İtalya’nın aldığı yeni göç kararları çözüm olacak mı?

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin Lampedusa Adası’na geçen hafta içinde binlerce göçmenin gelmesi üzerine “olağanüstü önlemler” alınacağını duyurmasının akabinde, Bakanlar Konseyi’nin Pazartesi günü yaptığı toplantıda alınan kararlarla göçmenlere karşı izlenen siyaset sertleştirildi.

Aşırı sağcı İtalya’nın Kardeşleri (Fdl), sağ popülist Lig Partisi’nin ve muhafazakâr Forza Italia’nın oluşturduğu koalisyon hükümeti, iltica başvurusu reddedilen ve sınır dışı edilmesi gereken göçmenlerin geri gönderme merkezlerindeki kalış müddetinin üç aydan 18 aya kadar uzatılmasına karar verdi. Avrupa Birliği (AB) mevzuatı geri gönderme merkezlerinde kalış mühletinin en fazla altı ay olmasını, istisnai durumlarda 12 aya kadar uzatılmasını öngörüyor.

Alınan ikinci karara göre ise ülkenin güneyinde “yerleşimin az olduğu bölgelerde” sınır dışı edilecek göçmenlerin tutulacağı yeni geri gönderme merkezlerinin “mümkün olduğunca hızla” inşası için orduya talimat verildi. Bu geri gönderme merkezlerinin sayısı ve büyüklüğü ise açıklanmadı. İtalya birçok AB ülkesi benzeri sığınmacıların geldikleri çok az sayıda ülke ile geri kabul mutabakatı imzalayabildiği için, sahiden sınır dışı edilebilecek göçmenlerin sayısı düşük kalıyor.

İtalya, göçmenler konusunda limiti doldurdu mu?

Başbakan Meloni, alınan kararları Bakanlar Kurulu toplantısında “Göçmen krizini aşabilmek ve kıyılarımızdaki sistemsiz göçmen akınının yarattığı baskıya somut karşılıklar bulabilmek için hükümet içindeki ekip çalışması ve birlikten memnuniyet duyuyorum” sözleriyle değerlendirdi.

Bu ortada, Lampedusa’ya geçen hafta küçük botlarla gelen binlerce göçmenin çoğu anakaraya ya da Sicilya’ya götürüldü. İtalyan haber ajansı ANSA, göçmenlerin gelmesiyle Sicilya’nın limanlarında da kaotik bir durumun oluştuğunu aktardı.

İtalya İçişleri Bakanlığı verilerine göre, bu yıl Ocak ayından Eylül’e kadar ülkeye 126 bin kişi göç etti. Bu sayı, 2022’ye göre İtalya’ya göç edenlerin sayısının iki kat arttığını gösteriyor. Lakin, Avrupa İstatistik Dairesi’nin (Eurostat) verilerine göre, İtalya, AB içinde göçmenlerin tercih ettiği ülkelerin başında gelen Almanya, Avusturya, Fransa, İspanya ya da Hollanda ile karşılaştırıldığında durumun o kadar da kötü olmadığı ortaya çıkıyor.

Brüksel’deki AB diplomatlarından edinilen bilgilere göre, İtalya’da hala 100 bin civarında iltica başvurusu bulunuyor. Almanya’da ise bu sayı 350 bin civarında. Bunun yanı sıra Almanya’da Ukrayna’dan gelen yaklaşık bir milyon sığınmacı daha bulunuyor. İtalya’da ise Ukrayna’dan gelen sığınmacıların sayısının 167 bin olduğu belirtiliyor.

Akdeniz’de AB misyonu olabilir mi?

Başbakan Meloni, Kuzey Afrika’dan gelen göçmenlerin engellenmesi için AB’nin gerekirse bir donanma misyonunu devreye sokması yönünde geçen hafta gündeme getirdiği teklifini ise Pazartesi günü tekrarlamadı. Lakin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu görüşmeleri için New York’ta bulunan İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, benzeyen bir öneriyi tekrarlayarak, BM ve NATO’nun da bu misyona dahil olması gerektiğini söyledi.

İtalya Başbakanı Meloni ile birlikte geçen Pazar günü Lampedusa Adası’nı ziyaret eden AB Komitesi Başkanı Ursula von der Leyen da, deniz misyonu seçeneklerinin incelenmesi gerektiğini belirtti. Von der Leyen’ın açıklaması, pek yeni teklif getirmeyen 10 maddelik planın bir kesimiydi.

AB sistemsiz göçle mücadele için daha önce de Akdeniz’de etkin olarak görev yapmış, İtalya’nın komutasında Mare Nostrum, Triton ve Sophia isimli üç misyon hayata geçirmişti.

Göç Avrupa’nın problemi mi?

İtalya Başbakanı Meloni, AB’ye, göç sıkıntısının yalnızca İtalya’nın değil, bütün Avrupa’nın bir sorunu olduğu mesajını veriyor: “Avrupa, bilhassa yasa dışı kitlesel göçe maruz kalan sonlarındaki varlığıyla Lampedusa’nın yalnızca İtalya’nın değil, Avrupa’nın bir sonu olduğunu gösteriyor.”

Göçün Avrupa için bir sınama olduğu ve AB Sınır Müdafaa Ajansı’nın (Frontex) üye ülkelerle birlikte AB’nin dış hudutlarının korunması için yıllardır çalıştığı bilinen bir gerçek. Bu nedenle de Almanya’nın eski İçişleri Bakanı Horst Seehofer, 2018 yılında İtalya ve Avusturya’nın sağ popülist eski içişleri bakanları Matteo Salvini ve Herbert Kickl ile birlikte “Avrupa seviyesinde çözüm” davetinde bulunmuş, lakin bu davet herhangi bir sonuca ulaşmamıştı.

Meloni, von der Leyen’in Lampedusa’yı ziyaretinin sembolik ehemmiyetine vurgu yaparak, şu anda von der Leyen’in sunduğu 10 maddelik planın, bilhassa de Tunus ile öngörülen mutabakatın nasıl uygulanacağını yakından takip edeceğini söyledi. Meloni, göçmenlerin Avrupa’ya gelmesini engellemesi karşılığında Tunus’a ekonomik destek yapılmasını öngörüyor. Lakin Tunus tarafından şimdi bu bahiste verilmiş herhangi bir taahhüt bulunmuyor.

Brüksel’de ise, von der Leyen’in Haziran ve Temmuz aylarında Tunus’a yaptığı ziyaret sırasında, üye ülkelere ve Avrupa Parlamentosu’na sormadan AB fonlarından bir milyar euroluk destek söylediği söz vermiş olması AB Komitesi ile Avrupa Parlamentosu arasında uyuşmazlık yaratıyor.