CHP Genel Sekreteri Selin Sayek Böke, “Depremler doğaldır, lakin afetleri felakete çeviren sistemdir. Ekonomik ve sosyal buhrana yol açan da işte o nizamın ta kendisidir. Bugün yaşadıklarımız, bu nizamı kuran iktidarın siyasi ve ekonomik tercihlerinin bir sonucudur, bir mukadderat değildir. İşte biz, bu tercihleri değiştireceğiz. Yeni prensiplerle, yeni bir anlayışla yeni bir düzen kuracağız. Tam 59 gün sonra, 14 Mayıs’ta, Cumhurbaşkanı’mız Sayın Kemal Kılıçdaroğlu önderliğinde bunun ilk adımlarını hep birlikte, omuz omuza, el ele atacağız. Şafak sökmek üzere; Cumhuriyet’imizin ikinci yüzyılında, çalarak değil çalışkanlıkla geçmişin yaralarını sardığımız, bugüne dair kaygı duymadığımız, geleceğe umutla baktığımız yeni bir dönem başlıyor. Halkın dönemi başlıyor. Biz başlıyoruz” dedi.
Selin Sayek Böke, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin “Yeniliğe Davet” sloganıyla düzenlediği İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi’nde bugün yaptığı konuşmada, sarsıntı yaralarını hep birlikte saracaklarını ifade ederek, Türkiye’nin 14 Mayıs’tan sonra yeni bir anlayışıyla yönetileceğini söyledi. Böke, şöyle konuştu:
“Siyasetin, bilimin ve toplumun tüm kısımlarının bir araya gelmesine çoğu zaman kinden daha çok gereksinimimiz var”
“6 Şubat sarsıntısının yarattığı yıkımın, bu büyük felaketin acısı hepimiz için hâlâ çok taze. O denli ki bugün aynı acıyı yaşayanlar, bu defa de sel felaketiyle bire bir bırakıldı. Her şeyden önce, kaybettiğimiz tüm canlarımıza Allah’tan rahmet, tüm sevenlerine, hepimize sabır ve başsağlığı diliyorum. Ülkemize geçmiş olsun. Siyasetin, bilimin ve toplumun tüm kısımlarının bir araya gelmesine çoğu zaman kinden daha çok gereksinimimiz var. İşte bu zor günlerde böylesine bir katılımcılığı merkezine alan, tüm toplum bölümlerini buluşturan, kürsüleri herkese açan, tüm sesleri var eden, böylesi bir kongreyi düzenlemiş olan, herkesin başında çok sevgili İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı’mız Tunç Soyer’e ve emek emek iştirakleri ve katkılarıyla bunu aylar içinde örmüş olan herkese gönülden sevgi ve teşekkürlerimi iletiyorum.
“Yaralarımızı hep birlikte, dayanışmayla saracağız”
Yaralarımızı hep birlikte, dayanışmayla saracağız. Hep birlikte iyileşeceğiz, öteki yolu yok. Hep birlikte ülkemizi yeniden ayağa kaldıracağız ve kesinlikle bu yıkımın, bu ağır acının altından hep birlikte kalkacağız, hep birlikte kalkınacağız. Söz veriyoruz; biz, bunu hep birlikte yapacağız. 100 yıl önce İzmir İktisat Kongresi toplandığında ülkemiz, yıllarca süren bir savaşın akabinde yaralarını sarmaya çalışıyordu. Adeta bir varlık-yokluk uğraşının içindeydik. Cephede kazanmakta olduğumuz siyasi bağımsızlığımızı ekonomik bağımsızlıkla tamamlamak için büyük bir çaba içindeydik ve Ulu Lider Mustafa Kemal Atatürk’ün sözüyle ‘Ülkemiz uçurumun kenarında yıkıktı.’ Bugün ne yazık ki 100 yıl sonra tekrar büyük bir yıkımla karşı karşıyayız. Sarsıntının yarattığı fiziki ve can kaybına yol açmış olan yıkım, ekonomik ve sosyal buhran, derinleşen ve devlette yaşanan büyük bir yıkım, hepsi birbirinin içine geçmiş büyük bir enkaz. 100 yıl önce Mustafa Kemal Atatürk’ün İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada kıyasıya eleştirdiği saltanat ve hanedanlık sistemi gibi, bugün de bir saray sistemi son çırpınışlarıyla ülkemizi yıkıma mahkum ederek kendisini ayakta tutmak için elinden geleni yapıyor. Lakin hiç kuşku yok ki nasıl ki 100 yıl önce güçlü bir halk iradesiyle, bilimin ışığı ve yol göstericiliğiyle, ileriyi gören vizyoner bir liderlikle uçurumun kenarında yıkık bir ülkeden genç bir Cumhuriyet doğduysa, 100 yıl sonra bugün de katılımcılıkla, güçlü bir parlamenter demokrasiyle, bilimle, liyakatle, vizyoner liderlikle ‘tek adam’ rejiminin yıkımından Cumhuriyet’imizin ikinci yüzyılını, yarının Türkiye’sini hep birlikte el birliğiyle var edeceğiz.
“100 yıllardır süregelen o kentlerde var olmuş olan bir ortada yaşama kültürümüze dair bir derin sorumluluk”
Tarihsel mirasımız da siyasi sorumluluğumuz da yurttaşlık vazifemiz de bunu gerektirdiği için, işte bu anlayışla yeniden İzmir’de, İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi’nde bir araya geldik. 100 yıl önce olduğu benzeri bugün de bizi İzmir’de bir araya getiren bir ortak amacımız var: Ülkemizi içinde bulunduğu bu ağır yıkım şartlarından çıkarmak, yani el birliğiyle ayağa kaldırmak. Zira biliyoruz ki yaralarımızı sarmak, sarsıntı bölgelerini yeniden ayağa kaldırmak ve bir daha bu türlü acıları yaşamamak ve bu türlü aydınlık bir geleceği kurmak için hepimizin ortak sorumluluğu var. Bu sorumluluk, resmi açıklamalara göre hayatını yitirmiş olan 50 bin insanımızın ailelerine, sevdiklerine karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluk, bugün hâlâ çadırda yaşamaya mahkum edilmiş olan 1,5 milyon yurttaşımıza karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluk, plansızlık sebebiyle sarsıntıdan kaçmış, fakat sarsıntı karşısında konteynerlere mahkum edildiği yerde sele kapılarak hayatını kaybetmiş olan yurttaşlarımıza karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluk, kentlerini ayrılmak zorunda bırakılmış olan 3,5 milyon insanımıza karşı sorumluluk. Bu sorumluluk, ferdî tarihlerimize, sokaklarında koşarak büyüdüğümüz kentlerimize, kentlerimizi var eden kültürel ve tarihi mirasımıza ve 100 yıllardır süregelen o kentlerde var olmuş olan bir ortada yaşama kültürümüze dair bir derin sorumluluk.
“Bu sorumluluklarımızı yerine getirecek siyasi irade bizde mevcut, kararlılık da halkımızda var”
100 yıl önce olduğu benzeri bugün de bir ortak amaçla buluşuyoruz. Bu hedef, yeni bir anlayışla yeni bir düzen kurma maksadı. Yani ülkemizi yalnızca ayağa kaldırmak değil, kalkındırma amacı. Zira biliyoruz ki ekonomik ve sosyal buhranın ağır tesirlerini kalıcı bir şekilde ortadan kaldırmak; hak temelli, kapsayıcı, herkesin içinde olduğu, sürdürülebilir kalkınma hepimizin sorumluluğu. Bu sorumluluk, bugün işsizliğe mahkum edilmiş 3,5 milyon yurttaşımıza karşı sorumluluğumuz. Umudunu yitirdiği için iş dahi aramayan 3 milyon insanımıza karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluk, iş bulsa dahi açlık hududunun altında taban fiyatlara mahkum edilen milyonlarca çalışanımıza karşı sorumluluk. Bu sorumluluk, her gün kadın cinayetleriyle, vefatla bire bir bırakılan bayanlara, eşit işe eşit ücret almayan, ekonomik özgürlükleri ellerinden çalınan milyonlarca bayana karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluk, torpil ve liyakatsizlik nizamında kayırmacılık karşısında umudunu yitirmiş milyonlarca gence karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluk, gübre ve mazot fiyatları sebebiyle tarlasını süremeyen çiftçimize, enerji fiyatları ve döviz kuru sebebiyle üretim bantlarını çalıştıramayan KOBİ ve sanayicimize ve her türlü krizde kendi başına yalnızlığına terk edilen esnafa karşı sorumluluğumuz. Ve bu sorumluluk, rant uğruna katledilen tabiata ve canlılara karşı sorumluluğumuz. Bu sorumluluklarımızı yerine getirecek siyasi irade bizde mevcut. Kararlılık da halkımızda var.
“Bu büyük felaket, iktidardakilerin söylediğinin tersine bir baht değil”
Şüphesiz hep birlikte başaracağız ve unutmayalım ki yaşadığımız bu büyük felaket, ülkemizin içine sürüklenmiş olduğu fiziki, siyasi, ekonomik ve sosyal yıkım, iktidardakilerin söylediğinin bilakis bir baht değil. Yıkımın, acıların, yoksulluğun, geleceksizliğin bu ülkenin mukadderat planı olduğunu iddia eden anlayışı asla kabul etmiyoruz. Sarsıntılar doğaldır, lakin afetleri felakete çeviren nizamdır. Ekonomik ve sosyal buhrana yol açan da işte o nizamın ta kendisidir. Bugün yaşadıklarımız, bu nizamı kuran iktidarın siyasi ve ekonomik tercihlerinin bir sonucudur, bir mukadderat değildir. İşte biz, bu tercihleri değiştireceğiz. Yeni prensiplerle, yeni bir anlayışla yeni bir düzen kuracağız.
“4 temelden oluşan yeni bir anlayışla yönetmeye başlayacağız”
Tam 59 gün sonra, 14 Mayıs’ta, Cumhurbaşkanı’mız Sayın Kemal Kılıçdaroğlu önderliğinde bunun ilk adımlarını hep birlikte, omuz omuza, el ele atacağız. İşte o günden başlayarak, zelzelenin yaralarını sarmak, kentlerimizi ayağa kaldırmak, ülkemizi içinde bulunduğu bu ağır ekonomik ve sosyal buhrandan çıkarmak için, 4 temelden oluşan yeni bir anlayışla yönetmeye başlayacağız. Birincisi, 15 Mayıs’tan itibaren liyakate dayalı kurumları ve yönetim anlayışını inşa edeceğiz. İkincisi, 15 Mayıs’tan itibaren yeni bir kamucu anlayışla kamu, yani toplum faydasını merkezine alan bir idareyle işe koyulacağız. Üçüncüsü, 15 Mayıs’tan itibaren hak temelli güçlü bir sosyal devleti kuracağız. Dördüncüsü, 15 Mayıs’tan itibaren bilime ve planlamaya dayalı, hep birlikte zenginleşeceğimiz, hep birlikte kalkınacağımız bir üretim sistemini el birliğiyle kuracağız. İşte o zaman kentlerimiz de ekonomimiz de dirençli olacak, kapsayıcı olacak, sürdürülebilir olacak, en kıymetlisi yaşanabilir olacak. İşte o zaman yaralarımızı saracağız, ülkemizi ayağa kaldıracağız ve işte o zaman hep birlikte kalkınacağız.
“Halk, koordinasyonsuzluk sebebiyle afetlerde enkaz altında kalmayacak”
Bu yeni anlayışa dayalı yeni düzen, yaralarımızı sarmak ve ülkemizi ayağa kaldırmak için ne manaya geliyor derseniz; liyakate dayalı bir yönetim anlayışını ve kurumları var ettiğiniz anda halk, koordinasyonsuzluk sebebiyle afetlerde enkaz altında kalmayacak. Aileler, enkaz başında sevdiklerine ulaşmak için ellerini yırtarcasına betonları kazmak zorunda kalmayacak. Hilti bir yerde, iş makinesi öteki yerde, vinç operatörü farklı bir yerde, yalnızlığına terk edilmiş olmayacak. Aileler, sevdiklerine kavuşacak. Toplum faydasını merkezine alan yeni kamucu anlayışla yönettiğimizde Kızılay, çadır satan bir holding olmayacak. Yandaşlığın arkalığı olmaktan çıkacak. Kızılay, afetler esnasında halkı koruyacak, çadır sağlayacak, kan verecek, halkın afet anındaki temel gereksinimlerini karşılayacak. Hak temelli güçlü bir sosyal devleti kurduğumuzda, zelzelede yalnızca konutları değil yuvaları yıkılmış olan yurttaşlarımıza borç karşılığında konut pazarlamayacak. Bugünün tersine, barınmayı temel bir hak olarak tanımlayacak ve güçlü bir sosyal devletin gereği olarak bölgedeki, kentteki ve kırsaldaki depremzedeler için inşa edeceğimiz tüm konutları tamamen ücretsiz bir şekilde kendilerine teslim ediyor olacağız. Yani tek adam rejimi konutları yuvaları yıkılan ve ağır hasar alanları borçlandıracak bir ekonomik yükü dayatırken Cumhurbaşkanı’mız Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nun dün Hatay’da açıkladığı gibi, kuracağımız güçlü sosyal devlet, 5 kuruş dahi almadan herkesin anahtarını direkt kendilerine teslim edecek. Bilime dayalı bir üretim tertibini kurduğumuzda, fay sınırları üzerinde okullar inşa edilmeyecek. Uzmanların kamusal kontrol misyonları yok sayılmayacak. Depremzedelere devletin ücretsiz teslim edeceği konutlar, bilimsel gerçeklere dayalı ve tüm afetlere güçlü bir teknolojiyle inşa edilecek.
“Depremin yarattığı ekonomik ve sosyal sonuçları ortaya koymak, uzmanlar aracılığıyla tespit etmek, devletin asli görevidir”
Planlamaya dayalı bir üretim sistemi kurduğumuzda, bugünkü benzeri sarsıntının ülkemize, ekonomimize tesirlerini hesaplamayan, hesaplamadığı için bunları raporlamaya dahi tenezzül etmeyen bir plansızlığa da el birliğiyle son vereceğiz. Zira sarsıntının yarattığı ekonomik ve sosyal sonuçları ortaya koymak, uzmanlar aracılığıyla tespit etmek, devletin asli misyonudur. 17 Ağustos 1999 zelzelesinin üzerinden daha bir ay geçmemişken o zaman Devlet Planlama Teşkilatı raporu, Marmara zelzelesinin ekonomik ve sosyal sonuçlarını dal bölüm ele almıştı. Bugün ise ortada bu türlü bir raporun izi bile yok. Liyakatli takımların çalışacağı Strateji ve Planlama Teşkilatı’nı kuracağız ve süratle gerekli çalışmaları yaptıracağız. Böylelikle çiftçi de KOBİ de büyük endüstrici de belirsizliğin, plansızlığın çaresizliği içinde beklemeyecek. Onun yerine üretecek. Personel, işinin başına dönecek. Planlamaya dayalı bir üretim tertibini kurduğumuzda, bu planlama raporlarıyla üretim teşviklerinin, vergi indirimlerinin, hibelerin, kamu ihalelerinin yandaşlık ve rantçılık için değil, yaralarımızı sarmak için kullanılmasını sağlayacağız. Bu teşvik ve takviyelerle zelzele bölgelerinde kentleri ve bu kentlerde üretimi aynı anda ayağa kaldıracağız. İnsanların başını sokacakları bir yuvaları, emeklerinin karşılığını alacağı işleri olacak. Zira kaybettikleri yalnızca konutları değil, tüm hayatlarıydı. Zelzeleye güçlü konutların üretimi için gereken gerecin, çimentodan kabloya, pencere pervazından kapı koluna, su deposundan güneş gücü paneline, yeni teknolojiyle zelzele bölgesinde üretilmesi için, yani bölgenin iktisadını ayağa kaldırmak için teşvikleri kullanacağız. Gerekiyorsa burada kamu olarak da üretim için yatırım yapacağız. İşte bu şekilde hep birlikte zenginleşeceğimiz bir üretim sistemini de yaralarımızı da sararken el birliğiyle bugünden kurmaya başlayacağız.
“Depremin acısını yaşayan insanların bir de işsizlik ve yoksulluk acısını yaşamasına asla müsaade etmeyeceğiz”
Sadece inşaat yapan değil, inşaatla birlikte endüstrinin, hizmet kesiminin birçok alt bölümünü de yerelde harekete geçirecek bu yatırımlar sayesinde, sarsıntı bölgesinde yerinde, yurdunda, teminatlı ve nitelikli istihdam sağlanacak. İş gücünün bu üretim için ihtiyaç duyulan yetkinliklere kavuşması için bölgede süratle, bugünden hazırlamış olduğumuz ‘mesleki marifet eğitim seferberliği’ başlatacağız. Yani bölgede yetenek havuzunu kaybetmek bir yana, el birliğiyle inşa edeceğiz ve yeni iş imkanları oluşturacağız. Mühendisler, mimarlar, ustabaşı, formen, işçi, tesisatçı, muhasebeci; aklınıza gelen her tıp iş için kendi emeğiyle var olabilecek milyonlar yerinde, yurdunda, kendi kentinde yaşıyor olacak. Göç hayatı yaşamaya mahkum edilmeyecekler. Böylelikle kentlerimizi yeniden kurarken hayatı da yeniden el birliğiyle, dayanışmayla var edeceğiz. Yerinde, garantili ve nitelikli istihdam yaratarak, sarsıntının acısını yaşayan insanların bir de işsizlik ve yoksulluk acısını yaşamasına asla müsaade etmeyeceğiz ve zelzele bölgesinde hayata geçireceğimiz bu bütüncül istihdam atağıyla de kentlerimizin var olan demografik yapısını da el birliğiyle korumuş olacağız.
“Halkın parası halk için kullanılacak”
Planlamaya dayalı bir üretim nizamını kurduğumuzda, ziraî üretim üssü olan zelzele bölgesinde çiftçiyi ekonomik yalnızlığa terk etmemiş olacağız. Bölgedeki hayvanlar için bir planlamanın yol göstericiliğiyle bedelsiz veterinerlik hizmeti vereceğiz. Üreticiye acilen gübre, tohum, mazot, sulama, ilaç, yem dayanağı vereceğiz. Üreticilerin elektrik borçlarını sileceğiz. Hülasa liyakate dayalı bir yönetim ve onun kurumlarıyla, kamu faydası gözeten yeni bir kamucu anlayışla, hak temelli güçlü bir sosyal devletle hep birlikte zenginleşeceğimiz bir üretim nizamını inşa ederek bugünün ağır sarsıntı yaralarını süratle hep birlikte saracağız. Hep birlikte iyileşeceğiz ve hep birlikte yeniden omuz omuza ayağa kalkacağız. Aynı prensipler, yalnızca ayağa kaldırmayacak bizleri, kalkınmamızı kalıcı şekilde bir daha düşmememizi sağlayacak. Bir bütünün kesimi olarak birkaç örnek vermek istiyorum. Mesela liyakate dayalı bir yönetim anlayışı dedik. Torpille değil, yetenek ve yetkinliklerimizle, kimi tanıdığımız ya da hangi adreste doğduğumuzla değil, ne öğrenebildiğimiz, ne öğrenmek için sağlanan fırsatların eşit olup olmadığı üzerinden tutunacağız hayata. Bu türlü olduğunda kimse ‘Okusam da ne olur’ demeyecek. Okumak isteyecek, okuduğuyla var olacak, emeğiyle büyüyecek. Toplum faydasını merkezine alan yeni kamucu anlayışıyla yönettiğimizde, halkın vergileri ‘kamu-özel iş birliği’ ismi altında yandaşa yolsuzluk içeren ihalelerle dağıtılmayacak, izin vermeyeceğiz. Halkın ödediği vergiler, teminatlı ve yerine istihdam yaratmak için kullanılacak. Ekonomiyi dijital olarak dönüştürmek için kullanılacak, ekonomiyi yeşil yapmak için kullanılacak. İhalelerde şeffaflık ve rekabet sağlanacak. Temiz ihale dönemi başlayacak. Yani kamunun parası, halkın parası halk için kullanılacak.
“Elimizde çok ayrıntılı bir reçeteyle hazırız”
Bu kaynak, Türkiye’yi, hepimizi, hep birlikte kalkındıracak yatırımların teminatı olacak. İşsizlik bitecek, hep birlikte üretip hep birlikte zenginleşeceğiz. Elimizde çok ayrıntılı bir reçeteyle hazırız. O reçete, İkinci Yüzyılın İktisat Kongresi’nde birlikte şekillendi, büyüdü, bir siyasi iradenin modülü oldu. İşte bu tarif ettiklerimizle Türkiye’yi bu yeni anlayışla, bu yeni düzenle aynı anda hem ayağa kaldıracağız hem de kalıcı bir şekilde bu yıkıma son vererek hep birlikte kalkınacağız. Bunların hepsini yapacak güç hepimizde var. Ulu Liderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün 100 yıl önce İzmir İktisat Kongresi’nin açılışında yaptığı konuşma, halkımızın huzura ve refaha erişmesi için yeni bir siyasal ve ekonomik sistemin yeni bir yüz yılını temsil ediyordu. Bugün, 100 yıl sonra İzmir’de yeniden aynı dönüm noktasındayız. İzin verirseniz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kongrenin açılış konuşmasında yer verdiği bir kısmı hatırlatmak istiyorum: ‘Bu vatan, evlat ve torunlarımız için cennet yapılmaya layık, çok yakışır bir vatandır. İşte bu memleketi bu türlü bayındır haline, cennet haline getirecek olan, ekonomik nedenler ve ekonomik faaliyetlerdir. Bundan ötürü o denli bir iktisat dönemi lazımdır ki artık milletimiz insanca yaşamasını bilsin. İnsanca yaşamanın neye bağlı olduğunu öğrensin ve o vasıtalara yönelsin. Hepimizin isteği şudur ki bu memleketin fertleri, ellerinde örnekleriyle ziraatın, ticaretin, sanatın, emeğin, hayatın bir temsilcisi olsun ve artık bu memleket bu türlü yoksul ve bu millet bu türlü bedelsiz değil. Tahminen memleketimize zenginler memleketi, bu yeni Türkiye’nin ismine da çalışkanlar memleketi deriz. İşte millet, bu türlü bir evre içinde bulunuyor ve bu türlü bir periyodu yükseltecektir ve bu türlü bir periyodun tarihini yazacaktır ve bu türlü bir dönemde, bu türlü bir tarihte en büyük makam, en büyük hak, çalışkanlara ait olacaktır.’ Zor günlerden geçiyoruz fakat biliyoruz ki gecenin en karanlık anı, şafağa en yakın andır. Şafak sökmek üzere; Cumhuriyet’imizin ikinci yüzyılında, çalarak değil çalışkanlıkla geçmişin yaralarını sardığımız, bugüne dair telaş duymadığımız, geleceğe umutla baktığımız yeni bir dönem başlıyor. Halkın dönemi başlıyor. Biz başlıyoruz.” (ANKA)
