Japonya gençlerin internet kullanımını kısıtlamayı tartışıyor

Giderek daha küçük yaştaki gencin sosyal medya bağımlılığı ve bilmeden suça karışmaları çok önemli bir sorun olarak ortaya çıkıyor. 

Geçtiğimiz Kasım ayında Avustralya hükümetinin 16 yaş ve altı çocuklara sosyal medya yasağı getirmesi diğer gelişmiş ülkelerde de internetteki içeriğin sonlandırılması tartışmasını alevlendirdi. 

Örneğin Norveç şu anda 15 yaşın altındakilere sosyal medyayı tamamen yasaklamayı düşünüyor. Bu tartışmanın yaşandığı ülkelerden biri de Japonya. 

Öte yandan Türkiye’den bir grup milletvekili ise Japonya ve Avrupa’daki uygulamaları yerinde görmek üzere bu bölgeleri ziyaret etmeye hazırlanıyorlar.  

Avustralya’nın 16 yaş altı sosyal medya yasağı

Avustralya’da hükümet tartışmalı yasağın temel gayesinin gelişme çağının en kritik aşamasında çocukları ziyanlı içeriklerden korumak olduğunu savunuyor. 

Yasaya göre TikTok, X (önceki ismiyle Twitter), Instagram ve Facebook benzeri sosyal medya platformları hesap açmak isteyen 16 yaşından küçük kullanıcıların yaşını teyit etmek zorunda. Aksi halde 49.5 milyon Avustralya Doları benzeri çok yüksek cezalarla karşı karşıya kalabilirler.

Yasa şu an tek muafiyeti eğitim gayeli görüntüleri nedeniyle YouTube’a ve aile bireyleriyle bağlantısı sağlamasından ötürü WhatsApp iletileşme uygulamasına tanıyor.           

Japonya’da internet ve sosyal medya ile ilgili hükümet siyaseti ne? 

Japonya’da yapılan araştırmalar 16 yaşındakilerin günde ortalama 6 st 22 dakikalarını internette geçirdiğini ortaya koyuyor. Aynı yaş kümesinde günde yedi st ve daha fazlasını geçirenler ise yüzde 20 benzeri azımsanmayacak oranda.  

Ülkede ziyanlı siteleri bloke etmek için filtre kullanılmasını teşvik etmek üzere temel bir plan halihazırda var. Lakin 2019 yılından beri küçük yaştaki kullanıcıların yalnızca yüzde 40’ı elektronik aygıtlarında buna benzer bir filtreyi kullandığını söylüyorlar.      

Avustralya’da çıkarılan yasa Japon hükümetini harekete geçirdi. Gençleri internet kullanımının zararlarından müdafaaya yönelik olarak uzmanlarla işbirliği içinde ve Çocuk ve Aile Ajansı’nın liderliğinde bir çalışma grubu kuruldu.  

Gençler İçin İnançlı ve Sağlam İnternet Kullanımını Sağlayan Kuralların Oluşturulmasına Yönelik Yasa ismiyle çıkarılan bir yasa da çocukların internet ortamındaki güvenliğini tesis etmeyi amaçlayan tedbirleri sıralıyor. Fakat Japonya’da şu an sosyal medyayı direkt düzenleyen yasalar bulunmuyor. 

Düzenlemelerle ilgili en büyük zorluk interneti kullanan kişinin yaşını tespit etmekte yaşanıyor.  Önerilen yollar arasında biyometrik onaylama da var lakin bu da şahsî bilgilerin korunması açısından riskli bir prosedür.  

Sosyal medya suça teşvik eder mi?

Sosyal medya kullanımının gençler arasında artmasıyla birlikte Japonya’ya özel bir suç çeşidi de ortaya çıktı: Yami baito (yasadışı yarı-zamanlı çalışma).

Sosyal medyada reklamı yapılan ve kısa sürede süratli para kazanma vdinde bulunan iş ilanları çoğu sefer yasadışı işlerden ve dolandırıcılık fliyetlerinden oluşuyor. 

Çocukların internette bilmedikleri bireylerle bağlantıya geçmeleri de başlı başına bir sorun teşkil ediyor. 

Araştırmalara göre yalnızca Tokyo’da her beş ilkokul, ortaokul ve lise öğrencisinin biri internette yabancı biriyle tanıştığını itiraf ediyor. Bunların yüzde 20’si yüzleri ya da bedenlerinin bir yerinin fotoğrafını paylaştığını, yüzde 14’ü ise tanımadıkları bireylerle birebir buluştuklarını itiraf ediyor. 

İnternetin sağladığı anonimlik iftira ve tacizi de körüklüyor. 

Aileler ikiye bölünmüş durumda 

Sankei Shimbun gazetesinin konuştuğu Japon anne-babalar ise sosyal medya ve internetin ziyanlı olduğunu düşünenlerle günümüzde hayatın ayrılmaz bir modülü ve bir eğitim aracı olduğunu savunanlar arasında ikiye bölünmüş durumda. 

Bazıları hükümetin bahse el atıp düzenleme getirmesini isterken öbürleri ise sınır koyma işinin anne-babaya bırakılmasından taraftar.  

Osaka’dan 51 yaşındaki ev bayanı Emi Wada, 14 yaşındaki orta ikinci sınıf öğrencisi kızının internet kullanımından rahatsız. Wada, 2023’ün Ekim ayında o sırada 13 yaşında olan kızının internette tanımadığı biriyle tanıştığını söylüyor. 

“Şans yapıtı farkettim. Buluşsalardı neler olabileceğini düşünmek bile istemiyorum” diyor. “Japonya’da çocukların sosyal medya kullanımına kısıtlamalar getirmeliyiz” diye ekliyor.  

Tokyo’dan yaşayan 40’lı yaşlarında bir çalışan ise sekiz ve beş yaşlarındaki iki kızına günde sabah ve akşam birer st internet müsaadesi verdiğini ve alarm kurduğunu anlatıyor. 

“Sosyal medya çocukların ilgi alanlarını genişletiyor ve öğrenme aracı sorumluluğunu görüyor. Ama çocuklarının internet kullanımını denetleme sorumluluğu anne-babanındır. Hükümetin karışmasını istemiyorum” diyor.   

Chiba Üniversitesi’nden eğitim metodolojileri uzmanı Profesör Daisuke Fujiwara benzeri eğitimciler ise sosyal medyanın ders çalışmadan alıkoyduğunu kabul etmekle birlikte “çocuklara kendi başlarına düşünme ve araştırma için bir formül sunduğunu ve çok önemli bir iletişim fırsatı sağladığını” savunuyor. 

Yasal düzenleme konusunda ise  “Etkili öğrenme için en ideal stratejiyi geliştirirken tartışmalar çocukların da hakları gözetilerek yapılmalı” diye uyarıyor.