Irak Başbakanı Zeydi, Şam’da; Şara’dan kritik mesajlar

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile görüşmek üzere başkent Şam’a gitti. Ziyaret öncesi konuşan Şara, iki ülkenin bölgesel karar alma iradesini yeniden kazanmak ve güçlü devletler inşa etmek için “tarihî bir fırsatla” karşı karşıya olduğunu söyledi. Şara, ekonomik ve enerji işbirliğinin geliştirilmesinin yanı sıra yolsuzlukla mücadele ve silahların devlet kontrolünde toplanması gerektiğini vurguladı.

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin Şam ziyareti, Bağdat ile Şam arasında sınır güvenliği ve bölgesel gerilimlerin gölgesinde gelişen ilişkilerin yeni bir aşamaya taşınması açısından önem taşıyor. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın ziyaret öncesinde Irak medyasına yaptığı açıklamalar, iki yönetimin ekonomik işbirliğini derinleştirme, enerji ve ticaret bağlantılarını güçlendirme ve güvenlik alanında koordinasyonu artırma arayışını ortaya koydu.

Şam Uluslararası Havalimanı’nda Şara tarafından karşılanan Zeydi, daha sonra Halk Sarayı’nda Suriye Cumhurbaşkanı ile bir araya geldi. İki ülkenin heyetlerinin de katıldığı genişletilmiş görüşmelerde ikili ilişkiler, ekonomik ve ticari işbirliği, yatırım olanakları ve bölgesel gelişmeler ele alındı.

Şara, Irak’ın Dijlah televizyonuna verdiği röportajda Suriye ile Irak’ın tarihsel ve toplumsal bağlarına dikkat çekerek iki ülkenin ortak çıkarlarının siyasi anlaşmazlıkların önünde tutulması gerektiğini belirtti. Suriye’nin Irak için Akdeniz’e açılan stratejik bir kapı olduğunu vurgulayan Şara, petrol boru hatlarının yeniden inşası, ticaretin geliştirilmesi ve tarım alanında ortak projelerin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Irak petrolü için Banyas hattı gündemde

Görüşmelerin önemli başlıklarından biri, Irak petrolünün Suriye üzerinden Akdeniz’e ulaştırılmasını sağlayacak altyapının geliştirilmesi oldu. Şara, Banyas petrol boru hatlarının yeniden inşasının hem Suriye hem de Irak açısından önemli kazanımlar sağlayacağını belirtti. Bölgesel ve Amerikalı şirketlerin katılımıyla petrol hatları, rafineriler ve ilgili altyapıyı kapsayan bir proje üzerinde çalışıldığını kaydetti.

Irak Başbakanlığı açıklamasında da petrol ihracatının Banyas üzerinden gerçekleştirilmesi konusu ele alınan başlıklar arasında yer aldı. Açıklamada, hattın günlük 2 milyon varile ulaşabilecek ihracat kapasitesine sahip olabileceği belirtildi. Projenin hayata geçirilmesi, Irak’ın petrol ihracat güzergâhlarını çeşitlendirmesi ve Suriye’nin bölgesel enerji taşımacılığındaki rolünü güçlendirmesi açısından önem taşıyor.

Ticaret ve tarımda ortaklık arayışı

Şara, son 6-7 aylık dönemde iki ülke arasındaki ticaret ve taşımacılık hacminde hızlı bir artış yaşandığını belirtti. Bu süreçte Suriye’den Irak’a ve Suriye üzerinden diğer ülkelere 100 binden fazla transit tırın geçtiğini, iki ülke arasında ise 40 binden fazla ithalat ve ihracat tırının sefer yaptığını açıkladı.

İki ülkenin su kaynakları ve tarım arazilerinin ortak bir stratejiyle değerlendirilmesi gerektiğini belirten Şara, Suriye ve Irak’taki tarım arazilerinin toplam büyüklüğünün 80 ila 100 milyon dönüm arasında tahmin edildiğini söyledi. Bu potansiyelin, modern tarım teknolojileri ve su tasarrufu sağlayan yöntemlerle bölgenin gıda ihtiyacının karşılanmasına önemli katkı sunabileceğini ifade etti.

Şara’dan silahların devlet kontrolüne alınması mesajı

Şara’nın Irak medyasına verdiği röportajda güvenlik ve askeri yapılanmalar da öne çıktı. Irak Başbakanı Zeydi’nin yolsuzlukla mücadele ve silahları devlet kontrolünde toplama yönündeki yaklaşımını desteklediğini belirten Şara, siyasi güçlerin de bu sürece katkı sunması gerektiğini söyledi.

Birden fazla askeri yapılanmanın siyasi gruplara bağlı olmasının devletin karar alma kapasitesini zayıflattığını savunan Şara, savaş ve barış kararının devletin elinde bulunması gerektiğini vurguladı. Güçlü ve birleşik bir ordu oluşturulmasının hem Irak hem de bölge açısından güvenlik sağlayacağını ifade etti.

Tutuklular dosyası da ele alındı

İki ülke arasındaki görüşmelerde, uluslararası koalisyon güçleri tarafından Irak yönetimine teslim edilen tutukluların durumu da gündeme geldi. Şara, Irak Yüksek Yargı Konseyi ile yapılan görüşmelerde dosyanın çözümü için ortak bir program hazırlanması konusunda mutabakata varıldığını açıkladı. Irak’taki tutuklular arasında 3 binden fazla Suriyelinin bulunduğunu belirten Şara, bu kişilerin durumlarının inceleneceğini ve Suriye’ye dönüşleri konusunda çalışma yürütüldüğünü söyledi.

Şara ayrıca, Suriye’nin Irak ile ilişkilerini mezhepsel veya etnik ayrımlar üzerinden değerlendirmediğini, iki ülke arasındaki tarihsel ve ekonomik bağların esas alınması gerektiğini vurguladı.

“Bölgesel karar alma iradesini yeniden kazanmalıyız”

Şara, Suriye ve Irak’ın uzun yıllar süren savaşlar, darbeler ve mezhepsel çatışmaların ardından kendi kararlarını bağımsız biçimde alabilecek güçlü devletler inşa etme fırsatına sahip olduğunu söyledi. İki ülkeden 10 milyondan fazla kişinin Batı ülkelerinde mülteci olarak yaşadığını belirten Şara, insanların ülkelerine dönebilmeleri için uygun yaşam ve kalkınma koşullarının oluşturulması gerektiğini ifade etti.

Irak’ın 2003’ten bu yana istikrarlı bir dönem geçiremediğini kaydeden Şara, ülkenin sahip olduğu potansiyelin güçlü kurumlar ve ortak kalkınma programlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Irak Başbakanı Zeydi de Şam’daki görüşmelerde iki ülke halklarının ortak bağlarına dikkat çekerek ekonomik ve sosyal işbirliğinin geliştirilmesi, güvenlik koordinasyonunun güçlendirilmesi ve bölgesel ve uluslararası meselelerde ortak tutumların geliştirilmesi çağrısında bulundu.

Ziyaret, Bağdat ile Şam arasında ekonomik, enerji ve güvenlik alanlarında daha yakın bir işbirliği kurulması yönündeki arayışın somut adımlara dönüşüp dönüşmeyeceği sorusunu gündeme getirdi.