Karar yazarı İbrahim Kahveci: Hazine nakit gelirinin yüzde 15,9’u faize gidiyor; ödememiz gereken faizin yüzde 50 fazlasını ödüyoruz

Fon kriziyle birlikte halka açık şirketlerin piyasa değerindeki kaybın 7 trilyon 815 milyar liraya, yatırımcıların hisse senetlerindeki kaybın da 3 trilyon 329 milyar liraya ulaştığını belirten Karar yazarı İbrahim Kahveci, piyasalardaki kayıpların yanı sıra Türkiye’nin artan faiz yüküne dikkat çekti. Kahveci, Haziran 2022-Haziran 2026 döneminde gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) 7 kat artarken faiz ödemelerinin 10,7 katına çıktığını belirtti. Kahveci, “Eğer faiz gideri GSYH ile eşit şekilde artsaydı 2,4 trilyon lira yerine 1,6 trilyon lirada kalacaktı. Ödememiz gereken faizin yüzde 50 fazlasını ödüyoruz” dedi.

Fon krizinin ardından piyasalarda yaşanan kayıplar tartışılırken, Kahveci Türkiye ekonomisinin büyüyen faiz yüküne dikkat çekti. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) verilerine göre, halka açık şirketlerin piyasa değerindeki kaybın 7 trilyon 815 milyar liraya ulaştığını belirten Kahveci, halka açık hisse senetlerinde yatırımcıların kaybının da 3 trilyon 329 milyar liraya ulaştığını aktardı.

Kahveci, şunları yazdı:

“Lakin bu yoğunlukta gözden kaçan bir veri daha var: Faiz.

Bütçe hedeflerine göre 2026 yılında Merkezi Bütçe faiz gideri 2 trilyon 825 milyar lira olacak. 2027 yılında ise faiz gideri 3 trilyon 975 milyar liraya çıkacak.

Önce faize odaklanalım…

Faize iki yönden bakacağız: 1. Yöntem borç stokuna oranla faiz giderimiz ne oluyor?

Eylül ayı itibari ile toplam borç stokumuz 16,2 trilyon lira. Ve yıllık faiz giderimiz 2 trilyon 642 milyar lira.

Faiz giderinin borç stokuna oranı %16,3.

Bu oran daha 4 yıl önce %6,0 düzeyindeydi.

Bu arada şu notu ekleyelim: 2022 ortasında borç stokunun GSYH’ye oranı %36,5 seviyesindeyken 4 yıl sonra bu oran %22,3’e düşmüş durumda.

Borç stoku düşüyor ama faiz gideri tam tersine çok hızlı artıyor.

O zaman bir başka veriye bakalım: Hazine Nakit Gerçekleşmeleri verisinden giderek faiz giderinin Hazine nakit gelirlerine oranı ne olmuş?

Eylül 2026 itibariyle son 12 ayda Hazine 361,2 milyar dolar nakit gelir elde etmiş. Buna karşılık faiz gideri 57,5 milyar dolara ulaşıyor.

Bu demektir ki; Hazine nakit gelirinin %15,9’u faize gidiyor.

İyi ama bu oran da 4 yıl önce yüzde 9-10 aralığındaymış. Yani gelirimize oranla faiz ödememiz de çok hızlı artıyor.

Faiz yükü 57-60 milyar dolar seviyelerine dayandı. Bu rakam 4 yıl önce 16-18 milyar dolar civarındaydı.

Size daha ilginç veriyi aktarayım: 2022 ortasına göre GSYH dolar bazında yaklaşık 2 kat artış gösterdi. Oysa aynı dönemde faiz ödemesi dolar bazında 3,5 kat artış gösterdi.

TL bazında ifade edecek olursak Haziran 2022’de 10,4 trilyon olan GSYH Haziran 2026’da 73,0 trilyona yükseldi. Tam 7,0 katlık artış var. Oysa aynı dönemde 224,6 milyar lira olan faiz ödemesi 2,4 trilyon liraya yükseldi. Tam 10,7 katlık artış oldu.

Eğer faiz gideri GSYH ile eşit şekilde artsaydı 2,4 trilyon lira yerine 1,6 trilyon lirada kalacaktı. Ödememiz gereken faizin yüzde 50 fazlasını ödüyoruz.”

Yazının tamamı için

( ALINTI )