Kahramanmaraş merkezli zelzelenin olduğu Doğu Anadolu Fay Hattı hakkında neler biliniyor?

i. Bu bölgede, 20’nci yüzyılın başından bu yana büyüklüğü 6’nın üzerinde çok sayıda zelzele meydana geldi

Gündem

Yayınlama: 07.02.2023

A⁺

A^-

Merkez üssü Kahramanmaraş olan ve 1100’den fazla insanın hayatını kaybettiği 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki zelzeleler, Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana geldi.

Türkiye’nin Kuzey Anadolu ve Ege Bölgesi fay çizgileriyle birlikte üç ana çizgisinden biri olan bu alan, Türkiye’nin doğusunda başlayan ve güneyine doğru uzanan faal bir sarsıntı bölgesi. Bu bölgede, 20’nci yüzyılın başından bu yana büyüklüğü 6’nın üzerinde çok sayıda zelzele meydana geldi.

Yaklaşık 550 kilometre uzunluğunda olan Doğu Anadolu Fay Hattı, Hatay’dan başlıyor ve Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya ve Elazığ’dan geçerek Bingöl’e kadar devam ediyor. Bingöl’ün Karlıova ilçesinde Kuzey Anadolu Fay Hattı ile birleşirken, batı ucu da Batı Akdeniz’deki Can Kaybı Deniz Çatlağı’na uzanıyor.

Bu hat üzerinde yer alan vilayetler, 2019 yılında yürürlüğe giren Türkiye Zelzele Tehlike Haritası’nda birinci derece zelzele bölgesi olarak yer alıyor.

Meydana gelen son sarsıntılardan etkilenen Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye, kent merkezinden etkin fay hattı geçen 24 il arasında bulunuyor.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi’nin internet sitesinde yer alan bilgiye göre, son 24 saat içerisinde Türkiye ve civar bölgelerde 190’ın üzerinde zelzele meydana gelirken, bunların en az 150’si Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın Elazığ-Hatay arasında gerçekleşti.

Bu hatta son olarak 24 Ocak 2020’de Elazığ’da büyük bir sarsıntı meydana gelmişti. Elazığ’da o tarihte meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki sarsıntıda 41 kişi hayatını kaybetmiş, 1000’den fazla kişi de yaralanmıştı.

Bu hat üzerinde son 25 yılda meydana gelen büyük zelzeleler arasında 1998 Adana-Ceyhan, 2003 Bingöl ve 2010 Elazığ sarsıntıları da yer alıyor.

“500 yıllık enerji birikimi”

Dokuz Eylül Üniversitesi Sarsıntı Araştırma Uygulamaları Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Habertürk kanalında katıldığı canlı yayında, Türkiye’de görülen büyük sarsıntıların yüklü olarak Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay çizgilerinde meydana geldiğini söyledi.

Sözbilir, Kahramanmaraş’ta meydana gelen iki zelzelede iki farklı fayın kırıldığını ifade ederek, burada büyük bir enerji boşalması olduğunu vurguladı.

Her fayın kırılmak için gereken enerjiyi biriktirmesi için belli bir vaktin geçmesi gerektiğini söyleyen Sözbilir, Kahramanmaraş’ta kırılan fayın kırılma aralığının 500 yıl olduğunu ve bu süre zarfında önemli bir gücün biriktiğini ifade etti.

Sözbilir, “Ciddi bir enerji boşalması oldu. Büyük bir zelzele artık beklenmez. 6 civarında artçılar görebiliriz. Şu basamakta çok önemli olan hasarlı binalara girilmemesi” dedi.

Doğu Anadolu Fay Hattı’yla ilgili uyarılar

Meydana gelen zelzelelerin de bu hat üzerinde “sismik boşluk” ismi verilen yerlerde olduğu açıklandı. Sismik boşluk, fay çizgileri üzerinde uzun yıllardır sismik aktivite olmayan ve enerji biriken alanlar olarak nitelendiriliyor.

Uzmanlar, bir müddettir Doğu Anadolu Fay Hattı üzerindeki “sismik boşluk” diye nitelendirilen alanlarda zelzeleler olabileceği yönünde ihtarlarda bulunuyordu.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Zelzele Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, Kahramanmaraş sarsıntısının akabinde düzenlediği basın toplantısında, en son 2020’deki Elazığ sarsıntısından sonra bu hat üzerinde farklı büyüklüklerde öbür zelzelelerin olduğunu anımsattı.

Özener, “Bu ve buna benzeyen zelzeleler bu coğrafyada maalesef olacaktır. Bundan Ötürü zelzelenin ne zaman ve nerede olacağından öte bizim ne kadar hazır olabileceğimiz ve riskleri nasıl azaltabileceğimiz konusunda çalışmalarımızı geliştirmekteyiz” dedi.

Son olarak, geçen hafta içerisinde Osmaniye’de meydana gelen 4.2 büyüklüğündeki sarsıntının akabinde da Doğu Anadolu Fay Hattı’yla ilgili çeşitli ikazlar dile getirilmişti.

Bilim Akademisi Üyesi yerbilimci Prof. Dr. Naci Görür, Twitter üzerinden Cuma günü yaptığı yorumda Doğu Anadolu Fay Sınırı’nın güneybatı ucunda en son zelzelenin 1998’de Adana’da olduğunu ifade ederek 2020 Elazığ sarsıntısının de Kahramanmaraş’a uzanan hattı zorladığını ifade etti.

Görür, “Bu zonun Çelikhan-Erkenek-Maraş kısmından tasa ediyoruz. Bu kesitin NE (kuzeydoğu) ucundan 2020 Elazığ sarsıntısı yükledi” dedi.