İran’da gözaltına alınan İtalyan gazeteci, ‘rehine diplomasisi’ kurbanı mı?
Övgü Pınar
İtalyan gazeteci Cecilia Sala’nın İran’da gözaltına alınması, “rehine diplomasisi” iddialarının da karıştığı karmaşık bir uluslararası müzakere süreci başlattı.
Sala olayının, İstanbul-Milano uçuşu sonrası İtalyan havalimanında yakalanan ve ABD’nin iadesini istediği bir İran vatandaşıyla ilişkili olabileceği iddia ediliyor.
İtalya Dışişleri Bakanlığı, Sala’nın 19 Aralık’ta Tahran’da gözaltına alındığını 27 Aralık’ta açıkladı. Vilayet Foglio gazetesi ve Chora Media podcast platformu için çalışan 29 yaşındaki Sala 13 Aralık’ta gazeteci vizesiyle İran’a gitmiş, 20 Aralık’ta İtalya’ya dönüşünden önce 19 Aralık’ta İran polisi tarafından otelinden alınarak Konutun cezaevine götürülmüştü.
Sala’nın erkek arkadaşının da çalıştığı Vilayet Post sitesinin haberinde İtalyan gazeteci ilk 24 st hiç kimseyle görüştürülmeden hücrede tutuldu. Akabinde iki telefon görüşmesi yapmasına izin verilince ailesini ve erkek arkadaşı Daniele Ranieri’yi arayarak durumunu anlattı.
Il Post, Ranieri ile telefon görüşmesinde Sala’nın kullandığı sözlerin “doğal” olmadığını, İngilizce’den çeviriye benzeyen sözler kullanması nedeniyle telefon konuşmasında “yazılı bir metni okumak zorunda kalmış olmasının muhtemel” göründüğünü yazdı.
İtalya basını Sala’nın bir haftadır tecrit hücresinde tutulduğunu ve avukatla görüşmesine izin verilmediğini bildirdi.
Cecilia Sala lakin 27 Aralık’ta İtalya’nın İran Büyükelçisi Paola Amadei ile görüşebildi. Bu tarihten itibaren İtalyan hükümetinden tasa dozu yüksek açıklamalar geldi.
Dışişleri Bakanlığı Sala’nın gözaltında tutulduğunu ilk defa 27 Aralık’ta açıkladı ve basından “ihtiyatlı” bir yaklaşım talep etti.
Dışişleri Bakanı Antonio Tajani de sorunun süratle çözülmesini umduğunu söyledikten sonra “Fakat bu bize bağlı değil” dedi.
İtalya basınında ise Cecilia Sala’nın bir “rehine diplomasisi” siyasetinin mağduru olabileceği iddiaları yer almaya başladı.
La Repubblica gazetesi “Cecilia Sala, İranlı bir silah kaçakçısının İtalya’da tutuklanmasının akabinde otelinden alındı” başlıklı haberinde şu sözleri kullandı:
“Cecilia Sala’nın serbest bırakılması için çalışanları çok endişelendiren zamansal bir tesadüf var. Gazetecinin tutuklanmasından üç gün önce, 16 Aralık’ta 38 yaşında bir İranlı, Malpensa (Milano) havlanında tutuklandı. Kendisi İstanbul’dan geliyordu ve hakkında ABD’nin tutuklama buyruğu vardı: İsmi Muhammed Abedini ve bir istihbarat kaynağının aktardığına göre ‘sıradan bir vatandaş değil’.”
Kamu yayıncısı Rai, Ansa ajansı ve çok sayıda haber sitesi de Sala’nın gözaltına alınmasıyla Abedini olayı arasında temas olabileceği savını haberleştirdi.
Haberlere göre İran-İsviçre vatandaşı Abedini, İstanbul’dan İsviçre’ye giderken Milano’da aktarma yaptığı sırada havalimanında gözaltına alındı. ABD’nin hakkındaki tutuklama kararı nedeniyle durdurulan Abedini hakkında Milano mahkemesinin ABD’ye iade konusunda karar alması bekleniyor.
Abedini, Ürdün’de geçen Ocak ayında 3 ABD askerinin hayatını kaybettiği bir atakla kontaklı olarak ABD yaptırım maddelerini ihlalle suçlanıyor. Abedini’yle aynı gün bir İran vatandaşı daha ABD’de gözaltına alınmıştı.
ABD Adalet Bakanlığı 16 Aralık’ta yaptığı açıklamada, “42 yaşındaki ABD-İran vatandaşı yaşındaki Mahdi Mohammad Sadeghi ve İranlı 38 yaşındaki Mohammad Abedininajafabadi, diğer ismiyle Mohammad Abedini, ABD ihracat denetim ve yaptırım maddelerini ihlal ederek ABD’den İran’a sofistike elektronik bileşenler ihraç etmek için komplo kurmakla suçlanıyor” dedi.
Bakanlık, Abedini’nin ayrıyeten, Ürdün’deki bir askeri üste insansız hava aracıyla düzenlenen ve 3 ABD askerinin vefatına yol açan hücumla bağlı olarak bir terör örgütüne (İran İhtilal Muhafızları) maddi destek sağlamakla suçlandığını da açıkladı.
İtalyan gazetecinin İran’da gözaltına alınmasının Abedini olayıyla irtibatlı olabileceği savlarını La Repubblica gazetesi ABD’li yetkililere de sordu. Gazetenin görüştüğü bir ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, “İtalyan gazeteci Cecilia Sala’nın İran’da tutuklandığından haberdarız. Bu tutuklama, bir İran vatandaşının 16 Aralık’ta İtalya’da drone bileşenleri kaçakçılığı yapmaktan tutuklanmasının akabinde geldi. Bir defa daha İran’da haklı bir neden olmaksızın keyfi olarak gözaltına alınan tüm mahkumların derhal ve şartsız serbest bırakılması davetinde bulunuyoruz” dedi.
İsmi açıklanmayan Dışişleri yetkilisi, “Mlesef İran rejimi diğer birçok ülkenin vatandaşlarını haksız yere tutuklamaya devam ediyor; sıklıkla bu şahısları siyasi koz olarak kullanmayı amaçlıyor” diye ekledi.
Gazete, ABD’nin Abedini’nin İtalya’dan iadesini istemekte ise kararlı olduğunu yazdı.