listesi benzeri pestisit listesi açıklamasını istedi. Aktif bir kontrol düzeneği kurulması için zirt mühendisi ve besin mühendisi istihdamının artırılması gerektiğini belirten Kırım, yurttaşların sirkeli ve karbonatlı sularla zerzevat meyveyi yıkayarak zehri bir miktar azaltabileceğini vurguladı. Yeşil ve kapya biber, marul ve maydanozda pestisitin tutunma oranının yüksek olduğunu kaydeden Kırım, temiz olana kadar yıkama, sirke ve karbonatlı suyla yıkamanın pestisiti azaltabileceğini söyledi.

Tarımda ürünlere zarar verme potansiyeli bulunan haşereleri, istenmeyen yabani otları, böcekleri yok etmek için kullanılan kimyasal bir zehir olan pestisit, son vakitlerde Türkiye’de insan sıhhatini önemli oranda tehdit ediyor. Özellikle Avrupa Birliği ülkelerinde tespit edilerek Türkiye’ye iade edilen besin eserlerinde artış dikkati çekerken, TMMOB Besin Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Ulaş Kırım, pestisit sorunun kaynağının artan maliyetler ve Tarım Bakanlığı’nın kâfi kontrolü sağlayamaması olduğunu söyledi. Kırım, ANKA Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, denetim sistemi kurulması gerektiğini vurguladı ve şöyle dedi:

Denetim düzeneği gerekli

“Buradaki asıl sorun kontrol ve dataları doğru işleyememe sistemiyle alakalı. Biz burada Türkiye’de ne kadar pestisit kullanıldığını tahmin edebiliyoruz lakin bunu datalarda toplam olarak göremiyoruz. Ne yazık ki her geçen sene pestisit kullanımı artıyor. Bunun önüne geçebilmek için kimin, hangi çiftçinin hangi bahçenin ne kadar pestisit aldığını ve bunun ne zaman doğru şekilde kullanılıp kullanılmadığını denetim eden bir sistemin kurulmasına ihtiyaç var.  

Bunu da Tarım Bakanlığı’nın alandaki vazifelileri yapacak. Burada zirt mühendisleri ve besin mühendislerinin istihdamı esasen bu denetim sisteminin doğru işlemesinin temel ögelerinden. Lakin ne yazık ki geçtiğimiz yakın periyotta Bakanlığımız, çok sayıda zirt mühendisi ve besin mühendisi istihdam etmedi, bu sayının gittikçe artmasının muhtaçlığını, bu yaşamış olduğumuz sorunlarla görüyoruz aslında.”

Kansere neden olan etkenlerden biri

Kırım, pestisitli besin ürünlerinin kansere tesirini şöyle değerlendirdi:

“Tek başına kansere sebep oluyor diyemeyiz ama ne yazık ki, bu ve bunun benzeri denetimsiz tüm mecralar ne yazık ki, ülkemizdeki sağlık durumunun gittikçe berbata giden bir hal aldığını gösteriyor. Taklit tağşiş listelerinin açıklanmasına bakarsanız, bu da bunun etkenlerinden biri olabilir. Hava kirliliği olabilir, çevre kirliliği olabilir. Endüstrinin etken olduğu diğer çevresel kirlilikler olabilir. Bunların tamamının birleştiği toplumlarda kanser ölçüsünün artması da beklenmeyen bir durum değil.”

Sebze meyveyi sirke ve karbonatlı suyla yıkamak pestisiti azaltır

TMMOB Besin Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Kırım, pestisite karşı ‘sebze meyveyi sirkede yahut karbonatta on dakika bekletmek işe fayda mı’ sorusuna şu karşılığı verdi:

“Bu teknikler kısmen işe fayda zira pestisitin bir kısmı zati meyve zerzevatın dış kısmında tutunuyor olabilir. Bu tutunan miktarı da uzaklaştırabilmek için sirkeli suda bekletmek, karbonatlı suda bekletmek metotları kullanılabilir prosedürler. Bunun yanında ürünleri soyarak da tüketmeleri, bu etkenleri birazcık da olsa uzaklaştırmaları için yararlı olabilir. Tüm bunların haricinde çamaşır suyuna yatırma benzeri eylemler görüyoruz, bunlar ne yazık ki önerdiğimiz eylemler değil. Bir kalıntıyı ortadan kaldırmaya çalışırken, bu sefer çamaşır suyu kalıntısı üzerinde kalır ve bunu tüketmemize sebebiyet verebilir. Bunun yerine doğal kaynaklı karbonat ve sirke benzeri ürünlerin kullanımı, pestisiti tam olarak ortadan kaldıracağını söyleyemeyiz lakin üzerindeki miktarı azaltmak için yararlı olabilir.

Daha öncesinde döneminde meyve zerzevat tüketmek önemli. Pestisitin hangi eserlerde hangi sezonda kullanıldığını tahmin edebilirsiniz. Bu eserlerden o dönemlerde uzak durursanız, ürünleri döneminde tüketme alışkanlığı edinirseniz, bu benzeri uzaklaştırmak için meskenlerinde temizlik uygularsanız en azından riski minimize etmiş olabilirsiniz.

“Toprağa yakın üretilen ürünlerin tamamında pestisitlerin tutunma oranı yüksektir”

Biz en çok pestisitin yeşil biber, kapya biber benzeri ürünlerin üzerinde kaldığını biliyoruz. Serada tabii ki üretiliyor. Döneminde üretildiği benzeri iyi bir sistem işletilebilirse tüketmek için, bu her alanda böyle… Sezonda tercih edilmesi riski minimize edecektir.

Yeşil biber ve kapya biber benzeri ürünlerin üzerinde pestisitin tutunma ölçüsünün daha çok olduğunu ve daha ağır kullanıldığını tahmin edebiliyoruz. Toprağa yakın üretilen ürünlerin tamamında, marulda maydanozda ve gibi yeşilliklerde pestisitlerin tutunma oranı yüksektir. Tıpkı yeşil biber ve kapya biberde olduğu gibi. Bunların da tekrar kâfi ölçüde yıkanarak kullanılması önerilen prosedürlerden bir tanesi… Yani temiz olana, üzerinde kir barındırmayacağından emin olana kadar yıkamak.”

Kırım, taklit ve tağşiş listesi benzeri pestisit listesi açıklanması ve zirt ile besin mühendisi istihdamının artırılması gerektiğini ifade ederek, Tarım Bakanlığı’na şu çağrıyı yaptı:

“Taklit tağşiş listesi benzeri liste açıklanmalı”

“Taklit tağşiş listeleri açıklanmaya başlandı her gün farklı kentlerimizde önemli sorunlarla karşılaşılıyor. Bu da kontrolün şeffaf olmasının sonuçlarını gösteriyor, toplumun kendini şuurlu hissedip kendini taklit-tağşişli eserden koruması için yarar sağlar. Aynı düzeneğin biz pestisit içinde işletilmesini istiyoruz. Pestisit kalıntısı barındıran eserler olduğu zaman bunların listesinin, bakanlık tarafından tıpkı taklit-tağşiş listesi benzeri açıklanmasını istiyoruz. Vatandaş nasıl taklit-tağşiş yapan markayı tercih etmiyorsa, pestisit kullanan üreticiyi de tercih etmeme hakkı doğmuş olur, bunu bildiği zaman. Biz aynı şekilde pestisit listelerinin de yeni olarak toplumla paylaşılmasının gerekliliğinin altını çiziyoruz.

Denetim mekanizması kurulması için kontrolör istihdamı

Bakanlığın daha sağlıklı kontrol düzeneği işletmesi için takımlarında, besin mühendisi, zirt mühendisi istihdamını artırması gerekmektedir. Artırmadığı sürece her gün neredeyse ülke gündemine besin kaynaklı bir sorun haberiyle yaşamaya devam edeceğiz. Bunların ortadan kalkması için acil olarak kontrolör sayısının besin mühendisi ve zirt mühendisi olarak artırılması, kontrol düzeneği içine dahil edilmesi, hayati bir ehemmiyet taşıyor.

Dünyanın neresine gidersiniz gidin, bununla ilgili bir bakanlıkla karşılaşırsınız. Yani bu devletin asli misyonudur. Aslında ülkemizdeki yasalar da bakanlığın birçok sorumluluğunu dışarıdaki kurumlara devredebileceğini gösterirken, kontrol sistemi kati suretle bakanlıktadır der, yani burada zabıta ünitelerinin yahut belediyelerin yerel yöneticilerin inisiyatifine bırakmıyor. Besin ve tarım konusundaki denetimlerin tamamında kontrolü direkt bakanlığın yetkisi ve görevi altında.” (ANKA)